Donderdag 01/12/2022

Machtig gevoel in de file

Vakantie betekent naast rust in het hoofd vaak ook rust op de wegen, maar dat is buiten de SUV gerekend. Want hoewel duurder, groter, trager en gulziger: de meest recente cijfers tonen dat zijn populariteit nog altijd fors stijgt.

Denk Alfa Romeo, en je ziet: een slank en vinnig rood wagentje, een slang die kronkelt als een weggetje door de Toscaanse heuvels, een hooggehakte fashionista, dubbelparkerend voor een schandalig dure Milanese boetiek.

Wat je, nog steeds denkend aan Alfa Romeo, zeker niet ziet, is iets plomps.

Althans, voorlopig toch niet. Want Alfa Romeo smeedt nieuwe plannen. Het merk wil het gamma mogelijk dit jaar nog verrijken met een SUV (Sports Utility Vehicle), u weet wel, zo'n soms nét iets te gespierde auto die het midden houdt tussen een jeep en een monovolume.

Wat Alfa Romeo drijft om zo drastisch van de elegante lijn af te wijken, laat zich makkelijk raden. Het ooit zo roemrijke Italiaanse merk werd de voorbije jaren ei zo na van het toneel geduwd. Voor een mogelijke comeback rekent het op een SUV, om de eenvoudige reden dat de SUV vandaag het mooie weer maakt bij zogoed als alle concurrenten, in vrijwel alle uithoeken van de wereld.

Marktaandeel

Een paar cijfers ter illustratie: in China werden vorig jaar bijna 20 miljoen auto's verkocht; dat is bijna 10 procent meer dan in 2013. Die stijging was nagenoeg volledig te danken aan de SUV, een auto binnen een segment dat nog altijd aan populariteit wint, terwijl de verkoop in alle andere segmenten slabakt of zelfs al achteruit boert.

Hetzelfde verhaal in de Verenigde Staten. Volgens een bericht van het zakenblad Forbes werden er in de eerste vijf maanden van dit jaar bijna 17 procent meer midsize SUV's verkocht. De grote SUV's deden het met een stijging van meer dan 25 procent zelfs nog een stuk beter.

Cijfers van vakorganisatie Febiac leren dat ons land in dezen zeker niet achterblijft. Zo is de verkoop van zogenaamde 'Jeeplikes' in een kleine tien jaar tijd bijna verdrievoudigd, van 35.948 nieuw ingeschreven SUV's in 2006 tot 96.152 in 2014. Daarmee is het marktaandeel opgelopen van 6,3 procent in 2006 tot 19,9 procent in 2014. Ook onze noorderburen zien de verkoop fors stijgen, van 19.398 nieuw ingeschreven SUV's in 2009 tot 39.515 in 2014.

De stijging heeft ervoor gezorgd dat de SUV het op één na populairste autotype in ons land is geworden. Alleen het segment van de 'kleine familiewagen' (Ford Fiesta, Renault Twingo, Volkswagen Polo,...) doet het nog een stuk beter.

Dat het succesverhaal nog niet is afgelopen, mag blijken uit de cijfers voor het eerste trimester van dit jaar. In alle segmenten noteert de autosector stagnatie of terugval. Alleen in het segment van de SUV was er een winst van 3 procent.

Onoverwinnelijkheid

Het nogal fenomenale succes van de SUV is, om meer dan één reden, opmerkelijk. Om meteen één belangrijke reden te noemen: ondanks verwoede pogingen van de fabrikanten om de uitstoot en het verbruik van hun SUV's binnen de perken te houden, zijn het zeker niet de 'groenste' auto's. (zie voorbeelden op deze pagina's)

Nochtans is die vergroening van de automarkt al meer dan eens voorspeld. Toen een internationaal adviesbureau vijf jaar geleden aan zestig experts vroeg hoe die markt zou evolueren, was hun antwoord op ten minste één vlak heel duidelijk: auto's zullen kleiner, 'elektrischer' en goedkoper worden.

