Woensdag 30/11/2022

Lust in Translation

François Hollande heeft 'aan de zijlijn gesmuld', hij is 'naar links geslopen', week 'van de weg af', ging 'elders kijken'. Zo wordt de (mogelijke) ontrouw van de Franse president in respectievelijk Tel Aviv, Moskou, Tokio en Parijs omschreven. Schuilt achter ander woordgebruik ook een ander oordeel?

De voorbije week haalden de erotische escapades van het Franse staatshoofd François Hollande voorpagina's in de hele wereld. Hij zou een affaire hebben met de actrice Julie Gayet, maar heeft sinds 2007 ook een relatie met Valérie Trierweiler.

De onthullingen in het boulevardblad Closer deden Trierweiler in het ziekenhuis belanden. Waarop de actrice Gayet dan weer een klacht indiende tegen het blad, en 50.000 euro schadevergoeding eist. Dat weerhield er Closer niet van om in zijn laatste nummer met nieuwe onthullingen uit te pakken. De relatie duurt volgens het blad al twee jaar en Hollande huurde voor de ontmoetingen een flat in de buurt van het Elysée. Frankrijk smult van het verhaal, maar ligt er niet wakker van. Hollande doorstaat de storm en het is vooral Trierweiler die op hoongelach kon rekenen. Want was zij immers zelf geen echtbreekster die nu koekje van eigen deeg krijgt?

Sovjet-Unie

De in Parijs wonende Amerikaanse schrijfster Pamela Druckerman (vooral bekend van Franse kinderen gooien niet met eten) interviewde voor haar boek Lust in Translation mensen in tien landen over ontrouw. Het viel haar op dat vier Russen op de tien er geen graten in zagen. Een expert legde dat uit als een erfenis van de Sovjet-Unie. "We leerden leven in een leugenpaleis, bedriegen werd een tweede natuur." Anderen wezen op de impact van vodka, het demografische overschot aan vrouwen en het wijdverspreide geloof dat mannen hun libido nu eenmaal niet kunnen controleren.

Regeerde Hollande in Peking, dan hoefde hij zich niet te verantwoorden. De censuur laat immers geen berichtgeving toe over het persoonlijke leven van nationale leiders en hun familie, tenzij ze zoals gewezen Politburolid Bo Xilai in ongenade zijn gevallen. Dan zijn breed uitgesmeerde verhalen juist instrumenteel in de publieke kruisiging.

Als presidentiële slippertjes wel in de openbaarheid komen, worden ze in China niet sneller vergeven dan in Frankrijk. Wellicht zelfs integendeel. Met christelijke zondenoties of seksuele geremdheid heeft dat niets te maken, met centen des te meer.

Maîtresses en concubines maakten eeuwenlang deel uit van het maatschappelijke weefsel en duiken sinds het einde van het maoïstische tijdperk opnieuw op. Alleen kosten ze, vroeger evengoed als nu, handenvol geld.

Consumentenexpert Tom Doctoroff schrijft in What Chinese want: Culture, Communism and the Chinese consumer zelfs dat minnaressen goed zijn voor één derde van de totale consumptie van luxegoederen.

Dat impliceert dat overheidsambtenaren flink in de staatskassen moeten graaien of andere illegale activiteiten moeten ontplooien om hun liefje tevreden te houden. Als de heersers vreemdgaan, betaalt het volk dus de rekening. Daar wringt het schoentje.

Corruptie en ontrouw

Corruptie en ontrouw gaan hand in hand, zo geeft ook onderzoek van de Pekingse Renmin Universiteit aan. In 2012 had niet minder dan 95 procent van alle wegens corruptie gearresteerde functionarissen een maîtresse, en in zes op de tien gevallen betrof het een 'er laobo' (letterlijk: tweede echtgenote), die permanent van woonst en centen werd voorzien.

De Chinezen zijn niet de enigen die ontrouw met laakbare daden associëren. Veel Amerikanen maken een vergelijkbare redenering, zij het niet op financiële maar op morele gronden. Echtelieden, zo menen ze, mogen nooit tegen elkaar liegen of geheimen hebben voor elkaar. Plegen ze overspel, dan bedriegen ze niet alleen hun partner maar hun hele omgeving. Overspel is zondig, immoreel gedrag. Wie daartoe in staat is, zal met gemak de staat oplichten of een frauduleuze zakendeal sluiten.

Er wordt een publieke schuldbekentenis verwacht, zoals die van ex-president Clinton na zijn affaire met Monica Lewinsky, gevolgd door boetedoening in de vorm van relatietherapie.

