Zondag 29/03/2020

'Mabel was geheim agente'

In de jaren negentig was Mabel Wisse Smit, de echtgenote van de comateuze prins Friso, zeer vermoedelijk geheim agente voor de BVD, de Nederlandse binnenlandse inlichtingendienst en voorloper van de huidige AIVD. Dat blijkt uit een pasverschenen boek.

Het is Frits Hoekstra, een voormalig verantwoordelijke voor de operationele afdelingen van de BVD, die prinses Mabel ter sprake brengt. In zijn kersverse boek De Dienst. De BVD van binnenuit schrijft Hoekstra dat Mabel halfweg de jaren 90 voor de BVD gewerkt heeft. Dat deed ze, aldus de auteur, in het kader van de vredesonderhandelingen die in 1995 tot de Akkoorden van Dayton leidden. Die maakten een einde aan de Bosnische oorlog.

In de aanloop naar het bestand zou Mabel op verzoek van de inlichtingendienst Bosnisch minister van Buitenlandse Zaken Mohammed Sacirbey hebben benaderd en een relatie met hem hebben aangeknoopt.

Mabels opdracht bestond erin zicht te krijgen op de onderhandelingsstrategie van de Bosniërs. Voor Den Haag was die informatie cruciaal aangezien Nederland betrokken was bij het conflict op de Balkan. De inlichtingen die Mabel hoorde over te brengen waren "internationaal buitengewoon kostbare handelswaar in de wereld van de inlichtingendiensten", schrijft Hoekstra.

Maar hoe kwam Mabel Wisse Smit met de BVD in aanraking? De link is snel gelegd: eind de jaren tachtig studeerde de vrouw politicologie aan de Universiteit van Amsterdam. Voor ze haar studies beëindigde, liep ze successievelijk stage bij de bank ABN Amro, de oliegigant Shell, Buitenlandse Zaken en de Verenigde Naties. "Zeker voor beide laatste stages is een uitgebreid veiligheidsonderzoek door de BVD een vereiste", schrijft Hoekstra. "Zij was dus bekend bij de dienst."

Net die bekendheid maakt dat de opvolger van de BVD, de AIVD, in 2003 maar een week nodig had om Mabel door te lichten, verklaart Hoekstra. De doorlichting vond plaats op vraag van toenmalig premier Jan Peter Balkenende. In het kader van het aangekondigde huwelijk met prins Friso wou Balkenende klaarheid over Mabels betrekkingen met Klaas Bruinsma, een drugsbaron met wie ze ooit uit zeilen ging (maar ook niet meer dan dat, zo bleek uit het onderzoek).

Volgens de auteur zou de AIVD zich nooit zo snel over Mabel Wisse Smit hebben kunnen uitspreken als ze niet al een stevig dossier over de vrouw in haar bezit had. "Normaal gaan er weken, zo niet maanden overheen voordat de dienst een rapport kan uitbrengen", citeert de webredactie van HP/De Tijd hem. De vraag zou nu gesteld kunnen worden of ook koningin Beatrix en de regering destijds wisten dat Mabel voor de BVD gewerkt had.

Veeleer dan Mabels Bosnische activiteiten zwart op wit te bevestigen, zinspeelt Hoekstra erop. De auteur, die tussen 1971 en 1989 werkzaam was bij de BVD, is niet geheel zonder controverse. Over zijn carrière bracht hij in 2004 al het boek In dienst van de BVD, spionage en contraspionage in Nederland uit.

Om uit te maken of Hoekstra geen strafbare praktijken had begaan door zomaar over zijn delicate werk uit de biecht te klappen, gelastte minister van Binnenlandse Zaken Johan Remkes zelfs een onderzoek. Toch kwam het nooit tot een klacht bij het openbaar ministerie.

Het is de tweede keer dit jaar dat Mabel - prinses Mabel genoemd hoewel ze die titel niet bezit - de nieuwskolommen haalt. Eind februari, tijdens het skiën, raakte haar man Friso in het Oostenrijkse Lech onder een lawine bedolven. Intussen ligt de prins, die niet meer uit zijn coma kwam, al anderhalve maand in een ziekenhuis in Londen.

Over zijn gezondheidssituatie wordt, op vraag van Mabel en koningin Beatrix, niet gecommuniceerd.Volgens Rijksvoorlichtingsdienst wil de familie tijd krijgen om "zich aan de nieuwe situatie aan te passen".

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234