In werkelijkheid gebeurt vandaag net het tegenovergestelde. Ondanks de crisis en de slinkende energievoorraden wordt de markt geregeerd door de grote en dure brandstofslurpers.

Of daar misschien een logische verklaring voor bestaat?

Neen, zegt Tony Verhelle, al enkele decennia de hoofdredacteur van Autogids. "Het is een irrationele tendens. Het grote en blijvende succes van de SUV is misschien wel het beste bewijs voor de stelling dat auto's niet met het verstand worden gekocht."

Als toppunt van irrationaliteit wijst Verhelle naar het succes van buitenmaatse spierbundels als de Audi Q7, de Porsche Cayenne of de BMW X6 M.

"Dat zijn auto's die je alleen maar koopt voor het gevoel." Welk gevoel? "Het gevoel van onoverwinnelijkheid. Het idee dat niemand je kan tegenhouden. Macht."

Voor vijftigplussers

Rationele argumenten om géén SUV te kopen zijn er volgens Verhelle meer dan genoeg. Zo is er - toch niet helemaal onbelangrijk - het economische argument. SUV's zijn duurder.

En niet een klein beetje. Auto's van hetzelfde merk en met dezelfde motor kosten soms tot 20 procent meer als ze de gedaante aannemen van een SUV.

Vanwege die jeep-achtige gedaante heeft een SUV een hogere luchtweerstand en een hoger gewicht, wat ervoor zorgt dat hij meer verbruikt, meer uitstoot én tegelijk trager is.

SUV-fans willen wel eens schermen met argumenten als veiligheid en ruimte. "Maar dat zijn schijnargumenten", zegt Verhelle. "Het is niet bewezen dat SUV's veiliger zijn, en ruimer zijn ze meestal ook niet. Wie echt een auto met veel ruimte wil, moet een camionette kopen, geen SUV."

Op de keper beschouwd, zegt Verhelle, heeft zo'n SUV maar één echt voordeel.

"Je zit er een stukje hoger in. Dat zorgt ervoor dat je een goed overzicht hebt, iets wat naar het schijnt vooral vrouwen aangenaam vinden en het veiligheidsgevoel nog versterkt.

Daarnaast maakt die wat hogere positie het in- en uitstappen makkelijker. Het is een van de redenen waarom de SUV vaak in de smaak valt bij wat oudere mensen."

Dat laatste wordt beaamd door Joost Kaesemans, directeur communicatie van Febiac. Kaesemans vertelt dat vandaag ongeveer twee derde van de SUV's gekocht wordt door vijftigplussers. Daar is onder meer een praktische verklaring voor. "Voor mannen en vrouwen die - hoe zal ik het zeggen - al niet meer zo makkelijk door de knieën gaan, is die hogere postitie een belangrijk argument."

Daarnaast speelt volgens Kaesemans ook het imago dat aan dit soort wagens hangt. "De SUV heeft een einde gemaakt aan het grote succes van de monovolume, een auto die een braaf mama-en papa-imago uitstraalt. Ongetwijfeld heeft de SUV zijn succes ook te danken aan zijn wat sportiever en avontuurlijker imago."

Irrationele Belgen

Wie een auto koopt, koopt altijd ook een gevoel. Al zou dat gevoelsmatige bij de SUV wel eens de doorslaggevende rol kunnen spelen. Volgens Nathalie Bekx, een trendwatcher die meerdere automerken tot haar klanten mag rekenen, bezorgt de SUV zijn eigenaar gevoelens van 'avontuur' en 'vrijheid'. Bekx noemt het sentimenten die we vandaag vaak moeten missen, met een grote behoefte als gevolg.

"Het klinkt misschien gek, maar ik geloof dat het succes van de SUV hand in hand gaat met het fileprobleem. Hoe meer files, hoe meer SUV's. Files beperken ons in onze vrijheid en bezorgen ons stress. Een SUV belooft ons het tegenovergestelde: het gevoel dat je aan de file kunt ontsnappen, in theorie zelfs letterlijk. Hop, de berm in, en je bent weg."