Daarentegen, ontdekte de schrijfster tijdens haar research, beschouwen Japanse mannen betaalde seks niet als vreemdgaan. Bovendien moeten ze het na de geboorte van hun kind een jaar of zes zonder hun echtgenote doen. Mevrouw heeft haar futon (Japanse matras, CV) dan tijdelijk naar de kinderkamer verhuisd.

De Amerikaanse Druckerman verbaasde zich ook over de luchthartigheid waarmee de Fransen ontrouw behandelden. Had ze in de VS bedrogen mannen ontmoet die twee jaar na de feiten nog dagelijks huilden, dan vond ze in Parijs lui die zich niet druk maakten over de leugens die ze hun eega wijsmaakten.

Zij gingen niet gebukt onder schuldgevoelens en rechtvaardigden hun avonturen zelfs als een manier om hun huwelijk te bestendigen en zelf gelukkig te zijn. De omgeving was in het gros van de gevallen niet op de hoogte. En kwamen vrienden er toch achter, dan velden ze zelden een oordeel.

Druckerman vroeg zich af of het verschil met religie te maken had. 11 procent van de Fransen noemt zich gelovig, onder Amerikanen is dat niet minder dan twee derden. Die laatsten zijn niet zelden protestants, en bijgevolg verstoken van het katholieke handigheidje van biecht en absolutie.

In de nor in Korea

Ook in Zuid-Korea is ontrouw een ernstige zaak. Overspeligen kunnen zelfs voor twee jaar achter de tralies belanden, zes recente pogingen tot wetswijziging ten spijt. Het bewuste wetsartikel 241 wordt wel degelijk toegepast en opiniepeilingen geven aan dat zeven huisvrouwen op de tien dat een goede zaak vinden.

Zijn de hoogtechnologische Zuid-Koreanen extreme moraalridders? Niet eens. Het punt is dat slechts 55 procent van de vrouwen er buitenshuis werkt en dat er geen alimentatieplicht bestaat. Geen wonder dat de lokale vrouwenbeweging de wet lange tijd als een beschermingsinstrument verdedigde. Maar toen er vorig jaar opnieuw een maatschappelijk debat over ontstond, oordeelde de bond toch dat het 'niet aan de staat is om de private handelingen van haar burgers te criminaliseren'.

Hoezeer de socio-economische positie van vrouwen doorweegt in de beoordeling van overspel, mag ook blijken uit de juridische verschillen ter zake tussen Taiwan en China. In de eerste natie heeft slechts 44 procent van de vrouwen een baan en geldt vervolging, in de laatste werkt driekwart en is die afgeschaft.

Ook in Taiwan werd de discussie afgelopen herfst evenwel heropend, naar aanleiding van een rechtszaak. Een 56-jarige weduwe die er een romance op nahield met de buurman, werd door diens vrouw voor de rechter gedaagd. De echtgenote schonk haar man uiteindelijk vergiffenis en trok haar klacht in. Meneer ging vrijuit maar de weduwe werd schuldig bevonden.

In China is echtelijke ontrouw wel een wettelijke grond voor echtscheiding, maar opvallend weinig burgers beëindigen louter om die reden hun huwelijk. Geweld en spilzucht vinden ze doorslaggevender. Bovendien primeert het pragmatisme : als een echtscheiding tot een gevoelige daling van de levensstandaard dreigt te leiden, wordt er flink getwijfeld.

Stenigen

Ontrouw is van alle tijden en culturen en het maatschappelijk discours ter zake zegt alleen iets over de mate waarin affaires verborgen moeten worden gehouden. Spuwen veel Amerikanen overspeligen uit als judassen, onderzoek geeft aan dat ze er vaker aan doen dan de Fransen. En kijk naar Afghanistan. Kaboel mag zijn vroomheid etaleren met een nieuw voorstel om overspeligen te stenigen, het seksueel misbruik van kinderen steeg er in 2013 met 28 procent.

Ook in onze maatschappij waren barbaarse bestraffingen van ontrouw tot aan de Verlichting heel gewoon. "Seksuele discipline was de hoeksteen van de sociale orde", schrijft de Britse historicus Faramerz Dabhoiwala in The Origins of Sex. Meer nog dan door de urbanisering en de demografische druk werd die onderuitgehaald door de invoering van de religieuze vrijheid. Als mensen de vrije wil hebben om te beslissen over zaken van God, waarom zouden ze die dan niet mogen aanwenden voor trivialer kwesties als die van het vlees?

Verlichtingsfilosoof David Hume ging nog een stap verder. "Mensen hebben een aangeboren morele gevoeligheid", schreef hij. "Maar kuisheid maakt daar geen onderdeel van uit, het betreft louter een artificiële deugd." Mag dat een opsteker zijn voor Hollande.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234