Woensdag 23/09/2020

Maatje Marilyn

monroes wulpse figuur als houvast in de strijd tegen slankheids- en dieetcultus

Brussel

Eigen berichtgeving

Barbara Debusschere

"Ik heb altijd gevonden dat Marilyn Monroe er fantastisch uitzag, maar ik zou zelfmoord plegen als ik zo dik was", zei modepopje Liz Hurley niet zo heel lang geleden. Naar verluidt zouden een paar mannen haar dat kwalijk genomen hebben, maar Hurley verwoordde wel exact wat veel vrouwen denken als ze een foto of film van Monroe uit de oude doos aanschouwen.

Marilyn staat in ons geheugen gegrift als een plaatje, een beetje zoals Mickey Mouse, eigenlijk. Ze is niet alleen beland in de vakjes 'dom blondje', 'Amerika's (of 's werelds) bekendste seksbom' en 'tragische filmgodin', ze kreeg ook het label 'übervrouwelijk lichaam' opgeplakt. Marilyn puur als lichaam prikkelde en prikkelt niet alleen de erotische fantasie van miljoenen mannen en vrouwen, dat lichaam is ook een politiek vehikel geworden. In deze tijden van steeds meer gestroomlijnde en magere lichamen die regeren over onze beeldcultuur is Marilyn een houvast voor al wie de dictatuur van 'de dunne dennen' te lijf wil gaan.

Diehard feministes die de 'lichamelijke onderdrukking van de vrouwen' aan de kaak stellen, zoals Susie Orbach, Naomi Wolf en Germaine Greer, omhelzen pin-up Marilyn als het gezonde, stralende, levenslustige tegenbeeld van Kate Moss, het boegbeeld van een generatie beroemdheden die je makkelijk onder de deur kunt schuiven als ze hun plastic borsten uitdoen. Zoals Liz Hurley, bijvoorbeeld.

In The Whole Woman schrijft Greer: "In hun streven naar gelijkheid hebben vrouwen zich aangepast aan de mannelijke structuren (...) Een goed voorbeeld van de negatie van het vrouwelijke is de verhouding die vrouwen hebben met hun lichaam. Eind jaren zestig had het vrouwelijke stereotype nog heupen, billen en borsten die bewogen op haar ribbenkast. Denk maar eens aan een naaktfoto van Marilyn Monroe. Zo'n figuur wordt nu niet meer getolereerd. Het stereotype van eind jaren negentig is mijns inziens een transseksueel: een jongenslichaam met een paar siliconenborsten die door een overijverig plastisch chirurg een paar centimeter onder het sleutelbeen geplakt zijn. Wij hebben Gwyneth Paltrow, die zo klein en blond is dat je haar bijna niet ziet."

Monroe staat hier symbool voor 'het vrouwelijke', ook wel voor 'de gehele vrouw' uit de titel - tegenover de halve vrouwen die nu op catwalks hun ding doen. En dat gebeurt telkens en telkens opnieuw. Zo duikt Monroe op in nagenoeg alle teksten en websites die gaan over lichaamsbeeld, lijnen, anorexia, boulimia, antidieettips. Monroes figuur is steeds de reden om toch maar niet aan het een of ander gekke dieet te beginnen of om na zo'n uitzinnig dieet 'weer normaal te gaan doen'. De koningin van de fifties prijkt ook op de bizarre website 'fat celebrities', waar lijsten met maten en gewichten en het vetgehalte van sterren op te snorren zijn.

De meest voorkomende stelling is dat 'als Monroe nu een modellenbureau binnen zou lopen, niemand haar zou willen'. Nu zouden modellenbureaus wellicht ook veel andere pin-ups uit ver vervlogen tijden niet meer willen aannemen. Maar als het over Marilyn gaat, klinkt de subtekst loeihard: "Dit was een van de, zo niet dé, meest begeerde vrouwen ooit en nu zou ze met haar figuur direct geassocieerd worden met volslanke vrouwen die enkel voor Big Is Beautiful-campagnes in aanmerking komen."

Corinne Van Hellemont van Zorra (het internetdiscussieforum voor genderkwesties in reclame en media) vindt Marilyn een belangrijke figuur, in beide betekenissen van dat woord. Van Hellemont: "Monroe plaatst het schoonheidsideaal in perspectief." Iedereen, zelfs wie nog niet geboren was toen ze stierf, kent haar en weet hoe ze eruit zag. "In de discussie over het ideale lichaamsbeeld is zij een van de tastbaarste en ook meest tot de verbeelding sprekende en aantrekkelijke iconen die met hun lichaam aantonen dat het schoonheidsideaal zeer relatief en veranderlijk is", aldus Van Hellemont. De modellen van Rubens en co. nemen die rol ook wel op zich, "maar Marilyn is een sexy vrouw uit de moderne tijd die toont dat verleidelijk zijn nog niet zo lang geleden helemaal niet gelijkstond aan zeer dun zijn", aldus Van Hellemont. Bovendien zou Rubens Marilyn zeker te mager bevonden hebben.

