Zondag 17/11/2019
Julie Cafmeyer. Beeld rv

Column

Maarten Boudry, ‘menselijke hoogmoed’ is een luxeartikel

Julie Cafmeyer is columnist. 

Maarten Boudry schrijft in zijn essay over het klimaatbeleid: ‘Als we het probleem van de klimaatopwarming willen oplossen, moeten we afstappen van de ideologie die menselijke hoogmoed als de wortel van het kwaad aanwijst.’

Boudry stelt dat de mensen de natuur altijd en overal naar hun hand hebben gezet en dat ze er sinds de moderniteit veel slimmer en doortastender in zijn geworden. Oké, we zitten nu wel opgescheept met dat stijgende kwik, maar zonder onze technologische hoogmoed waren onze levens ook ‘armoedig, smerig, beestachtig en kort’ gebleven, aldus Boudry.

Er is iets dat Boudry over het hoofd ziet: de luxelevens die wij kunnen leiden komen niet alleen door het feit dat wij ‘de natuur naar onze hand hebben gezet’, maar ook doordat het Westen anderen heeft uitgebuit om tot deze levensstandaard te komen – en nog steeds uitbuit.

Moderne mens versus natuur

Boudry gaat voorbij aan het feit dat er niet alleen een aanslag is gepleegd op het land om ons economisch consumptiepatroon in stand te houden, maar ook op de mensen die op dat land leven. Zijn essay beperkt zich tot de een-op-eenrelatie van de moderne mens versus de natuur. De moderne mens die inderdaad vervuld is van hoogmoed: om een hoge levensstandaard te houden moet alles en iedereen wijken.

Wij zijn nooit modern geweest, ik citeer opnieuw de Franse filosoof Bruno Latour. We slagen er niet in een wereld te bouwen die mensen, dieren en dingen een gelijke positie geeft.

Boudry is het daar duidelijk niet mee eens, hij verkondigt: ‘De mens moet God worden’, maar wie bedoelt hij hier precies mee? De moderne, kapitaalkrachtige mens met gezonde ambitie, visie en daadkracht? In ieder geval niet de activisten die pleiten voor de ‘minder-minder-ideologie’.

Menselijke hoogmoed

Boudry merkt niet op dat in die ‘minder-minder-ideologie’ niet alleen empathie kan schuilen naar de aarde maar ook naar anderen. Zij die de klimaatopwarming aan den lijve ondervinden door bossen die in brand staan, uitdrogende rivieren en hittegolven. Mensen die worden opgebrand en uitgebuit door onze consumptiemaatschappij, mensen wier voorouders slaven waren. Mensen die zich dagelijks moeten inzetten voor de ‘daadkrachtige, ambitieuze moderne mens met visie’.

Maarten, ‘menselijke hoogmoed’ is een luxeartikel. ‘Moderniteit’ is geen stroming voor de gehele mensheid, het is voor de geprivilegieerden. Zou het niet bevrijdend zijn om ons los te maken van het idee dat wij moderne goden zijn? Misschien kunnen we dan eens neerdalen en kijken naar diegenen die nog steeds ‘armoedig, smerig, beestachtig en kort’ leven. De ‘moderne mens’ heeft zijn vrijheid opgebouwd ten koste van een ander.

De klimaatopwarming kan kansen bieden naar een nieuw bewustzijn over de manier waarop wij samenleven. Een connectie met andere levens. Ik vrees dat God ons daarin niet zal helpen.

Wij zullen het moeten doen, vanuit de aarde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234