Vrijdag 06/12/2019

luchtkwaliteit

Luchtkwaliteit onrustwekkend, maar Schauvliege bijt van zich af: "Ons beleid werkt wél"

Beeld Tim Dirven

Slechts een fractie van de Belgische basisscholen kent een goede luchtkwaliteit. Bij 61 procent is de luchtkwaliteit zelfs slecht tot dramatisch te noemen. Dat blijkt uit een grootschalig onderzoek naar luchtkwaliteit bij 222 basisscholen. "Dit zijn heel onrustwekkende resultaten." Toch bijten politici van zich af.

Afgelopen najaar organiseerde Greenpeace een grootschalig onderzoek naar de luchtkwaliteit in Vlaamse scholen. In het rapport 'Mijn lucht, mijn school' presenteren ze vandaag de resultaten van hun metingen in 222 basisscholen. Die zijn barslecht. Slechts 7 van die scholen konden een goede luchtkwaliteit voorleggen. "In 61 procent van de scholen is de luchtkwaliteit zorgwekkend tot ronduit slecht", zegt Joeri Thijs, expert Mobiliteit en Luchtkwaliteit bij Greenpeace. "Dit zijn heel onrustwekkende resultaten."

Concreet hebben de scholen gedurende vier weken de concentratie stikstofdioxide (NO2) aan de schoolpoort gemeten, op de speelplaats en in de klas. "We kozen om stikstofdioxide te meten aangezien dat de belangrijkste indicator is voor de toxische cocktail aan schadelijke uitlaatgassen als fijn stof, roet…", zegt Thijs. "Daarnaast weten we sinds kort dat de stof zelf óók schadelijk is."

Op drie speelplaatsen overschreden de meetwaarden zelfs het wettelijk toegelaten maximum. Maar ook in de klas blijkt de luchtkwaliteit niet altijd goed te zijn. "Scholen moeten vaak kiezen tussen de pest en de cholera: de lucht in de klas niet verversen of een overdosis aan uitlaatgassen binnenlaten", zo staat in het rapport te lezen.

Kinderlongen

Deze resultaten zijn extra onrustwekkend omdat kinderen net extra gevoelig zijn voor de schadelijke effecten van een slechte luchtkwaliteit. "Kinderen zijn nog volop in ontwikkeling, hun lichaam en organen groeien continu", zegt Thijs. "Door hun lagere lichaamsgewicht nemen ze bovendien nog meer schadelijke stoffen op dan volwassenen." 

"De longen van kinderen zijn jammer genoeg de beste filters van vervuilde lucht. Zij halen er alle vuiligheid uit”, merkt dokter Wouter Arrazola de Oñate, Medisch directeur van de Vlaamse Vereniging voor Respiratoire Gezondheidszorg en Tuberculosebestrijding (VRGT) op. 
Greenpeace doet dan ook enkele aanbevelingen in het rapport om de hoeveelheid uitlaatgassen in de nabijheid van scholen te doen dalen: van schoolstraten, park & rides weg van de schoolpoort tot fietslessen en voldoende fietsparking. 

Het hoeft niet te verbazen dat scholen in steden gemiddeld slechter scoren dan scholen op het platteland. Dat ligt in de lijn met eerder onderzoek van de UHasselt, zo meldt de VRT. Die toonde aan dat kinderen die dicht bij een (autosnel)weg wonen meer roet in hun urine hebben dan kinderen bij wie dat niet het geval is. Anderzijds, plattelandsscholen die gelegen zijn in smalle straten met veel verkeer, zogenaamde 'street canyons', kampen dan weer gemiddeld met meer luchtvervuiling dan stadsscholen in bredere straten met minder verkeer.

Dieselwagens

De nabijheid van verkeer, en dus uitlaatgassen, zijn bepalend voor de luchtkwaliteit op scholen, aldus het Nederlandse laboratorium BuroBlauw. De Nederlanders zijn gespecialiseerd in luchtkwaliteit en begeleiden, net als het eerdere Curieuzeneuzen-onderzoek in Antwerpen, ook dit onderzoek. "Meer concreet zijn dieselvoertuigen de grootste schuldigen voor deze vervuiling met stikstofdioxide, omdat zij een enorme hoeveelheid van dit gas uitstoten", aldus Thijs.

Toch wil Greenpeace niet de autobestuurders, en dus ouders, met de vinger wijzen. "De consumenten zijn tot nu toe altijd de dupe geweest", zegt Thijs. "Deze conclusies moeten onze politici wakker schudden, zodat zij eindelijk sterke en moedige maatregelen nemen om de burgers te beschermen tegen deze vervuiling die ons elke dag vergiftigt.”

Die reageren eerder defensief en wijzen naar bestaande initiatieven. "De Vlaamse luchtkwaliteit verbetert geleidelijk", stellen zowel Vlaams Welzijnsminister Jo Vandeurzen (CD&V) als Onderwijsminister Hilde Crevits (CD&V). Crevits wijst erop dat "enkele kleine acties een impact kunnen hebben, zoals kinderen met de wagen verder van de schoolpoort afzetten".

Gemorrel in de marge

Volgens de milieuorganisatie maken de ministers er zich makkelijk van af. "Het blijft bij wat gemorrel in de marge", zegt Thijs. "Van de Vlaamse regering mogen we toch verwachten dat ze bakens verzet en zorgt voor een trendbreuk? Waar blijft de kilometerheffing waar we al tien jaar op wachten?" "Dit is geen gemorrel in de marge", bijt Vlaams minister van Milieu Joke Schauvliege (CD&V) van zich af. "Ons beleid wérkt. De laatste tien jaar is de luchtkwaliteit in Vlaanderen drastisch verbeterd."

"Kijk, we wisten dat de situatie erg was", zegt ze. "Maar dit mag geen fatalistisch verhaal worden, daar gruwel ik van. Het is niet zo dat de bevolking moet denken 'de politiek verpest het, dus ik doe niets verkeerd'. Neen, wij zijn hier dag en nacht mee bezig. En natuurlijk is er nog ruimte voor verbetering. Maar we moeten iedereen meekrijgen in dit verhaal. Verwacht dus ook geen revolutie van vandaag op morgen."

Volgens de autosectorfederatie FEBIAC hanteert Greenpeace met een maximumnorm van 20 microgram NO2 een norm die het onderzoek vertekent. "Deze norm ligt dubbel zo hoog als de wettelijk toegestane 40 microgram NO2", zegt woordvoerder Joost Kaesemans.

Greenpeace stelt dat de 20 microgram-norm algemeen aanvaard is. "We baseren ons op verschillende wetenschappelijke artikelen, de Wereldgezondheidsorganisatie en de Nederlandse gezondheidsraad. Die zeggen allen dat de wettelijke norm van 40 microgram te zwak is."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234