Woensdag 01/02/2023

AchtergrondDrama FTX

Loslippige FTX-baas geeft iedereen de schuld, en maar een beetje zichzelf

 Sam Bankman-Fried (derde van links). Beeld Getty
Sam Bankman-Fried (derde van links).Beeld Getty

Sam Bankman-Fried doet wat verdachten in fraudezaken normaal gezien het liefst juist niet doen: praten, praten, praten. De oprichter van de failliete cryptobeurs FTX geeft daarmee extra munitie aan gedupeerden die hem achter de tralies willen zien.

Daan Ballegeer

‘Een tovenaar met gek haar verkocht magische bonen. De dorpelingen vonden het prachtig! Totdat ze niet meer in magie geloofden en hun geld terug eisten, om er vervolgens achter te komen dat de tovenaar het al had uitgegeven.’

Je kan er meer woorden aan vuil maken, maar een betere samenvatting van wat er gebeurde met cryptobeurs FTX van oprichter Sam Bankman-Fried (SBF) zal je niet vinden. Hoedje af dus voor New York Magazine, dat zo het businessmodel van FTX uitlegde aan 5-jarigen.

Met de ondergang van FTX en zusterbedrijf Alameda Research op 11 november zijn tientallen miljarden euro’s in rook opgegaan. Bijna een miljoen klanten hebben geld verloren, en de hele cryptosector deelt in het leed. Er is een infectueus vertrouwensverlies ontstaan, dat sectorgenoten proberen te bekampen door te benadrukken ‘zeker geen FTX’ te zijn.

De val van FTX is het Lehman-moment voor de cryptowereld, waarbij de eerste dominosteen een hele industrie doet wankelen. Larry Fink, de ceo van ‘s werelds grootste vermogensbeheerder BlackRock, verwacht dat de meeste cryptobedrijven de schokgolf niet zullen overleven.

Als ik Sam Bankman-Fried was, dan zou ik de klassieke blauwdruk volgen voor mensen die van fraude worden beschuldigd, en mij stil houden (of naar Argentinië vluchten). En de omgerekend 95.000 euro die naar verluidt is overgebleven van zijn vermogen van 25 miljard euro, besteden aan de beste juridische bijstand die met dat geld te kopen valt.

Losse lipjes

Maar gevallen cryptokeizers zoals SBF of de Zuid-Koreaan Do Kwon pakken het anders aan. Toen Kwons cryptomunt Terra eerder dit jaar ineen klapte, leden investeerders naar schatting 38 miljard euro verlies. Het weerhoudt Kwon er niet van nog altijd vrolijk berichtjes te blijven sturen op Twitter, met plaagstootjes naar de openbare aanklagers die achter hem aan zitten.

Bankman-Fried is uit hetzelfde hout gesneden. Advocaten van FTX klagen in rechtbankdocumenten over Bankman-Frieds ‘onophoudelijke en storende tweets’ die hun pogingen ondermijnen om het faillissement in goede banen te leiden. Maar Bankman-Fried gaat nog een stap verder. Hij geeft interviews op tv, aan persbureaus, tijdschriften, via de chatfunctie van Twitter en hij belde afgelopen week vanuit de Bahama’s in op een evenement van The New York Times. Iets wat zijn advocaten hem ten stelligste hadden afgeraden (alsook zijn ouders, die beiden hoogleraar recht zijn aan Stanford University).

FTX-oprichter Sam Bankman-Fried tijdens een New York Times-evenement eind november. Beeld Getty Images via AFP
FTX-oprichter Sam Bankman-Fried tijdens een New York Times-evenement eind november.Beeld Getty Images via AFP

Goed, losse lipjes dus. Maar wat rolde er overheen? ‘I feel real fucking bad about what happened’, onder meer, en de erkenning dat hij het ‘verknoeid’ heeft. Een mea culpa dat hij geen tijd of moeite heeft gestoken in risicobeheer bij FTX, ‘omdat daar geen geld mee te verdienen was’. Dat er wel veel geld mee te verliezen was, kwam klaarblijkelijk nooit bij hem op.

Nergens was te horen hoe precies het gat van 7,6 miljard euro in de balans van FTX is ontstaan. De boekhouding, ja, die had zeker beter gekund, gaf SBF toe. Geen nieuws voor John Ray III, die nu verantwoordelijk is voor de afwikkeling van FTX. Nooit eerder in zijn lange loopbaan had hij zo’n totaal gebrek aan betrouwbare informatie gezien als bij de cryptobeurs, liet hij weten.

Daarin zit ook de verdedigingslinie van SBF. Samengevat beweert hij dat het probleem bij het risicobeheer zat, en bij de slechte boekhouding. Bovendien wist hij niet wat er bij Alameda gebeurde, zo beweert hij.

Gevangenisstraf

De cryptoversie van een bankrun zou ontstaan zijn als gevolg van onbedoelde misstappen, niet van opzettelijke wandaden. Het Amerikaans gerecht ziet dat mogelijk anders. Dat onderzoekt of Bankman-Fried geld van FTX-klanten heeft gebruikt om handelshuis Alemada overeind te houden (waar het wel op lijkt).

SBF kiest de vlucht vooruit. Hij mag dan wel schuldbewust klinken, maar even makkelijk legt hij de schuld elders. Zo haalde hij uit naar de toezichthouders (‘fuck regulators’) en betreurde hij de beslissing om het faillissement aan te vragen (‘als dat niet was gebeurd, zou nu alles voor zo’n 70 procent gefikst zijn.’) Alsof de ondergang nog te vermijden was eenmaal de bankrun was ingezet. De laatste potentiële redder, concurrent en marktleider Binance, had al na een paar uur boekenonderzoek in de gaten dat het een verloren zaak was, en trok zich terug. Overigens gelooft SBF nog altijd dat hij FTX kan redden, vertelde hij tegen persbureau Bloomberg.

Maar fraude, nee, dat kan hem toch echt niet worden aangewreven, vindt hij. Geen magische bonen dus, ‘Ik ben geen Bernie Madoff’. Die Amerikaanse vermogensbeheerder was verantwoordelijk voor het grootste piramidespel uit de geschiedenis, waarbij nieuwe geldschieters zonder het te weten het rendement betalen van eerdere beleggers. Toen de zwendel van Madoff in 2008 uitkwam, viel een luchtkasteel van 19 miljard euro uit de lucht.

Lees ook

‘Een Excel-bestand vol met het gehuil van geesten’: na het falen van crypto-platform FTX duikt hallucinante lectuur op

‘Ik heb meerdere maandlonen verloren’: cryptobeleggers na de crash van de FTX-beurs

Een piramidespel kun je FTX inderdaad niet noemen. Wel werd ook hier de inleg van klanten gebruikt om elders gaten te dempen, met name bij zusterbedrijf Alameda Research. ‘De accountants hadden dat niet mogen laten gebeuren’, zo vindt SBF alweer een andere schuldige, ook al was hij als ceo eindverantwoordelijk. Oh ja, een financieel directeur was er ook niet, noch een raad van commissarissen.

Madoff kreeg een gevangenisstraf van 150 jaar (hij overleed vorig jaar op zijn 82ste in de gevangenis), Bankman-Fried riskeert meer dan 20 jaar. Bij de reeks complexe rechtszaken kunnen zijn publieke uitspraken tegen hem worden gebruikt. Het werpt een bijzonder licht op zijn antwoord op de vraag of hij wel eerlijk is geweest tegen klanten, investeerders en toezichthouders over wat bij FTX gebeurde. ‘Ik was zo eerlijk als ik kan zijn.’

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234