Vrijdag 07/08/2020

Loire-boeren houden

'Wijnen lijken steeds meer op elkaar en druivenrassen die net iets minder toegankelijk zijn, zijn zelden in de mode. Denk maar aan chenin blanc'

pleidooi voor authenticiteit

Tien wijnbouwers uit de Loire waren in België om een stevige boom op te zetten over terroir, druivenrassen en het nut van een biodynamische werkwijze. Allemaal zijn ze gedreven bezig om de wortels van de appellation te herontdekken.

Het gaat grondig mis met de wijncultuur, zo luidde de opvallende boodschap van tien wijnbouwers uit de Loire. Nochtans, hoort men alom, werd nog nooit zoveel goede wijn gemaakt als nu. Hoe valt dat te rijmen? Puur technisch klopt het: het aantal foutieve wijnen is sterk verminderd, maar daar staat tegenover dat je steeds minder wijnen met een eigen karakter vindt. Ik had onlangs nog een gesprek met iemand over de opgang van de Spaanse wijnen zoals Somontano. Is dat een kwestie geweest van het ontdekken van de terroir of het gevolg van de modernisering van de wijnbouwtechnieken? Die vraag leidt wel eens tot discussie. De nieuwe wereld zit vol knappe technische wijnen, maar vaak heb je het gevoel dat die wijn eender waar kon zijn gemaakt. Wijnen worden door de techniek gepolijst tot een uniform soepel en smakelijk geheel. Wijnen lijken steeds meer op elkaar en druivenrassen die net iets minder toegankelijk zijn door bijvoorbeeld een pittige maar complexe zuurgraad zijn zelden in de mode. Denk maar aan chenin blanc.

Het was in deze optiek dus zeker een lovenswaardig initiatief om met tien wijnbouwers uit de Loire een soort tournee in Vlaanderen te organiseren. Geen sancerre of pouilly-fumé, wel Montlouis, Côteaux du Layon, Touraine en veel andere appellations die niet uitblinken door hun populariteit. Kwam daar nog bij dat het hier enkel biologische en biodynamische wijnboeren betrof. Jacques Massy, van Trocadéro, groeit langzaam aan uit tot 'Mister Chenin' in België en tijdens deze driedaagse tournee met zijn gedreven aanhang wou hij een signaal geven. Niks chaptalisatie, geen manipulatie, beperkte rendementen en enkel natuurlijke gisten. Pure wijnen.

Die natuurlijke gisten zijn voor mij trouwens een der boeiendste wijnvraagstukken, en daarover werd door de producenten veelvuldig gesproken. Een schrijnend voorbeeld is sauvignon. De laatste jaren worden sauvignonwijnen steeds exotischer, met intense zwarte-besaroma's. Dat heeft niets met typiciteit te maken, hier is een aromagistkloon aan het werk geweest, ontwikkeld aan de faculteit van Bordeaux. Werken met de natuurlijke gisten die op de schil van de druiven zitten, houdt immers risico's in. Vooral een te trage en moeizame gisting zien de meeste wijnboeren liever gaan dan komen. Het grote voordeel van natuurlijke gisten is evenwel dat ze veel stabielere esters in de wijn vormen. Dat vertaalt zich in een positieve en complexere aroma-evolutie. De wijnen zijn in aanvang gesloten en komen pas open bij het verluchten. Dat is ook de reden waarom biologische en biodynamische wijnen niet altijd het best scoren in blinddegustaties. Het ontbreekt de wijnen aan tijd om tot ontwikkeling te komen.

In alle chaos is de natuur perfect, je zult daarom nooit elk jaar dezelfde gistsoort op een druif aantreffen. Afhankelijk van het jaar past de kloon zich aan.

Hoewel de nadruk op chenin blanc lag, proefde ik er ook enkele niet-gemanipuleerde sauvignonwijnen. Afhankelijk van de bodem krijg je nuances in de wijn die je niet voor mogelijk hield, mijlenver van dat overdreven passievruchtgedoe.

