Woensdag 01/12/2021

Londen voor tuiniers (2)

Londen is waarschijnlijk de enige stad ter wereld met een heus tuinmuseum. Het is geen museumtuin - zo zijn er wel meer, ook in ons land - maar een museum over tuinen en tuinieren.

Aan de oorsprong van het Museum of Garden History ligt ene Rosemary Nicholson. Zij ondernam goed twintig jaar geleden een eenvrouwscampagne toen ze hoorde dat de vervallen kerk van St-Mary-at-Lambeth, ooit de zetel van de aartsbisschop van Londen, zou worden gesloopt. Zij vatte het plan op om er een museum over de geschiedenis van de tuin in te richten ter nagedachtenis van vader en zoon Tradescant, twee beroemde plantenjagers uit de 16de en 17de eeuw, die op het kerkhof van Lambeth begraven liggen.

Vandaag is de kerk ingericht als museum waar allerlei oude tuinmaterialen zijn samengebracht en waar aan de hand van ondermeer foto's en documenten de geschiedenis van een aantal beroemde Engelse tuinen en tuiniers wordt geschetst - zoals Gertrude Jekyll, Vita Sackville-West en uiteraard de Tradescants. Het vroegere kerkhof, waar zich nog altijd de graven van de Tradescants bevinden, alsook de laatste rustplaats van de onfortuinlijke Captain Bligh van de Bounty, is ingericht als een 17de-eeuwse tuin met planten die door de Tradescants werden ontdekt of ingevoerd in Engeland of die er in die periode groeiden. Een paar huizen verderop, achter een oude school, ligt de nieuwe The Ark Garden. Hier worden geregeld thematentoonstellingen en vooral lezingen over historische tuinonderwerpen georganiseerd. Indien u naar Londen gaat kan u best even vooraf bellen of er iets speciaals te gebeuren valt tijdens uw verblijf of de Internetsite van het museum raadplegen (Museum of Garden History, Lambeth Palace Road, SE1, 0171-401 8865, Internet: http://www.compulink.co.uk/-museumgh). Het museum is dagelijks open, van 10.30 tot 16 u, behalve op zaterdag.

Naast dit tuinmuseum zijn er ook enkele Londense musea die een interessante museumtuin hebben. De merkwaardigste is ongetwijfeld de Wildlife Garden van het Natural History Museum (Cromwell Road, Londen SW7): een stukje ongerepte Britse natuur op een terrein van nauwelijks een halve hectare in hartje Londen. Diverse biotopen (zoals een ouderwetse houtwal, een moerasgebied, hooiweiden, enz.) waar duizenden inheemse planten groeien en bloeien, moeten er de geuren en kleuren van het Britse platteland oproepen.

Van een heel andere aard is de kleine binnentuin van het Museum of London (London Wall, EC2). Hier wordt een stukje Britse tuingeschiedenis van de Middeleeuwen tot vandaag geëvoceerd aan de hand van enkele legendarische plantenkwekers. U vindt er ondermeer de merkwaardige gestreepte rozen van Henry Russell tot de apenboom van James Veitch.

Weinig bekend maar heel interessant is de Herb Garden van het Geffrye Museum (Kingsland Road, E2). Bij dit relatief bescheiden maar bijzonder aangename museum waar in een huiselijke sfeer de geschiedenis van de binnenhuisinrichting van de laatste drie eeuwen wordt getoond, werd de voorbije jaren een schitterende ommuurde kruidentuin en een kleine knotgarden aangelegd. De verschillende tuinkamers geven net als de kamers van het huis een beeld van de evolutie van de tuinmodes van de voorbije drie eeuwen. Op het perfect onderhouden grasveld voor het huis, in de schaduw van de grote platanen en tussen de hortensiagroepen en de lange bedden met hosta's en witte en rode pelargoniums worden in de zomer geregeld concerten van jazz- en wereldmuziek gegeven. Kenwood House (Hampstead Lane, NW3) is niet echt een museum - al hangen er wel enkele schitterende Vermeers en een prachtig zelfportret van Rembrandt, naast werken van Turner, Gainsborough, Reynolds, enz. En staan er in de tuinen enkele moderne beeldhouwwerken van ondermeer Henry Moore en Barbara Hepworth. Het classisistische huis werd gebouwd in de 18de eeuw, in opdracht van de Earl of Mansfield die de befaamde architect Humphry Repton belastte met de aanleg van het omliggende park.

