Maandag 21/10/2019

Bpost

Loden brieven, censors en een vluchtkasteel: zo zette De Post zich in jaren 60 schrap voor kernoorlog

De Post wou, in geval van een kernoorlog, vertrouwelijke documenten overbrengen naar het kasteeldomein Ronchinne in de provincie Namen. Beeld Belga

Angst voor een kernoorlog had De Post in zijn greep. Uit tot voor kort geheime archieven blijkt dat er vanaf de jaren 60 ingrijpende maatregelen werden voorbereid. Zo moest er een speciaal agentschap voor censuur komen en zouden waardevolle documenten naar een kasteel in Namen worden overgebracht.

Een maatschappelijk klimaat waarin paranoia hoogtij vierde. Zo kijkt Jean-François Munster van Le Soir naar de vroege jaren 60. Als journalist gespecialiseerd  in De Post dook hij in het historisch archief van wat nu Bpost heet. Ooit geheime documenten zijn nu in het Algemeen Rijksarchief in Brussel voor het brede publiek beschikbaar. Ze onthullen hoe de posterijen zich op vraag van de NAVO na de Cubacrisis, waarbij de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie in 1962 tegenover elkaar stonden, voorbereidden op een kernoorlog.

Een speciale interne werkgroep moest eventuele acties bedenken. Het was van belang “om de postbedeling in tijden van conflict zo goed mogelijk” te laten doorgaan. De Post dacht dat België in een toekomstige wereldoorlog “door een atoombom in meerdere delen zou uiteenvallen”. Als Brussel niet zou worden geraakt, zou de post bijvoorbeeld per helikopter kunnen worden bezorgd. Mocht de hoofdstad wel in de as worden gelegd, dan zouden de verschillende regionale directies zelf de leiding moeten nemen.

De regionale directeurs kregen een in lood gehulde brief met specifieke instructies, die zij alleen na het vallen van de bom mochten openen. “Het is van het grootste belang om de postbedeling is geïsoleerde gebieden te laten voortduren”, zouden zij volgens Le Soir hebben gelezen. “Toch zolang als de radioactieve straling dat toelaat.”

Censuur

Volgens Munster heerste er veel angst. “In die tijd kregen zowat alle staatsinstellingen de vraag om zich voor te bereiden. De NAVO stond in voor de coördinatie. Zo waren de Nederlandse en Duitse posterijen van plan om in geval van oorlog samen te werken, zodat er toch nog postbedeling over de landsgrenzen heen mogelijk zou blijven. De Belgische post werd uitgenodigd om zich daarbij aan te sluiten.”

De Post dacht er vanaf 1952 ook over na om, binnen het ministerie van Defensie, mee te werken aan een agentschap voor censuur. In de archieven staat duidelijk vermeld waar er kantoren zouden moeten worden opgericht en welke personeelsleden er voor zouden worden opgetrommeld. Het project won aan belang door de Cubacrisis. Tussen 1964 en 1966 werd er uitvoerig gecorrespondeerd over de oprichting van zo’n agentschap. De censoren zouden de post, de schrijvende en audiovisuele pers, alle telecommunicatie en filmvertoningen in de gaten houden.

Hoe concreet de plannen waren, blijkt uit een schrijven van de federale regering. In totaal zouden 29 kantoren worden opgericht, waarin zo’n 350 ambtenaren als censor zouden worden ingezet. Er werden organigrammen geschreven en toekomstige censoren werden met naam vermeld. Deze lijsten zouden nog tot 1988, een jaar voor de val van de Berlijnse Muur, worden geüpdatet.

Toevluchtsoord

Het bleef daar niet bij. Een speciaal kasteeldomein nabij Maillen in de provincie Namen moest dienstdoen als toevluchtsoord. Verschillende geheime documenten en bezittingen van De Post zouden er naar worden overgebracht. Het 44 hectaren tellende domein Ronchinne werd in 1956 eigenlijk aangekocht om er een vakantiecentrum voor personeelsleden van te maken. Midden jaren 60 werden die plannen deels bijgestuurd. In de oranjerie van het kasteel werden 57 kluisjes van in totaal 19 kubieke meter geplaatst. Waardevolle postzegelcollecties, personeelsdossiers en gegevens van rekeninghouders zouden er in geval van nood worden ondergebracht.

Bij Bpost is niemand op de hoogte van de plannen van weleer. “Het verhaal is ons, eerlijk gezegd, volledig onbekend”, zegt woordvoerder Barbara Van Speybroeck. “En ik werk hier toch al even.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234