Maandag 21/10/2019

Verdwijningszaak

Lugubere zaak vermiste studenten Mexico nadert ontknoping

Beeld © Daniel Becerril / REUTERS

De zaak van de 43 vermiste studenten uit het Mexicaanse dorp Ayotzinapa nadert haar ontknoping. Drie gearresteerde leden van drugsbende Guerreros Unidos deden uitgebreid uit de doeken hoe ze "43 of 44 jongens" de dood injoegen.

Het is nog geen middernacht als leden van een drugskartel 43 studenten in vrachtwagens proppen en naar de vuilnisbelt rijden. Vijftien jongens stikken onderweg, de rest wordt op de vuilnisbelt gemarteld, ondervraagd en doodgeschoten. Daarna rollen de criminelen hun slachtoffers in een kuil, overgieten hen met benzine en laten het vuur vijftien uur branden. De verkoolde resten dumpen ze in een nabijgelegen rivier.

"Het bewijs zegt dat ze dood zijn", zei openbaar aanklager Jesús Murillo afgelopen vrijdag op een persconferentie. "Maar we beschouwen hen nog altijd als vermist." De aanklager houdt een slag om de arm in afwachting van de resultaten van het DNA-onderzoek, dat in een gespecialiseerd laboratorium in Oostenrijk wordt verricht. Er zijn inmiddels 74 verdachten gearresteerd, onder wie tientallen politieagenten en ambtenaren.

Feestje verstoord

De lugubere nachtmerrie die heel Mexico in haar greep houdt, begint zes weken eerder, op vrijdagmiddag 26 september. Eerstejaarsstudenten in Ayotzinapa, een gemeente in de zuidelijke deelstaat Guerrero, beramen plannen voor de avond.

Hun school, de Normal Rural Raúl Isidro Burgos, leidt jongens uit straatarme gezinnen op tot basisschoolleraren. Het internaat biedt de leerlingen gratis kost en inwoning en heeft een sterk socialistische grondslag. De leerlingen staan bekend om hun felle demonstraties en soms gewelddadige politieke acties.

De zon is al bijna onder die vrijdag als de eerstejaars bespreken hoe ze op 2 oktober in Mexico Stad kunnen komen. Het leger opende daar in 1968 het vuur op protesterende studenten, waarbij ten minste tweehonderd doden vielen. De studenten willen de jaarlijkse herdenking van het 'bloedbad van Tlatelolco' bijwonen. Maar ze hebben geen vervoer, en geen geld.

Ze besluiten naar het nabijgelegen Iguala te reizen, om daar een collecte te houden en twee bussen te kapen. Ze weten niet dat burgemeestersvrouw María Pineda die avond een feestelijke bijeenkomst houdt in het centrum van de stad. Pineda komt uit een familie van drugsbazen, en werkt net als haar broer voor het lokaal opererende drugskartel Guerreros Unidos (GU).

Burgemeester José Abarca is op het feest als hij een telefoontje krijgt van een van de uitkijkposten van het kartel: er zijn leerlingen uit Ayotzinapa in de stad. Abarca vreest dat de opstandige studenten het feestje komen verstoren en geeft de politie, die ook op de loonlijst van GU staat, opdracht de jongeren aan te pakken.

Persoonlijk appeltje

Hij heeft nog een persoonlijk appeltje te schillen met de jongens van de lerarenopleiding. Want ruim een jaar eerder voerden zij fel actie tegen Abarca, na de moord op een lokale activist. Een getuige van die moord wees de burgemeester als dader aan, en probeerde vergeefs de zaak aan het rollen te krijgen. Het openbaar ministerie, toen ook al geleid door Jesús Murillo, ondernam geen actie en de zaak verdween in de doofpot. De studenten, die goede banden hadden met de activist, waren woedend en bezetten het gemeentehuis van Iguala.

Als Abarca groen licht geeft om de studenten aan te vallen, volgt een urenlange klopjacht, waarbij de agenten drie studenten en drie voorbijgangers doodschieten. De agenten rekenen 43 studenten in en brengen hen naar het bureau. Ze stoppen de jongens echter niet in de cel maar overhandigen hen aan leden van Guerreros Unidos. Die maken het karwei af op de vuilnisbelt. Om het vuur de hele nacht brandende te houden, gooien ze plastic en ander afval op de berg jongenslichamen.

President onder vuur

Erika Guevara van Amnesty International noemde het onderzoek van het OM 'beperkt en incompleet'. Ze vindt dat openbaar aanklager Murillo de rol van de staat bij de massamoord bagatelliseert en de schuld op de drugsbende schuift. Ook vraagt ze zich af waarom de burgemeester van Iguala nooit eerder is vervolgd, ondanks het feit dat een getuige hem van moord beschuldigde, en de geheime dienst al jaren op de hoogte was van de banden tussen het burgemeesterspaar en de drugsmaffia.

Terwijl de roep om zijn aftreden steeds luider klinkt, vertrok president Enrique Peña Nieto gisterochtend naar China voor een werkbezoek. "Hij hoeft niet meer terug te komen", twitteren Mexicanen. "We hebben het gehad."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234