Terroir in het glas. Je hoort het vaak, maar hier was het geen loze kreet. Terroir is een combinatie van de factoren bodem, druivenstok, mens en klimaat. In perfecte omstandigheden krijg je een wijn die niet te imiteren valt en die een karakter ontwikkelt dat enkel in een specifieke regio kan worden bereikt. Proef chenin op tufsteen, op kalkbodem of veeleer op leisteen: telkens is het verschil hemelsbreed.

De tien aanwezige wijnbouwers hebben één gezamenlijk doel: de wortels van de appellation opnieuw op de kaart zetten. Vreemd dat wijnproducenten als Emile Hérédia of Etienne de Bonnaventure regelmatig worden geconfronteerd met het afwijzen van hun wijnen door de AOC-commissie. Een paradox in het kwadraat. Zij worden genoodzaakt die wijnen onder de noemer 'vin de table' aan de man te brengen. Aan de wijn zal het zeker niet liggen, de rode 'verre des poètes' van Hérédia barst van het rood en fris fruit, met een aardse, complexe, fijne smaak. "Wijn houdt niet van bureaucratie", zegt de goedlachse Hérédia.

Algemeen kan gesteld worden dat dit niet de meest toegankelijke wijnen zijn. We zijn zo gewend geraakt aan gemakkelijke wijnen waarbij we niet hoeven na te denken. De consument is niet meer bereid een wijn uren op voorhand te openen of te karaferen. Nochtans bewezen de geproefde wijnen dat geduld een schone deugd is. Naarmate de proeverij vorderde, toonden vele wijnen zich steeds beter in vorm. Ik nam enkele geopende flessen mee naar huis. Van de laatste druppel genoot ik nog na zeven dagen. Zelden gezien!

Alle bezoekers waren het erover eens dat een degustatie van hoofdzakelijk eenzelfde druivensoort en met zulke verscheidenheid respect verdient. Want hoe je het ook draait, het is volgens Jacques Massy nog altijd vechten tegen de bierkaai. Het groeiende respect van bepaalde wijnpersoonlijkheden stemt hem evenwel gunstig.

Een van hen is Steve Bette, de gedreven sommelier van restaurant Dôme in Antwerpen, die we 's avonds aan het werk konden zien. Samen met chef Julien Burlat werd een doordachte harmonie gecreëerd tussen de complexiteit van de wijnen en verbluffende gastronomie zonder franjes. Burlat staat er trouwens om bekend in alle eenvoud topgastronomie op tafel te zetten. Op het bord verschenen onder andere zalig gebakken sint-jakobsvruchten met erwtjes. Verder kabeljauw met Bretonse artisjok en wortelsoep. Elk gerecht blonk uit door de kwaliteit van de ingrediënten, in symbiose met de wijnen.

Van aperitief tot dessert, een beknopt overzicht van enkele lievelingen uit de Loire.

* De Vouvray Brut van Dom. De la Haute Borne, vol frisheid en peeraroma's en zachte doch pittige belletjes.

* Anjou Villages 2001 van Dom. Patrick Boudouis. Honing, amandel, nootjes en een toets curry. Wijn met veel mineraliteit, diepgang en toekomst.

* Sauvignon Cuvée Armand 2001 van Dom. Ricard (Touraine). Overrijpe perzik, sappig, mollig en een geweldige afdronk. Indrukwekkende sauvignon.

* Clos Habert 2001 van Dom. Chidaine (Montlouis). Zeer complexe chenin, nog nerveus maar reeds rijk en mooi evenwicht tussen zuren en natuurlijk restsuiker. Kan lang mee.

* Pineau d'Aunis rouge van Emile Hérédia. Een oud en wat vergeten druivenras. Raszuivere aardbei en framboos. Geen blockbuster in de mond, wel een fijne frisheid en slank, rood fruit.

* Quarts de Chaume 1999 van Ch. De Suronde. Deze likoreuze wijn is een monument. Kweepeer, mineraliteit, sappig wit fruit. Kracht en elegantie gaan hand in hand. Machtige afdronk.

Info bij Trocadéro, Ter Reigerie 16, 8800 Roeselare, 051/25.20.44, tromasyca@skynet.be en restaurant Dôme, Grote Hondstraat 2, 2018 Antwerpen, 03/239.90.03.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234