Dinsdag 25/02/2020

Lot christenen in Egypte laat Westen koud

Op 1 januari werd ik ’s ochtends vroeg gewekt door een sms van een goede vriend van mij. Ik was nog in de slaperige roes van oud en nieuw, maar het korte tekstbericht maakte daar snel een einde aan. In Alexandrië was tijdens de oudejaarsdienst van de koptische kerk De Twee Heiligen een aanslag gepleegd, waarbij 21 mensen waren omgekomen en volgens Al-Jazeera meer dan 81 gewond waren geraakt. Het is een van de grootste aanslagen in de afgelopen decennia. En dan moet de koptische kerst nog komen…

Vorig jaar kwamen er op kerstavond zeven koptische christenen om in het Zuid-Egyptische dorp Nagaa Hamadi. Minder dan tweeënzeventig uur later werd er in hetzelfde dorp nog een koptische vrouw vermoord. Nu wachten mijn koptische familieleden en mijn vele christelijke geloofsgenoten angstig op wat er dit jaar op het koptische kerstfeest zal gebeuren. Want een ding is zeker: de aanslagen in Alexandrië voorspellen niet veel goeds voor 2011.

De situatie van christenen in de islamitische wereld is ronduit zorgelijk. Iraakse christenen worden systematisch vermoord en verdreven, de christelijke gemeenschap in Pakistan staat onder druk vanwege het slepende gerechtelijke proces tegen Asia Bibi (een christelijke vrouw die wegens godslastering ter dood is veroordeeld), in de Noord-Afrikaanse Maghreb is een fel offensief tegen elke vorm van christelijke hulpverlening gestart en in Egypte wankelt de kerk onder aanvallen van binnen- en buitenaf.

De afgelopen maanden zijn moslims in de hele Arabische wereld in de ban van een geruchtmakende ‘kidnappingszaak’. Althans, dat is de extremistische versie van het verhaal. Twee christelijke vrouwen die zich tot de islam hebben bekeerd, hebben toevlucht gezocht in een christelijk klooster. Naar verluid zijn de vrouwen onder dwang bekeerd en heeft hun christelijke familie geprobeerd hen in veiligheid te brengen door ze aan de koptische kerk toe te vertrouwen. Kloosters zijn beschermd en kunnen dus niet worden binnengevallen door politie of justitie. Volgens verschillende islamitische radicale groeperingen zijn de vrouwen echter door de koptische kerk gegijzeld. Ondertussen heeft de zaak extreme vormen aangenomen. Niet alleen hebben moslims in heel Egypte voor de vrijlating van de twee ‘islamitische zusters’ gedemonstreerd, ook ‘Al Qaida in Irak’ heeft zich met de zaak bemoeid en gedreigd met voortdurende aanslagen tegen Iraakse kerken en Egyptische christenen die net zolang zullen doorgaan ‘tot onze zusters bevrijd zijn’. Wanneer de vrouwen zouden worden ‘vrijgelaten’, betekent dit waarschijnlijk hun dood. Hun islamitische mannen staan al bij de kloosterpoorten te wachten.

Dat ‘Al Qaida in Irak’ zich met de kopten in Egypte bezighoudt, is niet verrassend. Extremistische moslimgroeperingen in het Midden-Oosten wachten al jaren op de destabilisatie van Egypte. Op het moment dat moslims en christenen slaags zullen raken, leidt dit waarschijnlijk tot aanvallen tegen alle christelijke gemeenschappen in het Midden-Oosten. Niet voor het eerst zal etnisch en religieus geweld zich als een olievlek over de regio uitbreiden. Egypte, als land met de grootste (islamitische en christelijke) bevolking in het Midden-Oosten, weet al jaren een redelijke mate van stabiliteit en rust te bewaren. De Egyptische president, Hosni Mubarak, heeft de touwtjes stevig in handen en drukt elke vorm van islamitisch extremisme de kop in. De koptisch-orthodoxe kerk, verenigd onder de patriarch van Alexandrië, stelt zich terughoudend op en probeert via politieke wegen haar rechten te beschermen. De kerk is haar evangelisatiedrang allang verloren en vecht nu nog slechts voor haar voortbestaan. Koptische christenen zeggen niets en klagen niet. Het is slechts een stil lijden dat ze ondergaan. Buitenstaanders verwijten hen vaak passiviteit, maar kopten weten dat er maar één ding hoeft te gebeuren om de vlam in de pan te doen slaan.

Dat punt nadert nu alsnog. De kerk is voor velen een laatste toevluchtsoord; een plaats van veiligheid, eensgezindheid en bescherming. Met de groeiende onveiligheid in en rondom het kerkgebouw, begint dit te veranderen. Steeds vaker worden kopten juist in hun heilige toevluchtsoorden aangevallen en neemt de agressie tegen kerkelijke figuren zoals priesters toe.

Ik begrijp de woede van koptische christenen en hun agressieve betoog onmiddellijk na de aanslagen. Tegelijkertijd is het een bijzonder gevaarlijke ontwikkeling. Het westers geheugen is kort, het oosterse niet. Zodra de wereld niet langer toekijkt, is het waarschijnlijk dat vergelding zal volgen. Er hoeft maar iets mis te gaan en er gebeurt precies waar Al Qaida en anderen op hopen: moslims en christenen gaan met elkaar op de vuist en het fragiele evenwicht tussen de twee geloofsgroepen wordt voorgoed verstoord.

De westerse wereld weet al decennia van de massale christenvervolging in het Midden-Oosten en de islamitische wereld. Alleen al in Egypte zijn sinds 1972 zo’n 162 incidenten geweest waarvan tussen de vier- en vijfduizend kopten slachtoffer zijn geworden. Toch doet het Westen niets. Men blijft de Egyptische overheid als een bondgenoot beschouwen en eist geen verdere tekst en uitleg. Ondertussen groeit de onrust en de christianofobie in het Midden-Oosten. Als de situatie van christenen in Egypte niet snel verbetert, zullen onschuldige burgers sterven en kerken in vlammen opgaan. De uiterst explosieve situatie zal echter ook verwoestende gevolgen hebben voor de hele regio en zal zelfs in Europa merkbaar zijn. De bijnaam van Egypte luidt: ‘oum al-donya’ wat moeder van de wereld betekent. Als haar kinderen slaags raken, zullen de gevolgen daarvan wereldwijd merkbaar zijn.

Deze bijdrage verscheen eerder in de Volkskrant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234