Woensdag 22/09/2021

Economische crisis

Luid protest (maar waar klaagt de middenklasse eigenlijk over?)

null Beeld © Eric de Mildt
Beeld © Eric de Mildt

Precies een week geleden zette de grote betoging Brussel in brand. Maar ondanks dat felle protest boert de middenklasse in ons land sinds de crisis vrij goed. 'Tussen werkelijkheid en perceptie bestaat een frappant verschil', zegt ongelijkheidsexpert Ive Marx.

Wagens vlogen in brand, kasseien gingen door de lucht en de verontwaardiging laaide hoog op. Het protest tegen de besparingsmaatregelen van de regering-Michel was en is nog altijd groot. Toch doet de middenklasse het sinds de crisis vrij goed en zijn er tot dusver weinig redenen tot klagen.

Dat zegt Ive Marx, ongelijkheidsexpert en professor aan de Universiteit Antwerpen, naar aanleiding van een nieuw project van de internationale arbeidsorganisatie ILO rond de middenklasse. Op basis van internationale en nationale gegevens die Marx inkeek op een tweedaagse meeting in Genève, stelt hij vast dat de Belgische middenklasse in een bijzondere positie zit.

null Beeld Tim Dirven
Beeld Tim Dirven

Sociale voordelen

"De levensstandaard in België is sinds de crisis globaal toegenomen, zonder dat de ongelijkheid gegroeid is. Dat is uitzonderlijk in Europa. Als je kijkt naar Zuid-Europese landen, maar ook naar bijvoorbeeld Duitsland en Zweden, krijg je een ander beeld. Er is een frappante tegenstelling tussen de onvrede bij onze middenklasse, zoals die bleek uit de acties van vorige week naar aanleiding van de indexsprong en de besparingen, en het feit dat we meer dan elders in Europa een relatief florissante middenklasse hebben, die ook nauwelijks getroffen is door de crisis. Perceptie en realiteit liggen duidelijk uit elkaar."

Net om die reden bekeken collega's uit Spanje en Griekenland Marx vorige week vreemd aan, zegt hij. "Ze begrepen het niet. De gevolgen van de crisis waren in hun land veel ingrijpender dan die in België, meer zelfs: de Belgische middenklasse heeft zijn levensstandaard licht zien stijgen. Toch stond het land hier even in brand."

Dat de Belgische middenklasse het zo goed doet sinds de crisis, heeft te maken met het feit dat onze welvaartsstaat focust op die groep. Middenklassers betalen weliswaar veel belastingen, maar genieten in verhouding ook meer sociale voordelen: gratis onderwijs, gratis gezondheidszorg, tijdskrediet, vervroegd pensioen, kinderzorg, dienstencheques, enzovoort.

Marx: "Daardoor zit België alweer in een bijzondere situatie: we hebben een lage ongelijkheid, hoge sociale uitgaven, maar tegelijk een vrij hoge armoede in vergelijking met andere landen. Die armoede is tijdens de crisis vrij stabiel gebleven. Ook dat is een unieke situatie als je vergelijkt met andere Europese landen.

"Daar moet wel aan toegevoegd worden dat er achter de lage ongelijkheid in België grote verschillen zitten. Zo is er een duidelijke kloof tussen hoog- en laagopgeleiden, het noorden en het zuiden van het land en tussen Brusselse migrantenjongeren en de rest van de jongerenbevolking."

Hoogconjunctuur

Opmerkelijk genoeg heeft de crisis er ook niet voor gezorgd dat de ongelijkheid in Europa erg gestegen is, zegt Marx. Al scoort België ook daarin beter dan andere landen. "De crisis zorgt er vaak voor dat de ongelijkheid globaal niet zwaar toeneemt. In tijden van crisis blijven de uitkeringen min of meer op hetzelfde niveau, terwijl de werknemers het met minder moeten doen.

"Omgekeerd profiteren werknemers en ondernemers meer van een periode van hoogconjunctuur dan mensen die leven van een vervangingsinkomen. Maar ook daar moet je de bedenking bij maken dat de armoede globaal wél toeneemt. In Griekenland, een van de zwaarst door de crisis getroffen landen, is het welvaartsniveau met 30 procent gedaald en heb je schrijnende toestanden. Tegelijk is de ongelijkheid er niet veel meer toegenomen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234