Vrijdag 03/02/2023

Macho en school gaan moeilijk samen

Stoere jongens presteren vaak minder omdat ze botsen met het 'vrouwelijke karakter' van de school

Brussel

Eigen berichtgeving

Thea Swierstra

Machogedrag bij jongens botst met het 'vrouwelijke karakter' van de school. Vandaar dat zij vaak minder presteren. Ze blijven veeleer zitten of gaan naar een lager niveau. Dat zegt socioloog Anton Derks van de Vrije Universiteit Brussel.

Derks doet onderzoek naar de verschillen tussen mannen en vrouwen. Een opvallend onderdeel daarvan is het significant verschil in schoolprestaties tussen jongens en meisjes in het middelbaar onderwijs. Zo heeft in het zesde jaar 43 procent van de jongens schoolachterstand opgelopen tegen 29 procent van de meisjes. Dat probleem stelt zich al decennialang, maar loopt nu steeds meer in de kijker omdat meisjes de overhand krijgen in het hoger onderwijs.

De oorzaak van het mindere presteren van jongens moet volgens Derks gezocht worden in attitudes met betrekking tot het klassieke rollenpatroon. Meisjes moeten braaf en zorgzaam zijn en goed werken, jongens moeten flink zijn. "Dat traditionele beeld van mannelijkheid houdt stand. Iets als vlijt, waar het onderwijs toch zeer aan hecht, heeft een ouderwets imago. Meisjes scoren daar hoger op dan jongens."

Maar ook de sociale achtergrond speelt een belangrijke rol. "Er bestaat een sterke correlatie tussen de houding van bissers en ouders die discrimineren, tussen jongens en meisjes en kinderen van ouders met een lagere sociale status."

De stoerdoenerij van jongens conflicteert met de verwachtingen op school, met vaak mindere resultaten tot gevolg. "Zeker in de vroege puberteit valt met goede cijfers weinig eer te behalen binnen de vriendengroep", weet Derks. Daardoor is het voor jongens vaak balanceren op het slappe koord. Want haaks op wat vrienden vinden, staan de verwachtingen van ouders en school. "Als de juffrouw je dan ook nog eens beloont voor goede resultaten kan dat het conflict aanscherpen", zegt de socioloog. "Dat kan resulteren in smalende reacties van klasgenoten."

Machogedrag is daarnaast een reactie om het eigen falen of bepaalde problemen te maskeren. Dat speelt vooral een rol bij jongens die weinig status kunnen halen uit hun successen op de schoolbanken. Dan kun je aan populariteit winnen door de rebel uit te hangen.

Ooit is er de link gelegd tussen het stoere gedrag van leerlingen en de vervrouwelijking van het lerarenkorps. De gedachte daarachter is dat het jongens aan mannelijke rolmodellen ontbreekt. Maar die hypothese heeft Derks met zijn onderzoek niet kunnen bevestigen. Wel is het zo dat het attitudeprofiel van mannelijke leraren iets vrouwelijker is dan dat van de rest van de bevolking. Zij zijn minder radicaal en hechten meer aan zorgzaamheid en samenwerking.

De cultuur binnen een school bepaalt wel mee hoe groot het machogehalte in een klas is. Derks merkte dat er zich minder problemen voordoen in onderwijsinstellingen waar jongeren aangespoord worden om bijvoorbeeld te participeren in klassenraden en naschoolse activiteiten. "Dat komt omdat jongens zich daardoor beter kunnen identificeren met de school en wat er daar van hen verwacht wordt."

Onderwijsinstellingen die hechten aan discipline boeken ook meer succes. "Vaak is dat beter dan een lakse school, waar jongeren het gevoel hebben dat het allemaal buiten hen om gebeurt." Toch kun je niet zeggen dat bijvoorbeeld het katholiek onderwijs, dat de naam heeft van orde en tucht, het beter doet dan andere netten. "Het probleem stelt zich overal, in alle onderwijsvormen, zowel bij autochtonen als allochtonen", zegt Derks.

Machogedrag valt dus door scholen in te dammen. Hoe dat moet gebeuren, laat Derks aan de directies over. "Ik geloof niet in een centralistische oplossing vanuit het departement Onderwijs. Er moet een discussie ontstaan, waarbij scholen uiteindelijk zelf oplossingen bedenken die in overeenstemming zijn met hun pedagogisch project. De jongeren- en de schoolcultuur overbruggen kan helpen", licht de socioloog toch een tipje van de sluier op. "En er geen passieve leerlingen van maken."

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234