Woensdag 20/01/2021

Luisterend naar een ander universum

Hoe lees je een boek als je geen tijd hebt? Door ernaar te luisteren, tiens. Het Geluidshuis specialiseert zich in het betere luisterverhaal, een genre met ongekende mogelijkheden: 'Geloof mij, seks horen in plaats van zien kan ook veel teweegbrengen.' Sofie Mulders

'Bzzzzzzzz. Zo? Fieeeeeep. Zo? Dat is geen vlieg hè, dat is een mug." De vlieg, dat is Koen Van Impe. Hij bevindt zich op het gezicht van Gène Bervoets, die in een peddelbootje op de Congostroom zit en de vlieg van zijn gezicht wil meppen. Wees gerust: wat u leest, is niet iets wat we zagen, wel wat we hoorden. In Het Geluidshuis in Antwerpen heeft een acteur genoeg aan papier en microfoon om je mee te voeren naar een ander universum.

Drie keer bzzzzzzzz, drie takes, dat is genoeg. Exit Bervoets, enter Tania Van der Sanden. "Zet uw meest zoetgevooisde stem maar op, Tania'ke!", klinkt het vanuit de regiekamer. Geen blonde, opgestoken haren, gestifte lippen of uitgelezen mantelpakje in de studio. En toch zie je het zo voor je: "Welkom bij de toeristische dienst van de Pygmeeën. Pas op voor uw kop, want het plafond is hier laag." "Perfect, Tania'ke, maar probeer anders eens 'hoofd'?" Weinig wordt in deze studio niet of slecht gehoord, maar deze wel. "Welkom bij de toeristische dienst van de Pygmeeën. Pas op voor uw kop, want het plafond is hier hoog." Plat van het lachen liggen de heren.

Ook Koen Brandt,die meeluistert in de regiekamer. Het oor van Vlaanderen, zo kun je hem omschrijven. Elke stilte die te lang of te kort is, elke aarzeling in de stem, elk typetje dat nog niet helemaal op punt staat: Brandt heeft het gehoord. "Ik probeer nooit te kijken naar de acteurs en hun body language. Ik moet het horen, niet zien."

Dat Van der Sanden zich dus letterlijk dik maakt als ze een dikke duif moet zijn, ziet Brandt nauwelijks gebeuren. Maar hij hoort het wel. Nogal wiedes, het metier spat hier van de muren. Of ze nu koning, kikvors, marktventer, Oost-Europees politicus of Antwerps ontdekkingsreiziger zijn, de acteurs schudden het ene na het andere typetje uit hun mouw.

"Als ik op het podium sta in een toneelstuk, dan is er maanden nagedacht over de opvattingen en het karakter van mijn personage", zegt acteur Robbie Cleiren. "Hier kom je binnen, je krijgt kort wat feedback over het verhaal waarin je een rol speelt, en je bent vertrokken. Elk personage is gebaseerd op instant trial and error. En we weten onmiddellijk of het werkt of niet. Voor dit werk moet je vooral een beroep doen op je zotte kant. Heerlijk."

Bart Simpson

Cleiren, Bervoets, Van der Sanden, Van Impe en Stijn Cole werken vandaag aan enkele scènes uit De vrienden van Boris, een sprookje dat vanaf volgend weekend in vervolgafleveringen bij De Morgen zit.

"Boris is de koning van Tamboerije, en nu hij dertig wordt, willen zijn vier beste vrienden een geweldig cadeau geven",zegt acteur Koen Van Impe, de gelegenheidsschrijver van dit verhaal. "Ze willen voor hem een lied brengen dat in vier stemmen gezongen wordt en een speciale kracht heeft: iedereen die het hoort, wordt extreem gelukkig. Een boze heks heeft het lied echter in vier stukken geknipt, en elk stuk naar een andere windrichting gestuurd. Elke vriend moet dus naar het noorden, het zuiden, het westen of het oosten reizen en daar de stukken lied gaan zoeken. De reis, een queeste naar harmonie, leidt hen naar de eskimo's, de Tibetanen, de Pygmeeën en de Amerikanen."

Het vaste team van Het Geluidshuis (zie kader)maakt al tien jaar lang hedendaagse bewerkingen van bestaande sprookjes. Wat in 2003 begon met De nachtegaal wordt dit najaar voor de achtste keer gedaan met De gouden vogel. "Na elke titel denken we dat we het beste nu wel hebben gehad, maar het raakt niet op", zegt Brandt. "De ideeën en scenario's blijven opborrelen. Wat dat betreft, is er geen verschil met Bart Simpson."

