Maandag 20/09/2021

'Lust is soms wat egoïstisch'

Je ziet elkaar doodgraag, maar de passie taant. Hoe komt dat? En wat doe je eraan? Relatietherapeute Ester Perel schreef een verhelderend boek over erotische intelligentie.

Door Sofie Vanden Bossche

Ze weet waarover ze het heeft, Esther Perel. Niet omdat ze psychotherapeute met een jarenlange ervaring is, ook omdat ze al een kwarteeuw getrouwd is. "Ik weet hoe blij je bent met het onderwerp van mijn boek", schrijft ze in haar dankwoord aan haar man. "Het onderwerp is twee jaar in ons huis geweest. We hebben gesprekken gevoerd die we vroeger niet hadden. En soms zei hij, stop met schrijven en kom het ervaren met mij", lacht ze.

Hoe hou je het vuur van de passie jaar na jaar brandend?

"Vuur heeft lucht nodig. Ik denk dat het meestal niet de tijd is, die de vlammen dooft, wel de angst om echt erotisch te zijn met degene die het dichtste bij je staat, de partner waarmee je je leven deelt, waarmee je een gezin en een huis hebt. Jaren hebben wel een invloed, maar de passie verdwijnt eerder omdat mensen vergeten dat ze die moeten onderhouden, dat verlangen gekoesterd moet worden. Daarom noem ik het ook erotische intelligentie. Het is een cultuur, erotiek moet gecultiveerd worden. Met gedachten, fantasieën, speelsheid, verleiding, verrassing en het onverwachte."

Het moeilijke aan een lange relatie is volgens u dat liefde verbondenheid zoekt en begeerte afstand vraagt. Hoe verzoen je dat in de praktijk?

"Het is geen probleem dat je moet oplossen, maar een paradox waarmee je moet leven. Een dynamische spanning tussen twee verschillende behoeftes. Op het ene moment hebben we meer nood aan het ene, dan weer aan het andere.

"Liefde wil de afstand tussen twee mensen zoveel mogelijk verkleinen. Sommigen zijn bang voor afstand. Je gaat niet meer fietsen omdat hij niet graag fietst. Je spreekt niet meer af met de vrienden die hij niet graag heeft. Draait alles dan om het romantische ideaal dat twee geliefden genoeg zijn voor elkaar? Sommige mensen hebben zoveel zekerheid nodig, maar als je hartstocht en opwinding wil, is er een beetje meer afstand nodig.

"Concreet wil dat zeggen dat ik soms niet wil praten. Of: jij wilt vroeg gaan slapen en ik wil naar een vriend gaan. Ik wil naar dat land gaan dat jou niet interesseert. Ik wil mijn tandenborstel laten liggen waar ik wil. Ik wil niet dat er maar één manier van zijn is, namelijk die van jou, maar dat er ruimte is voor twee personen en dat we niet in elkaar opgaan. Maar vrijheid betekent niet louter dat je alleen weggaat, maar ook dat je partner zegt: 'amuseer je', en niet 'ga je weer weg?'. Dan kom je ook met plezier terug en heb je het gevoel dat je terugkomt omdat je dat zelf wilt en niet omdat je moet. Verlangen en moeten gaan niet goed samen."

U schrijft dat erotische momenten zich laten plannen, maar ook dat passie onvoorspelbaar is. En waarom wijdt u een heel hoofdstuk aan het feit dat de Amerikaanse werkethiek - hard werken wordt beloond met succes - hier misplaatst is?

"Het begrip 'werk' is problematisch, want het is een werk, maar creatief werk. De muzikant die weer eens dat muziekstuk speelt, heeft niet alleen het gevoel dat hij werkt. Hij uit zich altijd anders en misschien wel altijd beter. Ik heb geen zoveelste boek met zeven technieken geschreven. Als al die technieken zo efficiënt zijn, waarom worden ze dan keer op keer opnieuw gepubliceerd? Ik denk dat ik een andere manier van denken aanreik over de relatie zelf, een manier van denken die dichter bij de aard van het verlangen komt. Als mensen daarover doordenken, weten ze wel wat ze moeten doen.

"Ik ben niet bezig met mensen die op zoek zijn naar een goed gemiddelde. Twee keer per week en dan zijn ze statistisch blij. Er zijn genoeg mensen die volgens de statistieken goed bezig zijn, maar niet gelukkig zijn. Ze missen iets. Dat is het verschil tussen seks en erotiek. Erotiek is seks plus wat er in ons hoofd gebeurt. Velen denken dat het allemaal spontaan moet gebeuren, maar als je wacht tot je in de mood bent, kun je nog lang wachten. Seks kun je niet plannen, wel de sfeer waarin het kan gebeuren. Met sfeer bedoel ik een ruimte tussen werkelijkheid en fantasie. Sfeer wil zeggen, vanavond ga ik niet opruimen, maar ga ik als ik thuiskom met mijn partner in de zetel zitten, we drinken een glas wijn en ik vraag hoe het met hem gaat. Een sfeer waarin we niet verantwoordelijk zijn en er geen andere bedoeling is dan van elkaar te genieten. Een sfeer waarin ik me belangrijk voel, waarin ik me herinner waarom hij voor mij gekozen heeft en waarom ik nog altijd voor hem kies."

Praten wordt tegenwoordig als de oplossing voor alles gezien. U vindt dat niet.

"Onze definitie van intimiteit is versmald. Denken dat je alleen intimiteit kunt bereiken met woorden is te nauw. Ik ben niet tegen het woord, wel tegen de hegemonie van het woord. Soms zijn er geen woorden nodig om je heel dicht bij elkaar te voelen. Mannen kunnen met woorden niet winnen, want vrouwen communiceren over het algemeen beter. Vrouwen vergeten dikwijls dat lichaamstaal ook een taal is. Omdat veel mannen nog zijn grootgebracht met het principe dat ze niet te veel moeten praten blijft voor hen de lichaamstaal de taal van de intimiteit. Het is belangrijk dat vrouwen dat begrijpen, dat ze niet denken: 'hij wil weer seks.' Nee, hij wil intimiteit, net zoals zij.

"En soms moet je praten, maar niet met je partner. Het is niet makkelijk om met dezelfde persoon over alles te praten, tegenwoordig willen zoveel mensen alles bespreken met een persoon."

Nog een heilig huisje waar u tegen schopt: u bent tegen democratie in de slaapkamer.

"Bij het in vraag stellen van de patriarchie is de slinger op een bepaald moment naar de andere kant doorgeslagen. Pas op, we moeten niet terug naar vroeger. Wat gebeurde, moest gebeuren, maar op een zeker moment zijn we misschien een beetje te ver gegaan in onze gelijkwaardigheid. We hebben alle agressiviteit, geweld en macht geneutraliseerd, en dat gaat niet. Want lust is niet onzelfzuchtig. Lust is soms een beetje egoïstisch."

Hoe komt het dat een huwelijk en vooral kinderen dodelijk zijn voor passie? Hoe omzeil je die valkuilen?

"Mensen denken: huwelijk is familie, en familie is zekerheid, veiligheid, verantwoordelijkheid. Het is een nieuwe gedachte om het erotische in het huwelijk te brengen. Het hoofdstuk over kinderen was belangrijk voor mij, want ik wilde niet schrijven dat we te moe en te gestrest zijn. Als mensen elkaar pas leren kennen zijn ze niet minder gestrest en zeker niet minder moe. Ik zag een drietal dingen.

"Ten eerste: als je aan kinderen begint te denken, word jij de basis voor zekerheid en het kind symbool van het avontuur. Ten tweede moet je niet alleen naar seks kijken, maar naar het grotere geheel: nieuwigheid, verrassing, speelsheid. Al die elementen zijn er nog altijd, maar verschuiven naar de kinderen. Tijdelijk is dat goed, maar na een tijdje moet die creatieve energie terugkomen naar het koppel. Ten derde zeggen vrouwen me vaak dat ze op het einde van de dag niets meer te geven hebben. Maar als een vrouw vertelt hoe ze met haar kindje omgaat, komt dat soms sterk overeen met hoe het in het begin was met haar man: kussen, likken, vasthouden, aankijken, ... Op het einde van de dag heeft die vrouw eigenlijk al een sensuele ervaring gehad. Meestal heeft een familie een overgangsperiode van anderhalf jaar nodig. Maar op een zeker moment moet je, als je nog wat passie wil, een grens trekken. Een deur die je kunt sluiten zonder je schuldig te voelen."

Kun je verlangen naar wat je al hebt?

"We hebben elkaar nooit, dat is een illusie. Wacht niet tot je partner een affaire heeft om daarover na te denken. Als je anders denkt, leef je anders. Denk: als ik je wil, kan iemand anders je ook willen, dus ga ik proberen om je bij mij te houden. We zijn niet elkaars eigendom, we kunnen alleen maar proberen om bij elkaar te blijven."

Erotische intelligentie. Een vaste relatie geeft zekerheid, maar hoe houd je het spannend? van Esther Perel is uitgegeven bij Standaard Uitgeverij en ligt nu in de boekhandel.

Erotiek moet gecultiveerd worden, met gedachten, fantasieën, speelsheid, verleiding en het onverwachte

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234