Zondag 29/01/2023

'Macha power' nog niet sterk genoeg

Bewijst de (her)verkiezing van vrouwen als Angela Merkel en Michelle Bachelet dat het glazen plafond wereldwijd doorbroken wordt en dat de 'macha power' toeneemt? Ondanks een recordaantal vrouwelijke regeringsleiders blijft de macht toch mannelijk.

De zondag verkozen Chileense generaalsdochter Bachelet wordt de zeventiende vrouwelijke regeringsleider van dit moment en vervoegt daarmee dames als Dilma Rousseff (Brazilië), Park Geun-Hye (Zuid-Korea), Cristina Fernandez de Kirchner (Argentinië), Ellen Johnson-Sirleaf (Liberia), Joyce Banda (Malawi) en Sheikh Hasina (Bangladesh).

Dat Rousseff, Bachelet of Kirchner in een nochtans machistisch continent als Latijns-Amerika de scepter zwaaien, lijkt op het eerste gezicht merkwaardig. Alleen, katholieke culturen hebben altijd een fascinatie voor moederfiguren, sterke vrouwen worden makkelijk gezien als patronessen en behoedsters van de familie.

Bovendien heeft de regio een zwak voor vrouwelijke godinnen. Neem Eva (Evita) Peron. Meer dan zestig jaar na haar dood blijft de Argentijnse een ware madonna voor haar landgenoten.

Het heeft ook met de (her)democratisering te maken: de verdrijving van dictators als Pinochet (Chili), Videla (Argentinië) en Stroessner (Paraguay) betekende flinke winst voor de vrouwenemancipatie in die landen. In het kielzog daarvan kwam ook de erkenning van holebirechten.

Diezelfde tendens tekent zich ook elders af. Maakte Nepal in 2008 na een bloederige oorlog komaf met de absolute monarchie, dan is sindsdien één politiek mandaat op drie voorbehouden voor vrouwen en in het post-genocide Rwanda bezetten vrouwen zelfs twee derden van de parlementszitjes.

Dynastie

Maar bewijzen bovengenoemde voorbeelden dat de 'macha power' inderdaad toeneemt? Niet noodzakelijk, zo blijkt uit onderzoek. Wat wel toeneemt, is de zogenaamde dynastieke macht: het fenomeen waarbij vrouwen het ver schoppen in de politiek omdat ze de dochter, weduwe of zus zijn van een (overleden of politiek uitgeschakelde) man.

Denk aan de fel gecontesteerde Thaise premier Yingluck Shinawatra (zus van veroordeeld ex-premier Thaksin), aan haar Bengaalse ambtsgenote Sheikh Hasina (dochter van wijlen president Mujibur Rahman), of aan de Birmese Aung San Suu Kyi (dochter van de vermoorde onafhankelijkheidsstrijder Aung San).

Eigenlijk past ook Michelle Bachelet in dat lijstje: zij is de dochter van een generaal die nauwelijks een half jaar na de staatsgreep van Pinochet omkwam in diens martelkamers en het is zijn linkse gedachtegoed dat ze uitdraagt.

Dominantie

Er zijn nooit eerder zo veel vrouwelijke regeringsleiders geweest. Ook in eigen land breken steeds meer politica door. Maggie De Block (Open Vld) schopte het zelfs als eerste vrouw tot meest populaire politicus. En toch bewijst dat niet dat het glazen plafond doorbroken wordt.

Wat anders te denken van de vorige maand door het World Economic Forum gepubliceerde Global Gender Gap Report? 79 procent van alle politieke macht wereldwijd is in handen van mannen, zo blijkt. Een verbetering met één procent ten opzichte van 2012. En ook de vooruitgang sinds het eerste Global Gender Gap Report in 2006 is niet spectaculair. De voorbije zeven jaar leverden een winst van 7 procent op.

Wordt alles anders met de volgende generaties? Ook daar kunnen we voorlopig niet van uitgaan. Aan de School of Public Affairs in Washington werden de politieke ambities van jongeren van 18 tot 25 jaar onder de loep genomen.

Onder de jongeren die 'nog geen seconde hadden overwogen om in de politiek te gaan' waren er 20 procent meer vrouwen (63 procent) dan mannen en het aantal mannen (20 procent) dat 'dikwijls denkt aan een politieke carrière' lag dubbel zo hoog als het aantal vrouwen.

Potentieel VS-presidentskandidate Hillary Clinton reageerde meteen na de publicatie van de studie in maart. "Vrouwen moeten zich gewoon durven kandidaat te stellen", zei ze, "zelfs als dat betekent dat ze daarvoor, zoals Eleanor Roosevelt het stelde, het vel van een neushoorn moeten kweken."

Vrouwen en mannen blijven duidelijk vastzitten in stereotypes. Yale-professor Victoria Brescoll onderzocht de mate waarin de macht van een politicus zich ook vertaalde in zijn of haar dominantie van het debat. Ze stelde alleen bij mannen een correlatie vast tussen hun positie en de mate waarin ze het hoogste woord voerden.

Als Clinton, Merkel of Bachelet machtige vrouwen zijn geworden, dan is het omdat ze ook goed begrijpen wanneer ze moeten zwijgen.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234