Dinsdag 16/07/2019

Economie

Loonkloof groeit wereldwijd, maar krimpt in België

Beeld Shutterstock

De kloof tussen de hoogste en laagste lonen is in ons land klein, en wordt nog een stukje kleiner. Daarmee gaat België tegen de wereldwijde trend in. Dat blijkt uit onderzoek van de Internationale Arbeidsorganisatie. Al blijft het moeilijk om de toplonen precies in kaart te brengen.

De middenklasse en de laagste lonen gaan er in ons land in vergelijking met tien jaar geleden licht op vooruit. Zo kregen de 20 procent slechtste verdieners in ons land in 2017 8,7 procent van de loonmassa, het totaal van uitbetaalde lonen. In 2004 was dat nog 8,1 procent. De middenklasse steeg van 49,8 naar 53,1 procent. De toplonen gaan er daarentegen iets op achteruit. De 20 procent beste verdieners kregen in 2017 38,2 procent van de loonmassa, in 2004 was dat nog 42 procent.

Dat alles maakt dat de loonongelijkheid in ons land een van de kleinste ter wereld is, en zelfs nog afneemt. Dat blijkt uit onderzoek van de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO). De ‘Labour Income Share and Distribution’-dataset bevat gegevens uit 189 landen, verzameld door het departement statistiek van de ILO. België gaat daarmee ook tegen de wereldwijde trend in, want in de meeste landen wordt de kloof tussen de hoogste en laagste lonen net groter. De 20 procent minst betaalde werknemers – wereldwijd zo’n 650 miljoen mensen – verdienen minder dan 1 procent van de totale loonmassa. Een cijfer dat al 13 jaar zo goed als stabiel blijft.

Globaal gezien heeft de rijkste 20 procent sinds 2004 meer verdiend (van 51,3 naar 53,5 procent van het aandeel van de loonmassa) en heeft de middenklasse minder verdiend (van 44,8 naar 43 procent). In het rapport valt ook de kloof tussen het Westen en de derde wereld op. Ten zuiden van de Sahara verdienen de 50 procent minst betaalde werknemers slechts 3,3 procent van het inkomen uit arbeid, terwijl diezelfde groep in de Europese Unie 22,9 procent van de loonmassa opstrijkt. “Arme landen hebben een hogere loonongelijkheid, die de situatie van kwetsbare bevolkingsgroepen nog verergert”, meldt de ILO.

Ontsnappingsweg

Dat de loonverschillen in ons land tot de laagste behoren, werd eerder al aangetoond, onder meer door Eurostat, de statistische dienst van de Europese Unie. Een eenduidige verklaring voor de kleine inkomensongelijkheid is er niet. Er wordt verwezen naar ons systeem van collectief loonoverleg. Via cao’s liggen loonstijgingen vastgeklonken. Ook is er geen traditie van echte loonontsporingen zoals we soms zien in de Angelsaksische cultuur.

Fiscalist Michel Maus en econoom Ive Marx erkennen dat gegeven, maar plaatsen er wel vraagtekens bij. In ons land werken veel toplui via een vennootschap, deels om aan de hoge belasting op arbeid te ontsnappen. Topmanagers of artsen bijvoorbeeld betalen zichzelf uit via zo’n vennootschap, en zitten daardoor niet vervat in de looncijfers.

“Uit de statistieken van het Rijksinstituut voor de Sociale Verzekeringen der Zelfstandigen (RSVZ) blijkt dat de gemiddelde netto-inkomsten waarop vrije beroepen sociale bijdragen betalen, amper 32.000 euro per jaar bedraagt. Dat lijkt me niet realistisch”, zegt Marx. “Ik kan me vinden in de vergelijkingen bij de lage en middenlonen. Maar over die toplonen ben ik sceptisch.” 

Michel Maus: “We hebben relatief gezien meer vennootschappen bij vrije beroepers dan andere landen. Door onze hoge belastingvoet is dat voor hen aantrekkelijker. Van zodra je boven de 39.000 euro bruto aan inkomsten zit, zit je meteen in de schijf van 50 procent aanslag. Zo duw je die mensen richting vennootschap.”

Schatting

Bij de Internationale Arbeidsorganisatie erkennen ze het probleem, maar daar houdt hun studie wel degelijk rekening mee, zegt Fleur Rondelez. “Het onderzoek houdt rekening met fiscale optimalisatie en brengt de toplonen wel degelijk in kaart. De salarissen van zelfstandigen en topverdieners zijn ingeschat op basis van de salarissen van werknemers die dezelfde kenmerken hebben.” 

De onderzoeksmethodologie – die ruim 40 bladzijden beslaat – toont dat de ILO dit dilemma ernstig in kaart brengt. Feit blijft dat op dit onderdeel een gewogen schatting gebruikt moet worden, wegens het ontbreken van harde cijfers.   

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden