Zaterdag 19/06/2021

Machteloos in het midden

Het is toch even schrikken als een peiling nog 13 procent van de stemmen geeft aan de christen-democraten. Het gaat hier natuurlijk ‘maar’ om een peiling en we moeten de resultaten met een flinke korrel zout nemen. Maar als je weet dat de christen-democraten een kwarteeuw geleden nog vlot 35 procent van de Vlaamse stemmen binnenhaalden, dan hebben we hier met een aardverschuiving te maken. De partij teert nog steeds op dat vroegere succes: CD&V levert niet alleen de Belgische en de Vlaamse regeringsleider, maar ook nog eens de voorzitter van de Europese Raad en van de Europese Volkspartij.

De christen-democraten worden dus geconfronteerd met een spagaat: aan de ene kant een rijk verleden, en op veel niveaus is het nog altijd vanzelfsprekend dat een christen-democraat de lakens uitdeelt. Aan de andere kant weet de partij blijkbaar niet langer van welk hout pijlen maken en er is in elk geval geen sprake van een heldere strategie. De partij is in zekere zin de gevangene van haar eigen roemrijke verleden. Na de desastreuze verkiezingsuitslag van juni 2010 besloot CD&V aan de kant te gaan staan en andere partijen de kastanjes uit het vuur te laten halen. De modale christen-democratische kiezer, en de christen-democratische militant zijn echter gewend dat hun partij “de problemen oplost als ze zich stellen”. Het is voor hen niet gemakkelijk om te wennen aan een partij die bang is voor haar eigen schaduw. Die vertwijfeling wordt nog gevoed door de panische angst waarmee men nu al vooruitkijkt naar de gemeenteraadsverkiezingen van 14 oktober 2012. Nu zijn gemeenteraadsverkiezingen traditioneel belangrijk in ons land, maar dat partijen hun strategie al twintig maanden op voorhand laten bepalen door lokale verkiezingen is volstrekt nieuw. Het is overigens ook contraproductief: we weten dat kiezers de neiging hebben zich te laten leiden door lokale stemmotieven en burgemeesters die het goed doen worden door de kiezer veelal beloond. Bij lokale verkiezingen denken de meeste kiezers nog altijd aan de Dorpstraat, en niet aan de Wetstraat.

Drie strategische keuzes

Na de verkiezingsoverwinning van de N-VA in juni vorig jaar hadden de christen-democraten in principe drie strategische keuzes. Een eerste mogelijkheid was dat men veilig in de schaduw van De Wever ging staan. Dat lijkt op het eerste gezicht de minst riskante optie, met als dieptepunt het feit dat CD&V en N-VA op 5 januari eerst met elkaar telefoneerden voordat CD&V-voorzitter Beke publiekelijk het voorstel van bemiddelaar Vande Lanotte mocht afschieten. Het risico van die strategie is duidelijk: de partij heeft geen eigen profiel meer en kiezers opteren altijd voor het origineel, in dit geval de partij van De Wever zelf.

De omgekeerde optie was theoretisch ook mogelijk: de partij had haar sterke vakbondsvleugel kunnen volgen door in te gaan tegen het separatistische discours van de N-VA.

De christelijke vakbond ACV behoudt immers nog altijd meer dan één miljoen leden in Vlaanderen, en daar ligt dan ook het echte ‘Flandre profonde’, dat de christen-democraten zo graag willen vertegenwoordigen. Een derde optie, ten slotte, bestond er in zich zo weinig mogelijk aan te trekken van de N-VA, en de nadruk te leggen op het eigen christen-democratische profiel. Ook dat is geprobeerd, hoewel moet gezegd worden dat de eerste discussienota over het sociaal-economische overlegmodel niet al te wervend of origineel overkomt, ondanks enige subsidies van het Europees Parlement. Als er nu fel oplopende discussies zijn binnen de CD&V, dan draaien die feitelijk over de vraag welk van die drie opties moet gevolgd worden.

Uiteraard zijn het geen gemakkelijke tijden voor de christen-democraten: in organisaties die krimpen zijn er altijd onaangename discussies over hoe de kleiner wordende koek moet worden verdeeld. Daarbij is het echter belangrijk een onderscheid te maken tussen doelstellingen op de korte termijn en op de middellange termijn. Op korte termijn is het inderdaad riskant om afstand te nemen van een concurrerende partij die electoraal de wind in de zeilen heeft. Maar op middellange termijn ziet het er somber uit voor een partij die geen eigen profiel heeft en enkel het programma van een andere partij uitvoert.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234