Woensdag 14/04/2021

Luc Van der Kelen, politiek commentator van 'Het Laatste Nieuws'

undefined

Wij krantencommentatoren zijn de nieuwe pastoors

Clichés zijn er om doorbroken te worden. Toen heel het land Kim De Gelder als het nieuwe Kwaad zag en de vader van Joe Van Holsbeeck zich afvroeg waarom zo'n kerel het nog verdient om te mogen blijven leven, schreef politiek commentator Luc Van der Kelen (60) in Het Laatste Nieuws een half blad tégen de doodstraf. Het was een enig voorbeeld dat een populaire krant niet populistisch hoeft te zijn. Dat een journalist niet de slaaf of de knecht van zijn lezers hoeft te zijn.

Door Walter Pauli / Foto Filip Claus

Luc Van der Kelen: "Hoofdredacteur Paul Daenen heeft al heel vroeg de kwestie van de doodstraf op tafel gelegd: 'Wij mogen dit debat niet uit de weg gaan'. Er was die man met zijn pancarte op de betoging en hij voelde dat de roep naar de herinvoering van de doodstraf begon te komen. 'Is het niet onze plicht, als populaire krant, om dit debat te voeren?'

"Ik vreesde aanvankelijk slapende honden wakker te maken. Maar toen kregen we in één dag tachtig brieven en bijna alle tachtig zeiden wat wij niet gezegd wilden hebben. En de volgende dag weer. Ook alle mails, alle sms-berichten gingen voor vier vijfde in dezelfde richting: voor de doodstraf.

"We hebben geen artikelenreeks gemaakt, met voors en tegens. Er is mij gevraagd om als politiek commentator de visie van de krant te verwoorden, in één artikel.

"Commentatoren zijn een beetje de moderne pastoors. De samenleving is veel complexer dan toen wij jong waren. Mensen vatten de wereld niet meer. Zij gaan niet meer naar de echte pastoor, maar blijven toch nood hebben aan figuren die hen gidsen: krantencommentatoren zoals ik, of de Jef Vermassens en Rik Torfsen. Ook al stond ik altijd weigerachtig tegenover die status, op een bepaald moment stel je vast dat je nu eenmaal gezien wordt als een halve goeroe, magré toi.

Uw stuk ging in tegen de zogezegde basisregel van de commerciële journalistiek: geef de lezer wat de lezer wil. 'Zet Kim De Gelder tegen de muur.'

"Een populistische krant zoals The Sun zou dat gedaan hebben. Maar dat is het voorbeeld van Het Laatste Nieuws niet. Vergelijk ons met The Daily Mail: populair, maar niet populistisch of ranzig. Het Laatste Nieuws blijft een humanistische krant, die bepaalde liberale waarden uitdraagt."

U startte in 1972 bij De Nieuwe Gazet, toen geleid door Frans Strieleman. Dat was een strikt liberaal blad, ook in de politieke zin van het woord.

"Je moest bij wijze van spreken een PVV-partijkaart hebben om politieke berichtgeving te mogen doen. Dat was trouwens ook zo bij Het Laatste Nieuws. In de memoires van Adriaan Verhulst staat hoe de liberale fractieleiders in de gemeenteraden werden benoemd vanuit het kantoor van Albert Maertens, de directeur van Het Laatste Nieuws.

"De krant heeft de essentials van het liberalisme behouden: het recht van iedereen om zijn eigen beslissingen te nemen op de grote momenten van zijn leven, in plaats van de grote instellingen. En daaraan gekoppeld: de verdediging van 'de kleine man' tegen diezelfde grote instellingen. De gewone mens, zoals ik en u en wij allemaal. Wij schrijven niet voor de kapitalisten. Kapitalisten kunnen zichzelf verdedigen. Die hebben daar het geld voor en advocaten. En andere kranten. (lachje) Dat maakt het Het Laatste Nieuws ook een sociale krant. U moet trouwens maar eens kijken hoe vlot socialisten de weg vinden naar onze krant. Freya Van den Bossche vindt ons sneller dan De Morgen.

"Dat spontane, 'sociale liberalisme' wordt breed gedragen op de redactie. Het leeft bij alle chefs en ook bij de eigenaar. Christian Van Thillo is geen rechts figuur. Hij maakt graag winst, natuurlijk, en voldoende winst..."

De Morgen-redactie weet dat al te goed.

"...maar Van Thillo staat achter onze sociaal-liberale lijn. Misschien hebben sommige jongere journalisten de neiging zich af te zetten tegen de verzorgingsstaat. Vakbonden en ziekenkassen: wat is daar het nut van? Ze zijn nog jong, ze kunnen de wereld aan, ze hebben niemand nodig om hen te helpen, want zij zijn nog niet echt ziek geweest. Over twintig jaar weten ze wel beter, maar nu nog niet. En hier of daar zal er wel eens eentje op het VB gestemd hebben."

Hebt u met die 'minder liberale' collega's moeten discussiëren over uw antidoodstrafpleidooi?

"Neen. Ik heb geen enkele dissidente stem gehoord. Dit werd blijkbaar gedragen door de hele redactie. Wij zijn het over het algemeen redelijk spontaan eens over de grote lijnen, in gradaties. Niet iedereen is een halve communiste zoals columniste Hilde Sabbe, nietwaar? (lacht smakelijk) En omgekeerd: hier en daar is er wel eentje die vindt dat de bottomline van een krant het verkopen van papier is. En dat zulks soms een schone bonus kan opleveren. Maar ook dat is niet de lijn van de krant."

Uw voorganger René Adams heeft ooit in een interview gezegd dat hij Het Laatste Nieuws wel heeft zien achteruitgaan: meer faits divers, ruiger, zelfs wat vulgairder.

"Wat wil je dat ik daarop zeg? De krant is veranderd, dat klopt. Zeker van uiterlijk: de koppen zijn beter, de foto's mooier en er wordt harder gewerkt aan de voorpagina. En er is minder berichtgeving over buitenland en geen cultuur, daarvoor moet je andere bladen kopen. Wat René Adams zeer speet, dat klopt.

"Maar wij houden ons niveau. Wij zouden nooit over Marie-Rose Morel en Frank Vanhecke geschreven hebben zoals Knack dat deed. Of, zoals lang geleden De Morgen en Humo hebben bericht over 'Notaris X'. Omdat in vechtscheidingen de partners nooit een betrouwbare bron kunnen zijn. Daar blijf je dus af.

"Neem nu de kinderen van Frank Vanhecke. Die gaan ook naar school. Die worden al vaker gepest dan een ander, al is het maar omdat hun vader een bekende VB'er is. En nu komt daar dit 'nieuws' bij. Wat doe je zulke kinderen aan? Zij moeten toch niet lijden onder de politieke keuze van hun vader, een beslissing waar ze au fond niets mee te maken hebben? Wij hebben niet het recht om iemands gezin te ontwrichten. Elk blad en elke krant heeft natuurlijk zijn eigen kijk en stijl en zijn traditie. Maar dit soort berichten behoort niet tot onze gezamenlijke journalistieke traditie."

Een krant blijft een meneer.

"Inderdaad. Een krant is een mijnheer. En een tijdschrift is een maîtresse. De lezer voelt dat ook zo. Een krant moet er staan, met haar karakter, haar présence, haar uitstraling. Een tijdschrift dient meer om te prikkelen, te amuseren. En laat zich blijkbaar sneller 'zakken' tot een zondige vorm van journalistiek, de relevantie ver voorbij. Wij doen dat niet. Ik heb over Patrick Dewael geschreven omdat zijn partner uiteindelijk haar job verloor bij de openbare omroep. En Rik Daems is zelf naar Dag Allemaal gestapt. Er zijn partijvoorzitters over wie wij nooit geschreven hebben - en jullie trouwens ook niet - hoewel dat een zeer smeuïg verhaal had opgeleverd, met een hoog BV-gehalte. Maar je moet toch altijd voor ogen houden dat je schrijft over mensen, ook al zijn het politici. Een paar dagen terug had ik bijvoorbeeld Kris Peeters aan de lijn. Die was echt aangedaan door mijn kritiek op hem."

U verweet hem dat hij valse hoop gaf aan ouders van een stervend kind. U had een punt. Maar Het Laatste Nieuws had wel al wekenlang als megafoon gediend waarmee de ouders druk konden zetten op alle betrokken politici en farmaceutische firma's.

"Niet Het Laatste Nieuws, maar Antoine Denert veroorzaakt die commotie. Hij wekt de valse indruk dat er nog hoop is. En Kris Peeters is in zijn val getrapt. 'Ik wilde alleen maar goed doen', zei hij. Als mens was hij echt getoucheerd. Maar ik vond dat ik een streep moest trekken. Politici dragen een verantwoordelijkheid, en belangrijke politici hebben een grote verantwoordelijkheid. Maar als krant mogen we natuurlijk die ouders hun laatste straaltje hoop niet ontnemen en hen het recht ontzeggen om hun kind te helpen. Journalisten moeten ook altijd opletten dat ze geen moralisten worden."

Hoe bewaakt u uw lijn? U staat bekend als de man van '270 meningen per jaar', maar soms geeft u de indruk per week wel driemaal een ander standpunt over hetzelfde onderwerp in te nemen.

"Aan elk dossier zijn verschillende aspecten verbonden. Als je de eerste dag één kant van een zaak benadrukt, weet je natuurlijk dat je nadien eens naar de andere kant mag overhellen. Ik zie daar geen tegenspraak in. Zeker als ook de feiten dagelijks veranderen, de beschikbare kennis.

"Je moet zorgvuldig zijn, ook in je commentaren. Zeker bij een grote krant als Het Laatste Nieuws moet je oppassen dat je geen paniek veroorzaakt. Vandaar dat ik soms een dag wacht met het innemen van een bepaald standpunt. Opinies hoeven geen primeur te zijn."

Er zijn niet alleen elke dag nieuwe feiten, u hebt natuurlijk vaak nieuwe ontmoetingen.

"Suggereert u dat ik de inhoud van mijn standpunten wijzig als ik gedineerd hebt met Guy Verhofstadt of Herman Van Rompuy?"

Lieg niet dat u immuun bent voor hun aandacht.

"Dat ben ik niet, niemand van ons trouwens. Dat is vanzelfsprekend. Sommige politici liggen je beter dan andere. Met een Stevaert kon ik het uitstekend vinden.

Trek je zo'n man dan voor?

"Je vergeeft zo'n man wellicht iets meer. Maar daar blijft het dan ook bij. Als het erop aankomt, schrijf je wat je moet schrijven. Dat heb ik gedaan met alle politici met wie ik de allerbeste contacten had. En als Van Thillo me nog een paar jaar laat werken - wat ik hoop, want ik doe dit beroep liever met de jaren - zal ik straks wellicht niet anders doen met Mathias De Clercq, de nieuwe Verhofstadt."

Die jongen heeft u blijkbaar ingenomen.

"Niet door die nieuwe Chinese filosoof die hij in zijn jongste boek plots ontdekte. Wel omdat hij enkele weken geleden zijn auto nam, naar Oostende reed om de oude Albert Maertens op te halen en hem naar Gent bracht om hem nog eenmaal in contact te brengen met zijn grootvader. Ik zie dan een mooie mens met een goede inborst. 'Jongen, laat de politiek je niet te veel veranderen', denk ik dan."

Hoe rijmt u uw liberale gezindte met 'uw groot respect voor de monarchie'?

"(monkellachje) Natuurlijk ben ik een republikein. Mocht ik in Frankrijk wonen, dan zou ik er geen seconde aan twijfelen. Maar wij leven in België, waar het parlement de functie van 'staatshoofd' heeft gedelegeerd aan een bepaalde familie. En die delegatie staat in de grondwet ingeschreven. Dus ik respecteer onze monarchie en ons staatshoofd. En ik stel vast dat Albert het goed doet, zeker beter dan Boudewijn. Hij begaat geen blunders zoals de niet-ondertekening van de abortuswet, of die ontmoeting met José Happart."

Bent u ook monarchist omdat die goede contacten met het paleis van tijd tot tijd schitterende primeurs oplevert? U bent bijvoorbeeld de man die Mathilde aan België voorstelde.

"Ik kom er al eens. Er zijn niet veel journalisten die daar komen. Zeker niet de zelfverklaarde kenner van de monarchie."

'Daar', is dat Laken of Brussel?

"Laken noch Brussel."

In Tervuren dus. Bij Laurent.

"(lacht) In Tervuren, ja."

U beweert geen ideoloog maar een pragmaticus te zijn. Strookt dat met uw lidmaatschap van de loge? Uw werkplaats heet 'Trigonum'. Dat duidt toch op grote levensbeschouwelijke interesse.

"'Trigonum' is mijn werkplaats, dat klopt. De loge heeft eigenlijk de emotie in mij losgemaakt. Het écht losmaken van de diepere gevoelens en emoties, dat is in de loge gebeurd. Het vermogen om het leed en de vreugde van anderen écht te kunnen voelen: dat heb ik aan de loge te danken.

"Voor mij is de loge meer emotie dan ratio. Voor ratio moet je niet bij de loge zijn. Dan kun je je evengoed engageren in het Humanistisch Verbond. We zijn daar niet om te discussiëren over politiek en economie. De loge heeft mij meer mens laten worden. Dieper mens, eigenlijk."

En het is tjeverige jaloezie als er gesuggereerd wordt dat men ook naar de loge gaat voor het netwerk, de contacten...

"Natuurlijk zitten er veel vrijmetselaars in mijn netwerk! Er zijn altijd en overal netwerken, mensen die met elkaar afspraken maken. Mijn lidmaatschap schaadt mijn journalistieke integriteit niet. Wel integendeel. Het brengt mij in contact met een aantal mensen, waardoor de nieuwsgaring iets gemakkelijk wordt, eenvoudiger en sneller. (gedecideerd) En betrouwbaarder. Maar ik heb ook katholieke netwerkjes. Ik heb een uitstekend contact met Mia De Schamphelaere, toch iemand van de diepkatholieke kant."

Een De Schamphelaere maakt geen geheim van haar parochie in Edegem. Veel maçons doen altijd zo verschrikkelijk geheimzinnig - 'discreet' - over hun lidmaatschap.

"Ik vind dat alle werkplaatsen hun ledenlijsten het best zouden publiceren. Print ze maar af in het Staatsblad. Waarom niet? Ik heb daar geen enkel probleem mee. Maar ik kan mijn broeders niet dwingen, natuurlijk. In de loge spreekt iedereen voor zichzelf."

Wie is eigenlijk de invloedrijkste politieke commentator in Het Laatste Nieuws: Luc Van der Kelen of Erik Meynen?

"(lacht smakelijk) Erik is een onwaarschijnlijk scherp observator. Hoe hij Leterme neerzet, of nu Herman Van Rompuy, dat is krachtiger dan tien pagina's politieke analyse. En figuren die niet echt lukken, zoals Philip Dewinter met zijn hond, die voert hij discreet af. Erik Meynen kan een carrière vernietigen zonder dat iemand hem zou betichten van kwade bedoelingen. Maar dat een Bart Somers nooit meer au sérieux genomen wordt, dat komt natuurlijk door Meynen. Schrijf maar: natuurlijk is Erik Meynen honderd keer belangrijker dan Luc Van der Kelen."

n Luc Van der Kelen: 'Wij schrijven niet voor de kapitalisten. Kapitalisten kunnen zichzelf verdedigen.'

Vergelijk 'Het Laatste Nieuws' met 'The Daily Mail': populair, maar niet populistisch of ranzig. Wij blijven een humanistische krant, die bepaalde liberale waarden uitdraagt

Mijn lidmaatschap van de loge schaadt mijn journalistieke integriteit niet. Wel integendeel

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234