Toch dit: vlegel Bart kan door één wenkbrauw op te trekken en zonder iets te zeggen meteen duidelijk maken hoe hij zich voelt of wat hij denkt. "De afwezigheid van beeld is een vloek en een zegen tegelijk voor ons. Het dwingt je om verder na te denken, om meer fantasie te gebruiken, om associaties te maken die je anders over het hoofd zou zien. (lacht) Met als bijkomend voordeel: wij hebben een pak minder productiekosten als het hoofdpersonage zich op een Caraïbisch eiland bevindt en er daar een olifant uit de lucht valt. Daar hebben wij de voice-over van de verteller voor."

Vloekt Brandt dan nooit als hij iets niet kan laten zien? "Volgens mij is er niets wat ik niet kan vertellen. Er is altijd een oplossing. Zelfs om seks te vertellen heb je geen beeld nodig." Het zijn namelijk niet enkel sprookjes die Het Geluidshuis verklankt. Ook een stuk of zes volwassenenromans vonden al een tweede leven in een audiofilm. Het derde huwelijk van Tom Lanoye bijvoorbeeld. Of Mieke Maaikes obscene kapsalon. "De actrices kreunden alsof hun leven ervan afhing", grinnikt Brandt. "Geloof mij, seks horen in plaats van zien, kan ook veel teweegbrengen (lacht)."

Schateren

Niettemin: in deze tijd van beeldcultuur lijkt het een kamikazeactie om een bedrijfje uit de grond te stampen dat geluid als kerntaak heeft. "Toen ik met Het Geluidshuis begon in 2003, kreeg ik vooral ongeruste en meewarige reacties", zegt Koen Brandt. "Ik was gek om te verwachten dat ik daarmee de kost zou verdienen, zo vond men. Daarom vond ik ook geen uitgever voor de boeken die bij de cd's horen, en moesten we onze eigen uitgeverij beginnen. Na de derde titel begonnenwe er geld aan teverdienen. Een villa in Toscane hou ik er nog altijd niet aan over, maar we verkopen goed."

Dat is een understatement. Vorig jaar was De zevenmijlslaarzen het best verkochte kinderboek. "Voor het eerst is een audioverhaal het beste verkochte kinderboek", zo meldde boek.be. "Dat is volledig onze eigen verdienste", zegt Brandt gedecideerd. "We zijn blijven volharden in een idee, en hebben daar met heel veel goesting enorm hard aan gewerkt."

Terug naar de studio, waar de vrienden van Boris naarstig hun reis voortzetten. "Robbie, doe die zin eens à la Louis Armstrong." Waarop Cleiren lichtjes door de benen zakt, zijn buik vooruitsteekt, een driedubbele onderkin opzet, en rauw rochelend - alsof hij er de eerste klanken uitperst na een nacht vol whisky en zonder slaap - 'Hello Dolly' zingt, een ode aan zijn Amerikaanse lief. Plat van het lachen liggen de heren opnieuw. De vrouw ook deze keer. Een werkplek waar nog meer geschaterd wordt dan hier? Onbestaand.

"Hier zit je niet in een of ander hokje," zegt Gène Bervoets, "maar hier moet je je kop openzetten en spelen als een kind. Je moet kunnen loslaten, niet te veel nadenken. Impulsief reageren op wat je wordt aangereikt. (lacht) Een job voor controlefreaks is dit niet, nee."

De eerste aflevering van De vrienden van Boris zit volgend weekend in 'Het gesproken dagblad', een extra vakantiekrant vol spelletjes, verhalen en geluid, vanaf 6 juli elk weekend bij De Morgen.

Het Geluidshuis: wie en wat?

Radioproductiehuis dat sinds 2003 Heerlijke Hoor- spelen voor kinderen maakt: sprookjes van Andersen en de gebroeders Grimm in een hedendaagse bewerking.

Het vaste team bestaat uit Koen Brandt (regisseur en componist), Paul Wauters en Philip Maes (hoofdscenaristen), Mark Borgions (illustrator).

Maakt ook audiocommercials en audiofilms voor volwassenen.

www.geluidshuis.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234