Zaterdag 06/03/2021

Opinie

Maak de muren niet hoger, maar laat de grenzen ademen

Leo Lucassen. Beeld Ton Koene
Leo Lucassen.Beeld Ton Koene

Leo Lucassen is directeur onderzoek van het Internationale Instituut voor Sociale Geschiedenis en hoogleraar aan de Universiteit Leiden.

Het doet mij altijd plezier wanneer collega-wetenschappers mijn werk en stellingen kritisch tegen het licht houden. Daar kun je van leren, wetenschappelijk discours verbetert onze kennis en inzichten. Ik waardeer het dan ook dat de Gentse filosoof Koen Tanghe de moeite heeft genomen om te reageren op het interview dat Joël de Ceulaer afgelopen zaterdag in deze krant publiceerde.

Op een aantal punten zijn we het volgens mij gewoon eens, namelijk dat Europa niet het gewicht van de wereld kan dragen, dat ontschepingsplatforms een schamel doekje voor het bloeden zijn en dat het een goed idee is als vluchtelingen ter plekke een asielverzoek bij een EU-land kunnen indienen, in plaats van eerst een levensgevaarlijke en dure reis te moeten ondernemen. Tanghe werpt de mogelijkheid van quota op. Dat laatste kan een middel zijn om meer controle te houden en is een optie in het geval er zich jaarlijks zeer grote aantallen asielzoekers zouden aandienen. Hoewel je als lezer door de toon van zijn ingezonden brief gemakkelijk de indruk zou kunnen krijgen dat ik daar anders over denk, is dat niet het geval.

Terrorisme

Op een aantal punten verschillen we wel van mening. Om te beginnen: het gevaar van terrorisme. Op enkele uitzonderingen na, zijn de aanslagen in Europa tussen 2015-2017 niet gepleegd door asielzoekers of migranten, maar door (hier geboren) kinderen van arbeidsmigranten uit Noord-Afrika die zich in de jaren 60 en 70 in landen als Nederland, België, Frankrijk en Duitsland hebben gevestigd.

Het aandeel geradicaliseerden betreft een miniem percentage van die tweede generatie. Bijna alle moslims in Europa vinden die aanslagen even afschuwelijk als hun niet-moslimmedeburgers. Dit lijkt mij dus geen argument om vanaf nu iedereen uit islamitische landen te weren. Ik zie meer in het investeren in het verbeteren van de integratiekansen van de nakomelingen van deze gastarbeiders om zo discriminatie en racisme te bestrijden.

Het grootste verschil van inzicht betreft de vraag wat te doen met mensen uit Afrika die primair naar Europa willen komen om hier geld te verdienen. Tanghe doet voorkomen alsof ik ervoor pleit om de grenzen volledig open te gooien, met een, in zijn ogen, grote ramp als gevolg. Blijkbaar heb ik me niet zorgvuldig genoeg uitgedrukt, misschien leest hij met een bevooroordeelde blik. Waar ik voor pleit is om in plaats van de muren steeds hoger op te trekken met alle perverse gevolgen van dien (zoals mensensmokkel, iets wat Tanghe ook verafschuwt), na te gaan denken over wat ik zou willen noemen ‘ademende grenzen’.

Zinniger weg

Daarmee kunnen we mogelijkheden creëren voor niet-EU-burgers om in sectoren aan het werk te gaan die kampen met grote tekorten aan arbeidskrachten. Anders gezegd is dit een vorm van circulaire migratie waarbij er geen ‘straf’ staat op weggaan, wat voor de huidige ‘illegalen’ wel geldt. Die laten het wel uit hun hoofd om terug te gaan, aangezien ze hun leven hebben gewaagd en veel geld hebben neergeteld voor de reis. 

Ik heb de wijsheid niet in pacht, ik pretendeer niet dat ik precies weet hoe je dat moet organiseren, dat is een kwestie van nadere studie en experimenteren. Maar het lijkt me in ieder geval een zinniger weg dan het grensbeleid dat de EU de afgelopen decennia heeft opgetuigd. Met zeer ongewenste gevolgen zoals een florerende mensensmokkelindustrie, duizenden doden per jaar in de Middellandse Zee. En sinds kort ook in de Sahara, als gevolg van het outsourcen van de grenzen naar landen als Niger en Mali. Daardoor kunnen asielzoekers en andere migranten het territorium van de EU überhaupt niet meer bereiken en wordt het Vluchtelingenverdrag de facto buiten werking gesteld. Om nog maar te zwijgen over onmenselijke situaties waarin veel migranten in landen als Libië zijn terechtgekomen. 

Ik zou eerlijk gezegd dan ook niet weten waarom mijn suggestie om op een positieve en constructievere manier over migratiebeleid na te denken, van mij een ‘gevaarlijke, utopische activist’ zou maken. En dan heb ik het maar even niet over de kwalijke suggestie die Tanghe in het begin van zijn stuk wekt dat ik het leed van de verdronken migranten weg zou lachen, omdat ik lachend op de foto sta. Een insinuatie een Gentse wetenschapper onwaardig.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234