Woensdag 17/07/2019

luchtkwaliteit

Luchtvervuiling: "Een probleem van dezelfde omvang als obesitas"

Clara Swinnen woont in de Osystraat, waar de hoogste concentratie stikstofdioxide in Antwerpen werd gemeten. Beeld Tim Dirven

Antwerpen en Gent blijven worstelen met de luchtkwaliteit, zo stelt de Vlaamse Milieumaatschappij vast. Er is beterschap, maar op nog te veel plaatsen worden de Europese grenswaarden voor stikstofdioxide overschreden. 

"Het meetpunt in mijn straat geeft de slechtste resultaten?" Clara Swinnen (29) woont een drietal jaar in de Osystraat in Antwerpen. Even verderop ligt het drukke busknooppunt op de Rooseveltplaats, ook de Leien zijn niet veraf.  

Ze is bezorgd en verbaasd over de hoge luchtvervuiling in haar straat. "Hoewel, als je ziet hoeveel bussen door de nauwe straat gejaagd worden, dan weet je het wel. Wat erg, zeker omdat er heel wat scholen in de buurt zijn. Het is goed dat zo'n onderzoek je met je neus op de feiten drukt."

Swinnen is moeder van een zoontje van anderhalf en hoogzwanger. Van gezondheidsklachten door de vervuiling heeft ze geen last, maar de leefkwaliteit in haar wijk houdt haar wel bezig. Onder meer daarom heeft ze beslist om eind dit jaar naar het groenere Linkeroever te verhuizen. 

Street canyons

In haar straat werd met 59 microgram per kubieke meter de hoogste concentratie stikstofdioxide (NO2) gemeten in heel Antwerpen. Dat is ruim boven de Europese ondergrens, die op 40 microgram per kubieke meter ligt. 

De Osystraat is geen alleenstaand geval. Op 13 van de 20 plaatsen in Antwerpen wordt die limiet overschreden, zo blijkt uit het jaarrapport over luchtkwaliteit van de Vlaamse Milieumaatschappij. Gent doet overigens niet veel beter: op 9 van de 19 meetpunten zijn de waarden te hoog.

Vooral de zogenaamde street canyons zijn gevoelig voor luchtvervuiling. Dat zijn straten met druk verkeer, afgezoomd door hoge gebouwen. De uitlaatgassen geraken er niet snel weg.

De effecten op de gezondheid zijn onmiskenbaar. Luchtvervuiling is sinds 2013 officieel door de Wereldgezondheidsorganisatie erkend als kankerverwekkend. Maar ook problemen aan de luchtwegen, hart- en vaatziekten en zelfs de kans op dementie staan rechtstreeks in verband met ongezonde lucht. Jaarlijks kost luchtvervuiling aan honderden mensen het leven. 

"Mochten we de luchtvervuiling kunnen terugdringen, dan zouden we tot 5 procent besparen op de ziektekosten van de overheid", zegt milieu-epidemioloog Tim Nawrot (UHasselt). "Het is een probleem van dezelfde omvang als obesitas."

Luchtzaak

Voor alle duidelijkheid: ook van ultrafijn stof en roet in de lucht word je ziek. Maar stikstofdioxide is de beste graadmeter om de luchtkwaliteit na te gaan. Roet of ultrafijn stof verspreiden zich sneller. De uitstoot van in de Gentse of Antwerpse haven kan zich als een deken over de hele stad leggen en de resultaten vertekenen. 

In Antwerpen wordt de Europese norm al jaren niet gehaald. De Vlaamse overheid stelde een plan op, maar voor Greenpeace en actiegroepen als stRaten-Generaal en Ademloos was dat ruim onvoldoende. Ze trokken naar de rechter om een doortastender beleid af te dwingen, tegen halfweg volgend jaar starten de pleidooien. 

"We weten al sinds 2008 dat we Europese normen niet halen", zegt Thomas Goorden, een van de initiatiefnemers van de zogenoemde Luchtzaak. "Het is wraakroepend dat sindsdien de politiek nauwelijks iets heeft ondernomen, ook al vallen er doden."

Binnen het uur weer op peil

Belangrijk is op te merken dat de luchtkwaliteit wel degelijk geleidelijk aan het verbeteren is. De voornaamste verklaring is de vergroening van het wagenpark. Maar ook de lage-emissiezone in Antwerpen en het circulatieplan in Gent kunnen een rol gespeeld hebben.

"Dat is inderdaad positief", zegt professor Nawrot. "Maar we zijn er nog niet. Ook als we de Europese normen halen, blijft er gevaar voor de volksgezondheid. De normen liggen nog vrij hoog."

De enige echte oplossing? "Veel minder auto's", meent Nawrot. Mensen overtuigen de auto thuis te laten, minder verkeer in de binnenstad. "Als je zo'n drukke straat verkeersvrij maakt, is het effect onmiddellijk zichtbaar. Binnen het uur staat de luchtkwaliteit weer op peil."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden