Donderdag 25/02/2021

Londen voor tuiniers (1)

In Londen valt zo veel te beleven en te bezoeken dat je goed gek moet zijn om er alléén maar tuinen te gaan bekijken. Al is dat perfect mogelijk: tegen een gemiddelde van vijf tuinen per dag kan je gerust een maand in Londen rondhangen.

Maar ook het omgekeerde is waar: je moet als tuinliefhebber goed gek zijn als je in Londen géén tuinen gaat bekijken. Op de hoek van elke straat ligt er bij wijze van spreken wel een tuin of een park. Londen telt meer dan tweehonderd publieke parken en parkjes, meer dan vierhonderd 'squares' - dit zijn semi-publieke parkjes die meestal alleen toegankelijk zijn voor de omwonenden - een paar tientallen koninklijke parken, plus nog wat parken die in betere tijden werden aangelegd door adellijke heren en dames die niet wilden onderdoen voor het Britse koningshuis, maar die vandaag meestal beheerd worden door privé stichtingen of die overheidsbezit zijn geworden.

Bovendien lijken sommige straten in de chique wijken van ondermeer Chelsea, Knightsbridge en Hampstead wel één grote tuin. De grote herenhuizen in die straten hebben meestal een klein maar flamboyant beplant voortuintje achter een zwart geschilderd tuinhek. Soms kan men een glimp opvangen van de tuinen die er achter liggen. Een paar uur door die straten ronddwalen is op zich al een tuinbelevenis. Ook de zogeheten Mews, doodlopende steegjes waar vroeger paardenstallen lagen, die nu zijn omgevormd tot trendy woningen, zijn dikwijls juweeltjes van ongedwongen tuinplezier (ondermeer in de wijk Knightsbridge).

Onze wandeling langs het Londens groen begint bij de vele parken die eigendom zijn van de stad.

Veel publieke parken in het centrum van Londen werden aangelegd op vroegere kerkhoven of op plaatsen die in de Tweede Wereldoorlog werden gebombardeerd door de Duitsers. Sommige parken zijn restanten van het rijke aristocratische verleden van Engeland. Een paar aanraders. - Christchurch - Greyfairs Rose Garden (Newgate Street, EC1): een mooie verzameling moderne hybride theerozen en klimrozen.

- Postman's Park (Aldergate Street, EC1): een formele tuin in een groene omgeving met grote bomen en struiken, vlakbij St Paul's Cathedral, op een vroeger kerkhof.

- Finsbury Circus (EC2): het oudste en grootste publieke park van de stad, aangelegd in 1606. Naast de prachtige platanen, de alomtegenwoordige bomen in Londen, ligt hier ook de enige bowling green van de stad, omringd door lage buxushaagjes.

- St Mary Aldermanbury (Love Lane, EC2): aangelegd op de ruines van de gebombardeerde Wren Church, met enkele standbeelden van tijdgenoten van Shakespeare en een kleine formele knopentuin.

- St Mary Staining (Oat Street, EC2): een aangenaam parkje met gras, rozen en vaste planten en heel veel zitbanken, zoals overal in de Londense parken.

- Salter's Garden (Fore Street, EC2): postmodernistische tuin, ontworpen door de vorig jaar overleden architect David Hicks.

- St Dunstan-in-the East Church Garden (St. Dunstans Hill, EC3): wellicht de meest romantische tuin van Londen, aangelegd binnen de muren van de gebombardeerde neo-gotische kathedraal die hier ooit stond. De kerkmuren zijn helemaal begroeid met verschillende klimplanten en de ruimten in de vroegere kerk zijn beplant met allerlei struiken en kleine bomen.

- Paul's Churchyard (EC4): een rustig parkje met grote bomen en een kleine rozentuin, aan de achterkant van de kathedraal.

- Bunhill Fields Burial Ground (Bunhill Road, EC1): sinds 1853 verlaten kerkhof met prachtige grafmonumenten van ondermeer de dichter William Blake. Mooie platanen en een oude moerbezieboom.

- West Ham Park (Upton Lane, Newham, E7): enorm park dat zijn bloeiperiode beleefde in de 18de eeuw toen ene dr. Fothergill er een van de grootste collecties exotische planten van Engeland samenbracht. De rotstuin die hij aanlegde werd onlangs gerestaureerd. U kan er ook de oudste ginkgo van Engeland bewonderen en een voorbeeld zien van de Victoriaanse manie van schreeuwerige bloementapijten met eenjarigen.

- Brockwell Park (Tulse Hill, SE24): voorbeeldig aangelegd en onderhouden park met als speciale attracties een oude ommuurde tuin met ondermeer een rozencollectie en mooie bloemenborders. Prachtig uitzicht over Londen.

- Camley Street Natural Park (Camley Street 12, NW1): park dat twintig jaar geleden werd aangelegd op een voormalig industrieterrein en intussen is uitgegroeid tot een soort stedelijk natuurreservaat waar wilde planten en dieren vrij spel krijgen.

- Colville Place (W1): klein pleintje waar enkele jaren geleden een inspirerend buurtpark werd aangelegd dat het midden houdt tussen een 'hortus conclusus' en een stadsplein. Een aanrader voor eenieder die geïnteresseerd is in hedendaags openbaar groen.

- The Hill Garden (Inverforth Close, North End Way, NW3): in het begin van deze eeuw aangelegd in opdracht van een rijke lord en een van de mooist gesitueerde publieke parken van de stad. Na jarenlange verwaarlozing werd de gigantische pergola onlangs gerestaureerd.

- Holland Park (Kensington, W8/W11): gigantisch formeel park met prachtige oude en vaak zeldzame bomen, in het begin van de vorige eeuw aangelegd door Lord Holland. Grote delen van het park werden in de Tweede Wereldoorlog vernield. In 1991 werd er een authentieke Japanse tuin aangelegd. Misschien een aberratie, maar wel perfect gedaan. Een van de charmantste Londense parken.

- Noel-Baker Peace Garden (Elthorne Park, Hazelville Road, N19): een relatief kleine, formele tuin in een groter park, in 1984 gecreëerd als eerbetoon aan Nobelprijswinnaar Noel-Baker.

- Ravenscourt Park (King Street, W6): aangenaam park in de pittoreske traditie, waarschijnlijk aangelegd door de beroemde landschapsarchitect Repton met een grote variëteit aan bomen en struiken, een geurtuin, een grote vijver, een indrukwekkende cactusserre en een van de beste parkcafetaria's van Londen.

- The Rookery (Streatham Common South, SW16): ooit de ommuurde tuin van een privétuin, nu een aangenaam park met glooiende gazons, prachtige bloemenborders, een witte tuin, een enorme rotstuin, een boomgaard, enz.

Heel typisch voor Londen zijn de squares die ergens het midden houden tussen een plein en een tuin en die meestal eigendom zijn van de eigenaars van de huizen en appartementen die er omheen liggen. Het zijn soms prachtige tuinen die door de omwonenden worden onderhouden. Londen telt niet minder dan vierhonderd van deze squares. De meeste ervan zijn alleen maar toegankelijk voor de omwonenden, maar kunnen wel over het hek bewonderd worden door voorbijgangers. Ze dragen in grote mate bij tot het groene stadsbeeld van Londen.

Een aantal ervan zijn dagelijks of bij speciale gelegenheden geopend voor het publiek.

Een paar voor het publiek toegankelijke squares in het centrum van de stad zijn Berkeley Square, Cavendish Square, Grosvenor Square, Phoenix Gardens en St James Square, de oudste van de stad, aangelegd in 1665.

In de wijk Mayfair liggen de prachtige Mount Street Gardens, door hoge bomen afgesloten van het stadsrumoer.

In de buurt van Fleet Street zijn er ondermeer de tuinen van Gray's Inn en Lincoln's Inn en de Inner and Middle Temple Gardens.

In de befaamde wijk Bloomsbury zijn volgende squares meestal geopend: Bloomsbury Square, Brunswick Square (met een ommuurde tuin), St Gorige's Gardens, Fitzroy Square (ontworpen door de beroemde architect Geoffrey Jellicoe), Gordon Square, Queen Square en Tavistock Square.

Indien u een paar dagen op tuinbezoek in Londen bent, dan moet u zeker naar de wereldvermaarde Royal Botanic Gardens in Kew. Ze liggen net buiten de stad, maar zijn gemakkelijk te bereiken met de metro. Trek een dag uit voor wat dan nog een oppervlakkig bezoek zal blijken aan deze gigantische en enorm rijke botanische en dendrologische tuin.

Gevestigd op een voormalig koninklijk domein is Kew Gardens tegelijk pure nostalgie - een imposant restant van het vroegere Britse wereldrijk - en geavanceerde wetenschap. De nostalgie is prominent aanwezig in de oer-Engelse maar totaal on-Londense theehuizen en cafetaria's en uiteraard in de onvolprezen Victoriaanse Palmserre. De moderne wetenschap ontdekt u ondermeer in de Princess of Wales Conservatory waar u van de droge woestijn in een paar minuten overstapt naar het tropische regenwoud, in de experimentele aanplantingen in de diverse tuinen of in de tentoonstellingen die bijna voortdurend worden georganiseerd.

Maar Kew Gardens is vooral een bijzonder aangenaam wandelpark met prachtige eeuwenoude bomen en exquise thematuinen. Bovendien is er een schitterende tuinboekenwinkel.

In de onmiddellijke omgeving van Kew Gardens - maar bijna onmogelijk op één dag allemaal te bezoeken - liggen nog verschillende andere zeer waardevolle parken. Zoals Syon Park, nog steeds eigendom van de Duke of Northumberland, maar momenteel noodgedwongen geopend voor het publiek. Dit park is een bezoek waard, alleen al om te zien hoe de Britse adel tot het begin van deze eeuw leefde. Voor wie geen bezwaar heeft tegen het pretparksfeertje (met ondermeer een vlinderpaviljoen, een forellenvijver en een heus tuincentrum) zal genieten van het prachtige park met tal van magnifieke bomen en een zeer mooie 19de-eeuwse oranjerie waarvan de beplanting een paar keer per seizoen wordt veranderd om op elk moment iets waardevols te kunnen bieden.

Iets meer dan een kilometer verder ligt Osterley Park, het voormalig domein van de Earl of Jersey, nu eigendom van de National Trust. Ook dit park is vooral interessant als historische reliek die door de oprukkende grootstad wordt bedreigd. Door het voorbeeldige onderhoud is het echter ook een schitterend landschappelijk park met prachtige bomenformaties, meren en follies.

Chiswick House (Burlington Lane) werd in de 18de eeuw ontworpen door de bekende landschapsarchitect William Kent - een van de protagonisten van de zogeheten Engelse landschappelijke tuin - in opdracht van de schatrijke Lord Burlington. Een sublieme mengeling van Italiaanse frivoliteit, Franse strakheid en Engels naturalisme. Het mooist in de herfst als de bomen verkleuren.

Nog altijd in dezelfde omgeving ligt ook Hampton Court Palace, ooit het lievelingskasteel van de Nederlandse koning Willem die ook koning van Engeland was en zijn tienervrouwtje Queen Mary. De barokke Privy Garden die door Willem en Mary werd aangelegd naar het model van hun tuin bij het Paleis Het Loo in Nederland, werd enkele jaren geleden op voorbeeldige wijze gerestaureerd. Andere blikvangers zijn ondermeer een eeuwenoude druivelaar, waarschijnlijk de oudste ter wereld, die nog elk jaar tientallen kilo's druiven levert; een doolhof die dateert uit 1690; een prachtige rozentuin; een enorme watertuin; een wildernistuin; gigantische vormgesnoeide taxussen, enz. Trek ook hier zeker een dag voor uit om rustig alles te kunnen bekijken. Begin juli is er de traditionele Hampton Court Palace International Flower Show, een gigantische tuinbeurs die best een bezoek waard is, maar tijdens dewelke wegens de massa's belangstgellenden een tuinbezoek zo goed als onmogelijk is.

Ook heel wat Londense privétuinen kunnen af en toe worden bezocht op initiatief van The National Garden Scheme, een liefdadigheidsinstelling die geld inzamelt door tuinbezoeken te organiseren. Een paar interessante adressen die ook op afspraak te bezoeken zijn. - Mr and Mrs Nicholson, Addison Avenue 29, London W11, 0171-603 2450: een miniscuul stadstuintje dat tot de laatste centimeter beplant is.

- Mr Gardner, Barnsbury Square 28, London N1, 071-607 2001: authentiek restant van een Victoriaanse tuin uit de vorige eeuw.

- Mrs Diana Ross, Macauly Road, Clapham, London SW4, 0171-627 1137: kleine formele stadstuin met veel rozen en clematis en een verzameling varens.

- Mrs Sheila Jackson, 1F Oval Road, London NW1, 0171-267 0655: miniatuurtuintje met een enorme rijkdom aan potplanten.

- Mr & Mrs Hallett, Nassau Road 26, London SW13, 0181-748 5940: uitgebreide verzameling bloeiende struiken, borders op kleur en gigantische wisteria.

- Mrs Hermoine Berton, Boundary Road 39, London NW8, 071-624 3177: natuurlijke tuin waar alles in het teken staat van het dierenleven.

- Lady Barbirolli, Buckland Crescent 15a, London NW3, 0171-586 2464: vrij grote architecturale tuin met interessante verzameling bloeiende struiken en bomen.

- Mr John Tordoff Esq., Navarino Road, London E8, 0171-254 5622: formele Italiaanse tuin met taxus- en buxusvormen, klimrozen en een recent aangelegde Japanse tuin.

- Mr & Mrs Millward, Mercers Road 13, London N19, 0171-281 2674: stadstuin met mooie bloemencombinaties op kleur en heel veel klimplanten.

- Lucy Ghent & Malcolm Turner, Gloucester Crescent 70, London NW1, 0171-485 6906: origineel aangelegde stadstuin.

- Mrs Catherine Horwood, Haverstock Hill 133, London NW3, 071-586 0908: lange smalle stadstuin met grote collectie oude rozen en ongewone potplanten.

- Dr & Mrs Derek Bunn, Hocroft Avenue 1, London NV2, 0171-435 1196: vrij grote tuin met als speciale attractie een witte en zwarte bloemenborder.

Meer privétuinen die alleen op bepaalde dagen geopend zijn vindt u in de zogeheten Yellow Guide 'Gardens of England and Wales open for Charity' van de National Garden Scheme, te koop in de meeste boekhandels en krantenwinkels in Londen.

Volgende week het vervolg, met ondermeer de koninklijke parken, museumtuinen, de Chelsea Physical Garden en het Museum of Garden History.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234