Woensdag 29/06/2022

ReportageFrankrijk

Lukt het via Tinder wél om Franse jongeren naar de stembus te lokken?

null Beeld AFP
Beeld AFP

Jonge Franse stemgerechtigden kwamen bij de regionale verkiezingen vorig jaar nauwelijks opdagen. De jongerenbewegingen van politieke partijen halen alles uit de kast om hen over te halen volgende maand wel te gaan stemmen voor een nieuwe president.

Pieternel Gruppen

Of ze volgende maand gaat stemmen? Elsa Viaggio zet een vertwijfelde blik op. De 19-jarige biologiestudent geniet samen met een vriendin van de laatste zonnestralen op de binnenplaats van de Jussieu-universiteit in Parijs. De hoge gebouwen om hen heen spuwen groepjes studenten uit die gehaast naar de metro snellen. “Politiek is gewoon niet zo mijn ding”, zegt Viaggio. “Ik vertrouw politici niet; ze beloven altijd veel meer dan ze daadwerkelijk doen.”

Vorig jaar mocht Viaggio bij de regionale verkiezingen voor het eerst stemmen. Toen bleef ze thuis. Net als haar ouders die in Val d’Oise ten noorden van Parijs wonen. “Eigenlijk weet ik gewoon te weinig van politiek. Ik praat er niet over met mijn vrienden en op school leerden we ook niets over de huidige politieke situatie.”

Een diepterecord in de vijfde republiek

Viaggio is zeker niet de enige jongere die de presidentsverkiezingen – 10 april is de eerste ronde – aan zich voorbij laat gaan, zegt politicoloog Dorian Dreuil. In een brasserie die uitkijkt op het statige achttiende-eeuwse Palais de Bourbon uit hij zijn zorgen over het stemgedrag van de jonge Fransen.

Achter de paleispoort zetelt de Assemblée Nationale, het Franse parlement en het hart van de democratie. Maar daar lijken jonge mensen steeds minder in geïnteresseerd, zegt Dreuil. “Bij de eerste ronde van de vorige presidentsverkiezingen in 2017 kwam maar een derde van de Fransen tussen de 18 en 25 jaar opdagen.”

Bij de regionale verkiezingen bleef zelfs 87 procent van deze leeftijdsgroep thuis. Dreuil schrok van deze cijfers, ‘een diepterecord in de vijfde republiek’ en richtte vorig jaar de maatschappelijke organisatie A Voté (Heeft Gestemd) op om jonge mensen te stimuleren om te gaan stemmen.

Leden van de jongerenafdeling van Rassemblement National voeren in Reims campagne voor hun kandidaat Marine le Pen.  Beeld ANP / AFP
Leden van de jongerenafdeling van Rassemblement National voeren in Reims campagne voor hun kandidaat Marine le Pen.Beeld ANP / AFP

Foute registratie

Een belangrijke oorzaak van de lage opkomst onder jonge mensen wijt Dreuil aan de Franse manier van administreren. “Anders dan in de meeste andere Europese landen verhuist de stemregistratie niet automatisch mee met een adreswijziging.”

Bij de vorige presidentsverkiezingen stonden ruim 7,5 miljoen mensen ‘verkeerd geregistreerd’. “Een groot deel van die groep bestaat uit jonge mensen omdat die vaak heel mobiel zijn.” Zo kan het gebeuren dat een student die bijvoorbeeld vanuit Toulouse in Parijs is komen studeren, er te laat achter komt dat hij niet bij een stembureau in de buurt, maar zo’n 700 kilometer verderop staat geregistreerd.

Dichtbij een date? Dichtbij stemmen!

Dreuil zocht onder meer samenwerking met datingapp Tinder om jonge Fransen op te roepen zich in elk geval voor de deadline van 4 maart op de juiste plek te laten registreren. De politicoloog legt zijn smartphone naast zijn espresso en toont de roze kaart die bij Tinder-gebruikers tussen de profielfoto’s spontaan kan opduiken. “Als je dichtbij een date hebt, zorg dan ook dat je dichtbij stemt”, staat er op te lezen.

Wie vervolgens naar rechts swipet, krijgt meer informatie over de registratie en kan eventueel doorklikken naar de overheidssite om de registratie te verifiëren. Honderdduizenden mensen zouden van de informatie gebruik hebben gemaakt.

Spontane burgerbewegingen

Maar Dreuil denkt niet dat de administratieve rompslomp het enige obstakel is dat jonge mensen belet om te gaan stemmen. “Veel jongeren zijn wel betrokken, maar sluiten zich niet zo snel aan bij ‘ouderwetse’ politieke partijen. Ze denken dat ze meer impact hebben als ze zich aansluiten bij spontane burgerbewegingen. Zo maken jonge mensen zich erg druk om klimaatverandering, maar hebben ze het gevoel dat het meer zin heeft om mee te doen aan een klimaatmars of zich in te zetten voor een milieuorganisatie dan om politiek actief te worden.”

