Dinsdag 19/10/2021

Opinie

LuxLeaks zijn lakmoesproef voor Juncker

Voorzitter van Europese Commissie Jean-CLaude Juncker. Beeld BELGA
Voorzitter van Europese Commissie Jean-CLaude Juncker.Beeld BELGA

Ferdi De Ville is professor EU-studies aan de UGent en lid van denktanks Poliargus en Metis.

Het is, meen ik, een retorische vraag die toch verdient gesteld te worden: had de Europese Commissievoorzitter vandaag Jean-Claude Juncker geheten wanneer het International Consortium of Investigative Journalists een paar weken eerder met de onthullingen over Luxemburgse belastingconstructies was gekomen?

Twee weken geleden, na de goedkeuring van de nieuwe Europese Commissie door het Europees Parlement, zei Juncker nog dat zijn nieuwe ploeg de "Commissie van de laatste kans" wordt. Ofwel herstelt die het vertrouwen van de burger in het Europese project, ofwel dreigt de Europese Unie recht in de muur van verontwaardiging te rijden.

Over een kans gesproken. Dit is meteen een unieke gelegenheid voor Juncker om te tonen dat het hem menens is om de Europese Unie een nieuwe start en een socialer gelaat te geven, en om te tonen dat ook hijzelf in deze Europese topfunctie voor het Europees belang strijdt in plaats van aan het Groothertogdoms eigenbelangetje denkt.

Luxemburg, dat zichzelf graag ziet als een van de stichters en voortrekkers van de Europese Unie, blijkt (wederom) uit dit onderzoek één van de meest deloyale lidstaten te zijn. Terwijl andere overheden van de EU (en de wereld) miljarden aan inkomsten verloren zien gaan door de belastingontwijking van hun bedrijven en grote vermogens via Luxemburg, eigent het landje zichzelf een fractie van deze belastingen toe. Maar op een begroting van minder dan twintig miljard euro voor de ministaat is dat natuurlijk een mooie en makkelijke inkomstenbron, dat het toelaat om andere belastingen te verlagen, waarmee nog meer vermogende werknemers, bedrijven en investeerders kunnen gelokt worden, enzovoort. Zo is het dat een klein landje groot kan zijn, het tweede rijkste ter wereld kan worden (per hoofd van de bevolking), en zich tot één van de de beste leerlingen van de Europese klas kan uitroepen als het aankomt op overheidsschuld (die iets meer dan 20% bedraagt).

Daar wordt het ook nog eens rijkelijk voor beloont. Met Juncker heeft het dus de huidige Commissievoorzitter, die voordien ook al acht jaar de belangrijke 'eurogroep' van ministers van financiën uit de eurozone mocht leiden. In de tweede helft van de jaren negentig mocht een andere Luxemburger, Jacques Santer, ook al eens vier jaar de Europese Commissie voorzitten, tot hij moest aftreden na een corruptieschandaal binnen zijn college. Een aanzienlijk deel van de Europese instellingen is gevestigd in Luxemburg, wat ook voor significante inkomsten zorgt.

De reactie vanuit het Groothertogdom is voorspelbaar en bekend: aan de belastingconstructies is niets illegaals en het probleem is iets internationaal dat niet door Luxemburg alleen kan opgelost worden. Dat klopt. Ook andere landen, binnen en buiten Europa, doen aan gelijkaardige praktijken, en hopelijk krijgen we snel Netherleaks en Ireleaks. Maar dit mag geen excuus zijn, integendeel, deze onthullingen moeten de aanzet zijn tot een sense of urgency, tot Europees ingrijpen dat door weerstand van onder ander Luxemburg al veel te lang op zich laat wachten.

Zoals Yves Leterme het gisteren op Twitter verwoordde: de aanpak van de eurocrisis waarbij in vele lidstaten op dwingend verzoek van de EU wordt gesneden in pensioenen, lonen en uitkeringen is compleet onrechtvaardig en onaanvaardbaar als tegelijkertijd niets wordt gedaan aan de deloyale fiscale concurrentie binnen de Unie. Het is dweilen met de kraan open als regeringen bij de werknemers, werklozen en gepensioneerden een paar honderden euro's moeten halen om de begroting op orde te krijgen, terwijl langs de achterpoort, die leidt naar het Groothertogdom, miljarden euro's belastinginkomsten wegvloeien.

Als Juncker echt de Europese Commissie een nieuw, politieker en socialer gelaat wil geven, dan moet hij zichzelf een goed glas hebben ingeschonken gisteren, bij het lezen over LuxLeaks. Het is meteen de kans om te tonen dat de Europese Unie inderdaad op een evenwichtigere manier kan functioneren, en niet onvermijdelijk een systeem moet zijn dat tot sociale achteruitgang leidt. Juncker moet snel werk maken van niet alleen een gemeenschappelijke belastingbasis in de Unie maar ook van minimale tarieven die de betaalbaarheid van de Europese welvaartsstaten toelaat. Als altijd alleen maar naar de uitgaven wordt gekeken, dan eindig je uiteindelijk zonder welvaartsstaat. Er moeten ook meer faire rekeningen in een aantal postbussen in Luxemburg gestopt worden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234