Zaterdag 16/01/2021

LPF zal het eerst aankloppen bij het CDA

Den Haag

de Volkskrant

Lijst Pim Fortuyn lijkt de beste papieren te hebben voor het vormen van een nieuw kabinet. Fortuyns voorkeur ging uit naar een verbond met CDA en VVD. Het CDA zal het eerst aan de beurt zijn voor een gesprek.

Wie wordt komende woensdag de grootste partij? Zal een volksbeweging zoals die van de Lijst Pim Fortuyn (LPF) definitief de macht van de gevestigde partijen overnemen? Stapt het CDA in het gat dat PvdA en VVD achterlaten? Wie neemt het voortouw in de formatie? Niets is voorspelbaar.

Misschien heeft nieuwkomer Lijst Pim Fortuyn de beste papieren. Fortuyn zelf wilde niets liever dan minister-president worden en een kabinet formeren. Op de LPF-kandidatenlijst voor de Tweede Kamer staan, naar de mening van Fortuyn zelf, geen kandidaat-ministers. Hij zag het liefst captains of industry in zijn kabinet. Een Jan Timmer, een Roel Pieper of een Joep van den Nieuwenhuyzen, met wie hij al contact had gelegd. In het rijtje passen ook Schiphol-directeur Gerlach Cerfontaine en advocaat Gerard Spong, die zelf onlangs verklaarden best minister te willen worden.

Fortuyns medeoprichters zullen in diens geest handelen en het initiatief voorlopig niet uit handen geven, ook al staan politici van Leefbaar Nederland te springen. Peter Langendam, John Dost en Albert de Booij zijn bestuursleden, geen kandidaat-kamerleden. Het eerst kloppen zij aan bij het CDA van Jan Peter Balkenende. Fortuyn mocht die andere professor wel. Bovendien had hij veel op met Lubbers. Voor het zeteltal is (naar verwachting) ook de VVD nodig. En dan ontstaat het kabinet dat Fortuyn altijd heeft gewild: LPF, CDA, VVD. Of zijn plan om het aantal ministers tot zes te beperken kans van slagen heeft, valt te bezien.

Tweede kanshebber is het CDA. De christen-democraten profiteerden nog niet erg van het verlies van paars, maar dat kan veranderen nu de LPF haar leider kwijt is. Balkenende neemt alleen zitting in het kabinet als hij premier wordt. Anders is hij de nieuwe fractieleider. Balkenende sprak nooit zijn voorkeur uit voor een partij. PvdA en VVD, ze zijn hem even lief.

De LPF zal hij niet snel uitsluiten, ook al was een deel van zijn achterban het 'gevrij met Fortuyn' zat. Maar de nieuwkomer is gezien de verkiezingswinst voor het CDA moeilijk te negeren. Hapt de LPF toe, dan is ook de VVD nodig om aan een meerderheid te komen.

De VVD is de derde die wellicht een kabinet kan vormen. Veel keuze hebben de liberalen niet. Een coalitie samen met de PvdA en GroenLinks is uitgesloten. VVD-leider Dijkstal is daarover meer dan duidelijk geweest. Dus zal ook Dijkstal zijn heil zoeken bij CDA én LPF, hoe weinig zowel hij als Gerrit Zalm ook had met Fortuyn.

De PvdA verliest de verkiezingen. Het gebeurde echter eerder in de geschiedenis dat de sociaal-democraten hun verlies konden ombuigen in een overwinningsnederlaag, omdat de tegenstanders nóg meer zetels verloren. Zoals in 1994 toen Kok de campagne aanvoerde. Mocht de PvdA nu de grootste worden en aan het formeren slaan, dan is er alleen een kabinet mogelijk met CDA, GroenLinks. Eventueel aangevuld met D66. Het is de centrumlinkse variant van alle kabinetten die met de LPF kunnen worden gevormd.

Vanwege de verwarring, de deconfiture van de gevestigde politiek en de onervarenheid van de nieuwe partijen LPF en Leefbaar Nederland, zou de Tweede Kamer ook voor een nationaal kabinet kunnen kiezen. De vier grootste partijen zouden in zo'n kabinet zitting moeten nemen. In de wandelgangen is wel eens geopperd premier Kok te vragen nog twee jaar te blijven. Maar de afkeer van een nationaal kabinet is hevig, omdat het te veel lijkt op het zo gehate paarse kabinet.

Nederland probeert puzzelstukken in elkaar te passen

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234