Zondag 26/01/2020

Opinie

Lulkoektaal? Dat is gewoon de wereld van "het beleid maken"

Beeld BELGA

Maurits Vande Reyde, beleidsmedewerker van Open Vld, vindt de kritiek van schrijfster Ann De Craemer op de lulkoektaal in het regeerakkoord nogal kortzichtig. "Dat heeft te maken met de wereld van 'het beleid maken'", schrijft hij. "Zaken worden complexer verwoord omdat ze nu eenmaal complexer zijn."

Beleidsdocumenten zijn zelden een staaltje van wervende lectuur. En toegegeven, ook aan het Vlaams regeerakkoord is er waarschijnlijk geen talentvolle copywriter verloren gegaan. Maar dat het ietwat ingewikkeld taaltje daarom meteen lulkoek is en het bindweefsel tussen politiek en burger ondermijnt, zoals schrijfster Ann De Craemer schreef, is op z'n zachtst gezegd nogal wat ver gezocht.

Voor de moedige vakantieganger die zich door het 197 bladzijden tellende document worstelt lijkt het misschien niet zo, maar dit regeerakkoord is naar beleidsnormen verrassend presentabel. Maatregelen staan netjes geordend per beleidsdomein, holle alinea's uit verkiezingstijden werden gekortwiekt, kersrijpe bullets zijn er door journalisten zomaar uit te plukken en voor de kindjes werden zelfs wat leuke punttekeningen voorzien. Er bestaan ergere vormen van beleidsmatige horrorlectuur.

Beleid maken
Dat het taalgebruik daarbij redelijk complex is, valt moeilijk te ontkennen. Wie zich spontaan een beeld kan vormen bij een "triple helix met clusterpacten voor diffusie naar KMO's in het kader van Horizon 2020", heeft waarschijnlijk zelf ooit aan enige zelfkastijding moeten doen om deze woordenbrij te ontleden. Maar goed, een simpele zoekopdracht naar "triple helix" en je krijgt al een vrij accuraat beeld waarover het gaat. Complex is niet noodzakelijk hetzelfde als onbegrijpbaar.

Waarom dan toch zo moeilijk doen? Waarom niet gewoon schrijven "Hé jongens en meisjes, wij willen meer samenwerking tussen universiteiten, overheid en bedrijven, want dat levert meer leuke ideeën op die goed zijn voor onze economie?"

Dat heeft niet zozeer met de holheid van de boodschap te maken maar is gewoon eigen aan de wereld van beleidsvoering, waarin zaken complexer worden verwoord, simpelweg omdat ze nu eenmaal vaak complexer zijn. Een wonderlijk universum is dat, vol met wollige memoranda, samengeperste partijstandpunten, academische input en last-minute discussies op politiek niveau. De overlevering daarvan gebeurt inderdaad niet in de meest sprankelende proza. Dat taaltje is echter wel handig om te zorgen dat alle actoren een eenzelfde beeld hebben over vaak moeilijke maatschappelijke problemen. Eenduidige lingo biedt daarbij houvast en voorkomt dat de inhoud van begrippen begint te verwateren.

De politiek is hier trouwens niet uniek in. Een doctoraatstudent ergert zich waarschijnlijk ook wel eens blauw aan het academisch gebrabbel in een zoveelste paper, om de boodschap vervolgens vrolijk verder te verspreiden in even ingewikkelde bewoordingen. Alles om de communicatielijn met andere actoren niet te verstoren.

Bindweefsel
Complexe alinea's in beleidsdocumenten zomaar afdoen als lulkoek is dan ook redelijk kortzichtig. Achter die niet-dagdagelijkse woorden schuilt een historiek van onderzoek, overleg, beproeving en occasionele vrijdenkerij. Giet veel van die zaken samen in een regeerakkoord en je krijgt inderdaad een verhaal dat niet veel sterren zal halen bij de literatuurrecensent, maar het alternatief - alles oneindig versimpelen zodat iedereen binnen en buiten het universum mee is - doet meer kwaad dan goed. Met leuke taal breekt de betekenis van veel begrippen die een lange staat van dienst hebben in het overheidsbeleid. Samen met de boodschap verdwijnt dan ook meteen de inhoud. Bij het voeren van beleid, waarbij zo enorm veel actoren hun zeg hebben, zou dat al snel beginnen wringen.

Gelukkig zijn we in deze mediamaatschappij gezegend met genoeg mensen die een ingewikkelde boodschap uit een bepaalde gemeenschap kunnen decoderen en overbrengen naar een breed publiek. Gezwinde voetbalanalytici, professoren met een vlotte tong of, in het geval van het regeringsbeleid de komende jaren: een oneindige reservoir aan opiniemakers. Zolang die vertaling naar niet-ingewijden op punt staat, zit dat bindweefsel tussen beleid en burger nog wel vrij strak. En voor wie toch moeite heeft met de manier waarop dat beleid soms neergepend wordt: lees gewoon een prettiger boek deze zomer.

Maurits Vande Reyde
Beleidsmedewerker Open Vld

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234