Wellicht zal een Marilyn-postuur evenwel niet meer aan de bak komen als favoriet lichaamsideaal. Er zijn wel een paar pogingen gesignaleerd. Madonna flirtte in het verleden al met de Marilyn -look. La Ciccone was ook erg geïnteresseerd in de rol van Marilyn Monroe voor een remake van Some Like It Hot van Billy Wilder. Volgens Beverly Hills' beroemdste plastisch chirurg, Nicholas Chugay, willen heel wat vrouwen bovendien dat hij hen tot Monroe-lookalikes herboetseert.

Verder werd in mei de cover van Vogue gevuld door model Sophie Dahl, die een moderne Monroe incarneert. Dahl staat met haar ronde vormen bekend als 'het dikke model' en koos als gasthoofdredactrice voor het bekende blad voor een fotoreeks waarin ze zelf Marilyn-achtige poses aanneemt. Die werden vastgelegd door Bert Stern, de man die de laatste officiële portretten maakte van Monroe.

Toch zijn dat blijkbaar speldenprikjes. Van Hellemont is er zo goed als zeker van dat 'een maatje Marilyn' als ideaal niet snel terugkomt. En dat heeft te maken met de macht van de dieetindustrie en de verovering van de arbeidsmarkt door vrouwen. Van Hellemont: "In de jaren twintig was er ook een slankheidsideaal, maar toen bestond nog geen dieetindustrie en nauwelijks een reclame-industrie. In de jaren vijftig was Monroe het toppunt van het naoorlogse, vollere en vrouwelijke figuur. Ze was ook razend bekend. Maar niet lang daarna maakten de slanke Audrey Hepburn en de onwerkelijk magere Twiggy hun opwachting en gingen vrouwen werken. Dat laatste vormde een bedreiging voor mannen en onbewust gingen vrouwen mantelpakjes dragen en afslanken om hun bedreigende vrouwenvormen op de werkvloer uit te schakelen. De beeldcultuur en de dieetindustrie, die dagelijkse massa's geld kan verdienen aan mensen die er sinds dan zo dun willen uitzien, sprongen erop en dat is nog altijd zo. In Monroes gloriedagen moesten bewonderaarsters geen geld uitgeven aan dieetpillen om op haar te lijken."

Het is ook nog maar de vraag of Monroe effectief 'dik' of 'mollig' was, zoals sommigen beweren. In vergelijking met Kate Moss was ze dik, maar Marilyn was verre van een nijlpaard. De interesse in haar maten is enorm en leverde ook al heel wat teksten en een paar sites op. Hier en daar wordt gewaarschuwd voor uitspraken als 'Monroe had een maatje 44'. Confectiematen zijn namelijk zeer veranderlijk.

Wat zeker is, is dat Monroe kledingstukken soms een of twee maten te klein droeg om alles extra te accentueren en dat ze niet altijd even gelukkig was met haar eigen figuur. Over haar lichaamsmaten staat ook het een en ander vast. "Monroe had ongeveer een body mass index (gewicht in kilo gedeeld door kwadraat van de lichaamslengte in meter) van twintig, wat weinig is als je weet dat achttien de grens is voor ondergewicht. Nu vinden mensen haar echter 'gezet'", zegt dokter Vivienne Nathanson van de British Medical Association tegen de BBC.

Volgens de bevindingen van de lijkschouwer kloppen Nathansons berekeningen. Bij haar dood woog Marilyn 53 kilo en was ze 1.66 meter groot. Haar gewicht schommelde natuurlijk wat in de loop van haar leven, zoals dat bij alle vrouwen het geval is. Sommige bronnen hebben het over zestig kilo en meer. Haar borst-taille-heupafmetingen waren ongeveer 94-58-91. Ter vergelijking, die van Moss zijn 83-58-88. Het lijkt erop dat al dat gemeet en vergelijken voortvloeit uit een fascinatie voor het gegeven dat het ideale lichaamsbeeld zo extreem geworden is dat zelfs 's werelds grootste sekssymbool nu onder de categorie 'dik' zou kunnen vallen. Een vreemd neveneffect daarvan is dat de huidige sterren gretig in de verf zetten dat zij toch wel veel slanker zijn dat de grote Monroe. In het magazine Allure stelt Liz Hurley, verkozen tot 'babe van de eeuw', het zo: "Marilyn had last van overgewicht. Ze zag er wel fantastisch uit maar ik zou zelfmoord plegen als ik zo dik was. Op een tentoonstelling van haar kleren had ik zin om te meten hoe breed haar heupen waren. Ze was erg gezet." De reactie van een mannelijke lezer luidde dat hij geen twee keer zou moeten nadenken over de vraag met wie van beide beroemdheden hij in de koffer zou duiken. "Met Monroe, natuurlijk."

'Zij is een van de tastbaarste en ook aantrekkelijkste iconen die met hun lichaam aantonen dat het schoonheidsideaal zeer relatief en veranderlijk is'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234