Jongeren van ‘Les jeunes avec Macron’ plakken campagneposters in Vanves.   Beeld AFP
Jongeren van ‘Les jeunes avec Macron’ plakken campagneposters in Vanves.Beeld AFP

Aanvankelijk was de 25-jarige Albane Branlant zo’n jongere. Via een maatschappelijke organisatie maakte zij zich sterk om de situatie in Franse gevangenissen te verbeteren. Zo gaf ze onder andere les aan gevangenen. Toen ze politici betrok bij ‘haar strijd’, merkte ze dat er naar haar werd geluisterd.

“Jonge mensen weten niet dat als je op deuren klopt, ze ook weleens open kunnen gaan.” Een politieke partij is een van de hulpmiddelen om verandering op gang te brengen, zegt ze. “Maar het is een manier die door jongeren weleens te weinig wordt gewaardeerd.”

Verkiezingsposters in Netflix-stijl

Zelf is Branlant ondertussen vertegenwoordiger van de beweging ‘Jeunes avec Macron’ (JAM) voor de regio Haute France. Een krappe maand voor de verkiezingen is ze veel te vinden In het campagnekantoor in hartje Parijs van moederpartij En Marche. De jongerenafdeling heeft een etage tot haar beschikking gekregen van waaruit ze campagne voert. In een apart hoekje zitten twee medewerkers met een koptelefoon op driftig mensen terug te bellen die via de website hebben laten weten geïnteresseerd te zijn in de partij.

President Emmanuel Macron kijkt via de vele posters op de muur toe hoe het campagneteam ideeën verzint om jongeren naar de stembus te krijgen. Een poster in de stijl van Netflix bijvoorbeeld: ‘We tekenen voor 5 nieuwe seizoenen’ staat erop te lezen. ‘Macron de president van de jongeren’ staat op een andere.

De president zelf, die in de andere vleugel van het gebouw kantoor houdt, krijgen ze vanwege de Oekraïne-crisis dezer dagen niet veel te zien.

Moeilijk om jongeren te bereiken

Op sommige plekken is het echt moeilijk om jonge mensen te bereiken, zegt Branlant. Dat merkte ze bijvoorbeeld in de gevangenis waar ze werkte. “Daar kwam ik veel jonge mensen uit achtergestelde banlieues tegen die zich buitengesloten en niet vertegenwoordigd voelden en zich daarom helemaal van de politiek hadden afgekeerd.”

Maar ook buiten de steden is het lastig om met hen in contact te komen. “Ik woon zelf in Mers-les-Bains, een kleine plaats met maar vierduizend inwoners. De markt is daar eigenlijk de enige plek waar je jongeren kunt aanspreken.”

Nabijheid voelen van een kandidaat

Ook bij de jeugdbeweging van de Rassemblement national van Marine Le Pen wordt alles uit de kast getrokken om jongeren te bereiken, zegt de 26- jarige Marc-Antoine Ponelle in een bar in de hoofdstad. Hij verhuisde afgelopen herfst vanuit het zuidelijke Lorgues naar Parijs om de rechts-populistische partij van Le Pen te helpen meer jongeren aan te trekken. Daarbij is volgens Ponelle de grootste troef partijleider Marine Le Pen zelf.

“Jongeren willen nabijheid van een kandidaat voelen. Le Pen biedt dat: ze is charismatisch en beantwoordt vragen van jongeren direct op YouTube en TikTok. Bovendien schetst ze een visie voor de toekomst, ook daar houden jongeren van.”

Migranten niet welkom

Ponelle wijst verder op inhoudelijke programmapunten die gericht zijn op jonge mensen. “We willen dat jongeren in Frankrijk blijven. Daarom zouden wij graag zien dat ze onder de 30 jaar bepaalde belastingen niet hoeven te betalen. En er moet meer werk voor hen komen.”

Ook daarom zijn de komende vijf jaar als het aan de RN ligt migranten niet welkom in Frankrijk, zegt Ponelle. “Oorlogsvluchtelingen zoals uit Oekraïne zijn wel welkom.”

‘Extreem krijgt nooit mijn stem’

Elsa Viaggio zegt dan wel niet veel van politiek te weten, over één ding is ze duidelijk: “Extreme partijen aan de linker- of rechterkant mogen nooit mijn stem krijgen. Eric Zemmour al helemaal niet, hij is het ergst van allemaal.”

Misschien dan toch maar naar de stembus gaan? “Ik sta wel goed geregistreerd bij het stembureau, want ik woon nog bij mijn ouders. Dus ik kan mij nog bedenken.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234