Een regelmatig bezoek aan Kenwood House is "one of the great pleasures of living in London", zo meldt de Time Out London Guide. Het is inderdaad een schitterend park met prachtige uitzichten over Hampstead Heath en over Londen, met enorme eiken, beuken, lindes en andere loofbomen, gigantische rododendrongroepen, twee grote vijvers (waar in de zomer op zaterdagavond openluchtconcerten worden gegeven), hooiweiden en bos- en heidevegetatie, een ommuurde moestuin (waarvan de muren ooit verwarmd werden), enz.

Ook Fenton House (Hampstead Grove, NW3) in dezelfde buurt is niet echt een museum, al zouden heel wat musea jaloers zijn op de schilderijen van ondermeer Constable en Breughel de Oude en de mooie collectie meubels en muziekinstrumenten (waaronder een orgel dat nog door Händel zou zijn bespeeld). De grotendeels ommuurde tuin is zelfs in het groene Londen een anachronisme, een overblijfsel uit de tijd dat Hampstead nog een dorp was. Langs het centrale pad staan grote laurieren in potten, terwijl in vorm geknipte buxussen, taxussen en lavendel voor een formeel element in de royale bloemenborders zorgen. Heel mooi zijn ook de hulsten op stam. De muren zijn haast helemaal bedekt met klimplanten, waaronder een mooie collectie van Clematis viticella. Tegen de verste muur groeit een imposante Magnolia grandiflora. Enigszins verborgen achter taxushagen bevindt zich een kleine rozentuin met geurplanten en zitbanken. Helemaal onderaan het terrein ligt een oude boomgaard met een bloemenweide waar in het voorjaar duizenden bloembollen bloeien.

Fulham Palace (Bishops Avenue, SW6), de voormalige ambtswoning van de bisschoppen van Londen, is nu een wat bizar museum over de geschiedenis van huis en tuin. Ondanks of misschien dankzij het feit dat over huis en tuin een waas van vergane glorie hangt, is dit een een van de charmantste en rustigste parken van Londen. Op het glooiende gazon aan de zuidkant staan enkele reusachtige ceders en ook een oude wintergroene eik. In de 17de eeuw gebruikte bisschop Compton zijn missionarissen om een collectie zeldzame struiken en bomen uit Amerika aan te leggen, een onderneming waarvan nu nog de sporen te zien zijn. In wat ooit de ommuurde moestuin was, zijn nog de resten te zien van een enorme serre en een kleine kruidentuin die wordt afgesloten door een enorme blauwe regen. De boomgaard werd onlangs heraangelegd met oude appel- en perenbomen. Voor het huis ligt een kleine Victoriaanse tuin met ondemeer euforbia's, allerlei klimplanten en een fontein.

De College Garden en het Little Cloister van Westminster Abbey (alleen open op dinsdag en donderdag van 10 tot 18 u. In juli en augustus is er elke week op donderdagmiddag een openluchtconcert) is wellicht de oudste tuin van Londen en misschien zelfs van heel Engeland. Meer dan negenhonderd jaar geleden hadden de monniken hier al een medicinale tuin. Vandaag is het een privétuin voor het personeel van Westminster School. Het is een relatief kleine tuin die helemaal in het teken staat van de architectuur van Westminster Abbey. Naast de vele grote bomen zijn er enkele kleinere tuinen aangelegd met ondermeer vormsnoei. In het Little Cloister ligt een kleine vijver met daarrond alleen witte en groene kleuren.

Londen telt ook heel wat koninklijke parken zoals Hyde Park, Kensington Gardens, Regent's Park, St James' Park... die in grote mate bijdragen tot het groene uitzicht van de stad. Voor pure tuinliefhebbers zijn ze wellicht minder interessant, maar de duizenden wandelaars, joggers, skaters, fietsers, zonners, moeders-met-kinderen en andere parkbezoekers maken er gretig gebruik van.

Het bekendste koninklijke park is waarschijnlijk Kensington Gardens, de vroegere residentie van prinses Diana. De Hollandse koning William en zijn Engelse gade Mary lieten hier ooit een klassieke Franse tuin aanleggen naar het model van hun Hollandse residentie Het Loo, maar vandaag ademt het park een veel nauurlijker atmosfeer uit. Vorig jaar was er nog heel wat te doen over de plannen van de Britse regering om in een deel van het park een herdenkingstuin voor prinses Diana aan te leggen, plannen die voorlopig opgeborgen lijken.

Tuinliefhebbers zullen echter vooral genieten van de Queen Mary's Rose Garden in Regent's Park, een enorme rozentuin waar niet minder dan 60.000 rozen groeien, vooral moderne theehybriden en floribunda's, maar ook oude rozen, heesterrozen en botanische rozen. Het is een klassieke rozentuin die met militaire precisie is aangelegd en wordt onderhouden. Ook elders in dit gigantische park - een vroeger jachtdomein van de Britse koningen - staan heel wat rozen en klimrozen.

We zijn begonnen met een tuinmuseum, we eindigen onze wandeling met een soort plantenmuseum, de Chelsea Physic Garden (Royal Hospital Road 66, SW3, alleen open op woensdag en zondag van 14 tot 17 u). Als u niet veel tijd hebt en maar één enkele tuin in Londen wil bezoeken, dan zou ik u deze aanraden. Hij werd in 1673 aangelegd als medicinale tuin, maar evolueerde in de loop der jaren tot een van de belangrijkste botanische tuinen van Engeland. Vandaag is het een bijzonder aangename tuin midden in een drukke wijk van Londen, met een uitzonderlijk rijke plantencollectie en prachtige bomen, waaronder een heel bijzondere en eeuwenoude Koelreuteria paniculata, een prachtige olijfboom (in hartje Londen!), groenblijvende eiken, enz.

Een groot deel van de tuin wordt ingenomen door lange bedden waar honderden plantenfamilies systematisch zijn samengebracht. Verder is er een uitgebreide verzameling culinaire en medicinale kruiden en planten die door de farmaceutische industrie worden gebruikt. De Chelsea Physic Garden heeft ook grote collecties van cistus (de nationale collectie), narcissen, hypericums, pioenen, varens en salvia's. Ook tal van exotische planten uit Zuid-Amerika, China, Australië en Californië doen het hier midden in de stad, beschermd door de hoge muren, wonderwel. Centraal in de tuin staat een standbeeld van Sir Hans Sloane, een van de eerste sponsors van de tuin én de uitvinder van de melkchocolade. Sloane kijkt uit over wat wellicht de oudste rotstuin van Engeland is. Interessant voor de liefhebbers van dit soort tuin, maar schreeuwlelijk.

Vlak bij ligt het Royal Hospital Chelsea dat in 1682 door de geniale architect Sir Christopher Wren werd ontworpen als rusthuis voor gewonde soldaten. Het is nog steeds een ziekenhuis en ik kan alle ziekenhuisbeheerders van ons land aanraden om het omliggende park, dat na de Tweede Wereldoorlog volledig werd heraangelegd, eens te bezoeken om er zich een idee van te vormen hoe een ziekenhuistuin er met enige goede wil zou kunnen uitzien. Onder tuinliefhebbers is dit park vooral vermaard als kader voor de jaarlijkse Chelsea Flower Show, wellicht de grootste en alleszins de bekendste en chicste tuinbeurs ter wereld. Momenteel wordt er als herinnering aan het militaire verleden van het ziekenhuis, maar ook als een soort millenniumwens, een Garden of Peace aangelegd, die ter gelegenheid van de Chelsea Flower Show van volgend jaar zal worden ingehuldigd.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234