Zaterdag 05/12/2020

VS-verkiezingen

Maakt deze 'democratische socialist' kans om in het Witte Huis te belanden?

Bernie Sanders, die staat op zijn onafhankelijkheid, doet nu toch een gooi naar het presidentschap voor de Democratische Partij.Beeld EPA

Het is officieel: Hillary Clinton krijgt concurrentie in de strijd om presidentskandidaat te worden voor de Amerikaanse Democratische Partij. Bernie Sanders, vandaag nog onafhankelijk senator, kondigde vannacht aan dat hij president wil worden. Maar maakt de zelfverklaarde 'democratische socialist' enige kans?

Als zelfs president Barack Obama door zijn Republikeinse tegenstanders bij tijd en wijlen voor 'socialist' wordt uitgemaakt, dan moet Bernie Sanders wel hun ergste nachtmerrie zijn. De onafhankelijke senator uit de staat Vermont in het progressieve noordoosten van de VS profileert zich openlijk als 'democratisch socialist' en wil meer zijn dan een schijnkandidaat die het opneemt tegen Hillary Clinton om haar meer naar links te duwen. Sanders ziet zichzelf als een valabel en waardig alternatief voor de voormalige first lady.

"Mensen zouden mij niet moeten onderschatten", zo verklaarde Sanders gisteren. "Ik hou mezelf buiten het tweepartijensysteem, heb zowel Democraten als Republikeinen verslagen, het opgenomen tegen big-money-kandidaten en ik denk dat de boodschap die heeft gewerkt in Vermont ook in de rest van het land kan werken."

Beeld BernieSanders.com

Ervaring

De vandaag nog onafhankelijke kandidaat kan in elk geval buigen op een pak ervaring. De in Brooklyn geboren zoon van Poolse immigranten stapte in 1971 in de politiek als kandidaat voor de Liberty Union Party, maar verliet die partij enkele jaren later nadat hij er niet in slaagde verkozen te geraken. In 1981 lukte het hem toch, toen hij, partijloos, als burgemeester van Vermonts grootste stad Burlington werd verkozen. Zijn populariteit groeide gestaag, en in 1990 slaagde Sanders erin om als eerste onafhankelijke in veertig jaar tijd een zitje te bemachtigen in het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden. Republikeinen en Democraten beten uiteindelijk zestien jaar lang hun tanden op hem stuk, maar konden het enige parlementslid uit Vermont niet verslaan.

In 2006 deed Sanders een gooi naar het senatorschap voor zijn thuisstaat. Hoewel hij nog steeds tot geen enkele partij behoorde, kreeg hij wel de steun van prominente Democraten, die dan ook geen eigen kandidaat naar voren schoven. Sanders haalde het makkelijk en werd in 2012 met een ruime marge van 71 procent herverkozen.

Gewaardeerd

Vandaag wordt de 73-jarige senator beschouwd als een van de meest gewaardeerde politici, niet alleen bij de Democraten maar ook bij een aantal toprepublikeinen. Want ook al stemt hij in de praktijk meestal met de Democraten mee, Sanders staat nog altijd op zijn onafhankelijkheid. Hij heeft met de Democraten de afspraak dat hij met hen meestemt in procedurekwesties, maar over inhoudelijke thema's vrij is in zijn keuze. "Progressief, maar pragmatisch", zo omschrijven veel Amerikaanse media hem vandaag.

Dat hij nu toch kandidaat is voor de Democraten, is volgens zijn campagnemedewerkers dan ook louter uit praktische overwegingen. Onafhankelijk kandidaten hebben het in de VS bijvoorbeeld veel moeilijker om zich nog maar verkiesbaar te stellen of deel te nemen aan debatten.

Als onafhankelijke kandidaat heeft Sanders daarentegen wel het voordeel dat hij de dingen kan zeggen zoals hij ze zelf graag zegt, zonder al te veel rekening te houden met interne partijgevoeligheden of -belangen. En dat deed Sanders gisteren dan ook niet bij zijn aankondiging. "Het is tijd voor het Amerikaanse volk om te zeggen: 'Genoeg is genoeg'. We hebben een economie nodig die werkt voor ons allemaal en niet voor een handjevol miljardairs."

Beeld AP

"Rampzalige agenda"

Sanders, die het al jarenlang opneemt tegen de groeiende economische ongelijkheid in zijn land en een groot voorstander is van het minimumloon, is er rotsvast van overtuigd dat er genoeg Amerikanen zijn die "een fundamentele verandering willen".

"Terwijl we vandaag economisch gezien beter af dan zijn zes en een half jaar geleden, toen Bush het Witte Huis verliet en de economie op instorten stond, is het geen groot geheim dat de Amerikaanse middenklasse de laatste 40 jaar aan het verdwijnen is. De ongelijke verdeling van vermogen en inkomen bewijst dat we met een economie zitten die werkt voor wie helemaal aan de top staat, maar niet voor al de rest."

Sanders beschuldigt president Obama er dan ook van er een "rampzalige en oneerlijke" vrijhandelsagenda op na te houden, die hij een verderzetting noemt van het beleid van George W. Bush en diens voorgangers. "Ik ben het eens met Obama op een aantal punten, maar als het over handel gaat, zit hij zo fout als het maar zijn kan. Hij stapt in de voetstappen van George W. Bush, van Bill Clinton, van Bush I, van Ronald Reagan."

"Gigantisch" jobprogramma

In Sanders politieke hoed zitten daarom voorstellen om de belastingen te verhogen voor de rijkste Amerikanen en bedrijven en bijvoorbeeld goedkoper staatsonderwijs. Die voorstellen moeten ook de werkloosheid onder (zwarte) jongeren aanpakken, wat voor Sanders dé prioriteit is om een antwoord te bieden op de rellen van de laatste maanden in Amerikaanse steden als Ferguson en Baltimore. "Op korte termijn heb je een strategie nodig waarbij politieagenten verantwoordelijk gesteld worden voor hun daden. Maar zelfs als elke Amerikaanse agent een Harvard-diploma in de rechten heeft, ga je op problemen botsen. Want als je kijkt naar de werkloosheidsstatistieken die door het dak schieten en ziet hoe mensen geen hoop of kansen krijgen, is het logisch dat ze op straat komen." Sanders - ook een grote fan van het Scandinavische systeem van sociale bescherming - is daarom voorstander van een "gigantisch jobprogramma", waarbij hij 1 biljoen dollar in vijf jaar wil spenderen, voornamelijk via infrastructuurverbeteringen.

Maar hoe sympathiek veel Amerikanen de 73-jarige senator ook vinden (de oerdegelijke Washington Post maakte zelfs een stuk over hoe ook Sanders kapsel erg onafhankelijk is) en hoe populair hij ook is aan de linkerzijde, de vraag blijft of Sanders enige kans maakt tegen de veel bekendere Clinton, zeker in een campagne waar het grote geld toch een zware rol zal spelen. Verwacht wordt dat Clinton meer dan 2 miljard dollar in haar campagne zal steken, iets wat Sanders niet zal (en ook niet wil) doen. "Ik heb geen miljonairs- of miljardairsvrienden", zo zei hij daar zelf over. Hij gokt daarom vooral op kleine bijdragen van gewone Amerikanen die in hem geloven.

Beeld AP
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234