Zaterdag 05/12/2020

Maakt Trump van de VS een klimaatparia?

Mathias Bienstman is beleidscoördinator Bond Beter Leefmilieu

De beslissing van president Trump om al dan niet in het klimaatakkoord van Parijs te blijven, komt er deze week aan. Dat meldde hij op z'n favoriete communicatiekanaal: Twitter. We zullen eerstdaags weten welke strekking in zijn regering het haalt. De realiteitsontkenners die van de VS een internationale klimaatparia willen maken? Of de olie-industrie, die haar belangen wil verdedigen door de VS in het klimaatakkoord te houden?

Elke strekking heeft een voortrekker. Scott Pruitt, door Trump benoemd tot directeur van het milieuagentschap (EPA) dat hij haat, voert de strijd tegen het klimaatakkoord, terwijl buitenlandminister Rex Tillerson het wil behouden. Tillerson was bijna tien jaar lang CEO van ExxonMobil, het grootste oliebedrijf ter wereld. De geschiedenis van beiden - Pruitt en Tillerson - is illustratief voor de huidige tweedeling in de regering Trump.

ExxonMobil weet al sinds eind jaren 70 dat het gebruik van fossiele brandstoffen de klimaatverandering veroorzaakt. Vanaf de jaren 80 zaaide de onderneming expres verwarring over het verband tussen oliegebruik en klimaatverandering. Zo kon het bedrijf klimaatbeleid afremmen. President Bush trok in 2001 de VS terug uit het Kyoto-protocol, de voorganger van het klimaatakkoord van Parijs. Daartoe werd hij aangevuurd door ExxonMobil.

In 2008 gooide Tillerson als nieuwe CEO van ExxonMobil het roer om. Hij besefte dat twijfel zaaien over de klimaatverandering een gevaarlijke strategie was. Barack Obama zou aan de macht komen in de VS, de klimaatwetenschap liet niet de minste twijfel over de ernst van het probleem en oliebedrijven riskeerden net zoals de tabaksindustrie miljardenclaims. Bovenal zagen ze een kans in het klimaatverhaal. Gas zou marktaandeel winnen op steenkool bij de elektriciteitsproductie. Oliebedrijven doen in gas, niet in kolen.

Openbare aanklagers gingen enkele jaren later inderdaad achter ExxonMobil aan. "Bedrijven die beleggers en consumenten voorlogen over de gevaren van klimaatverandering moeten we aansprakelijk stellen", zei Maura Healey, de openbaar aanklager van Massachusetts in 2015. Op dit punt komt Scott Pruitt in het verhaal. Als openbaar aanklager van de oliestaat Oklahoma verzette hij zich tegen al wie ExxonMobil vervolgde. Het conflict in de regering-Trump valt terug te brengen tot deze rel tussen strategen en ideologen. De grote oliebedrijven zien vandaag in dat het geen zin meer heeft de kluit te belazeren. Maar ze krijgen de geest van twintig jaar klimaatonzin niet meer terug in de fles.

Voor de andere wereldleiders is die sektarische strijd in de regering-Trump een ontluisterend schouwspel. Wat te doen met een Amerikaanse president die z'n internationale verantwoordelijkheid ontloopt? In eerste instantie kunnen ze Trump trachten te overtuigen. Door hem op zijn verantwoordelijkheid te wijzen. Door te onderstrepen dat de economische dynamiek en jobcreatie zich in de hernieuwbare economie bevinden. Als Trump volhardt in de boosheid, zal de rest van de wereld hem de rekening moeten presenteren. Net zoals hij doet rond de militaire uitgaven voor de NAVO.China, de EU en andere economische grootmachten kunnen versneld de subsidies, kredieten en beleggingen voor de Amerikaanse fossiele industrie terugschroeven. Via een actieve klimaatdiplomatie ten slotte moeten ze er alles aan doen om te zorgen dat Trump geen andere wereldleiders op sleeptouw neemt. Rusland, Australië en Saudi-Arabië zijn risicolanden. Wanneer de Amerikaanse bevolking meer en meer ontdekt dat een ambitieus klimaatbeleid loont en Trump de welvaart op het spel zet, zal ze zich hopelijk van hem afkeren.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234