Tot zover de theorie. In de praktijk hebben verreweg de meeste SUV's geen vierwielaandrijving, raken ze geen enkele berm over en moeten ze net als de veel goedkopere en kleinere wagens netjes in de rij blijven staan. "Zoals ik al zei: het gaat om een gevoel", vertelt Bekx. "Als je rationeel naar de zaak kijkt, koop je geen SUV. Maar de meeste mensen - en zeker Belgen - kijken niet rationeel naar auto's."

Paradox

Met onze auto's is - ook meer in het algemeen - iets paradoxaals aan de hand. Terwijl de gezinnen steeds kleiner worden, wordt hun favoriete vervoermiddel steeds groter. Een goed voorbeeld is de Renault Espace, een auto die bij zijn presentatie in 1984 als "een salon op vier wielen" werd onthaald. Of we die auto vandaag nog als buitensporig ruim zouden ervaren, is maar de vraag. De eerste Espace was vier meter en 25 centimeter lang - precies even lang als een Volkswagen Golf vandaag.

Overigens was diezelfde Volkswagen Golf bij zijn presentatie in 1974 een karretje van ocharme 3 meter en 70 centimeter lang. In lengte is de eerste Golf ondertussen al lang voorbij gestoken door zijn kleinere broer de Polo, die vandaag bijna 4 meter meet.

Waarom onze auto's alsmaar groter worden?

"Logisch kun je het alweer niet noemen", zegt Tony Verhelle. "Vandaag doen de constructeurs hun stinkende best om zuinige motoren te maken. Ze boeken daar grote vooruitgang in, maar doen een deel van die vooruitgang ook weer teniet door de auto's systematisch groter en zwaarder te maken."

Een mogelijke verklaring komt van Joost Kaesemans van Febiac, die wijst op een slimme truc van de constructeurs. "Mensen blijven over het algemeen redelijk trouw aan hun auto. Wie altijd met een Polo heeft gereden, zal niet snel veranderen, en zal dus ook de nieuwe Polo kopen. Wat de klant meestal niet opmerkt is dat die nieuwe Polo telkens een stukje groter en duurder is dan het vorige model. Zonder het goed te beseffen, koopt de klant op die manier een auto in een iets hogere klasse. Merk bijvoorbeeld op dat de Polo al lang niet meer de kleinste is binnen het Volkswagen-gamma. Dat kleinste is vandaag 'de up!', een auto van het formaat van de oude Polo."

Mijn kind, een prins

Echt kleine stadswagens, ze bestaan dus nog wel. Al tonen de verkoopcijfers van Febiac dat ze zeker in België niet hun beste tijden beleven. Zo daalde het aantal nieuwe inschrijvingen de afgelopen vijf jaar met bijna de helft.

Naar een rationele verklaring lijkt het alweer vergeefs speuren. Kleine stadswagens zijn - we vertellen niks verrassends - zuiniger, goedkoper, ecologischer. Uiteraard bieden ze ook minder ruimte. Maar of we die ruimte vandaag wel nodig hebben, nu onze gemiddelde gezinsgrootte zo spectaculair is afgenomen, en het aantal alleenstaanden zo drastisch is gestegen?

Om deze toch wel vreemde paradox te begrijpen, moeten we volgens trendwatcher Nathalie Bekx misschien ook eens kijken naar de veranderde functie van de auto. "Vandaag leggen we er veel grotere afstanden mee af. Ongeveer de helft van de Belgen gaat met de auto op reis. De SUV wordt als een perfecte reiswagen gezien."

Daarnaast speelt volgens Bekx ook een gewijzigde mentaliteit binnen het gezin. Ooit, toen onze gezinnen nog een stuk kroostrijker waren, werden de kindertjes zonder al te veel medelijden op een veel te kleine achterbank geperst. Nu onze gezinnen zoveel kleiner zijn geworden, lijkt de status van het kind aanzienlijk vergroot. "Wij behandelen ze vandaag als prinsen en prinsessen", zegt Nathalie Bekx. "Prinsen en prinsessen die hetzelfde comfort en dezelfde ruimte moeten krijgen als de man of de vrouw vooraan, de koning van de weg."

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234