Zondag 19/01/2020

Griekse crisis

Live: Kans dat crisis overslaat naar andere eurolanden 'groter dan gedacht'

De Griekse minister van Financiën Varoufakis luistert naar de speech van premier Tsipras in het parlement. Beeld AFP

'De tijd dringt', 'het is vijf voor twaalf', 'er moet nu iets gebeuren': voor en achter de schermen wordt de druk opgevoerd om overeenstemming te bereiken met Griekenland, om een failissement en een mogelijk vertrek uit de eurozone te voorkomen. Het laatste nieuws volgt u in dit liveblog.

20u20 - "Griekse regering kan me gestolen worden, Grieks volk niet"

Europees Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker toonde zich opnieuw erg scherp over de stukgelopen onderhandelingen en de houding van de Griekse onderhandelaars.

'De Griekse regering kan me gestolen worden, de Griekse bevolking niet', zei hij. 'Ik beschuldig de regering ervan dat ze het Griekse volk niet hebben verteld wat ik tegen de premier (Tsipras, red.) heb gezegd.'

Commissievoorzitter Juncker. Beeld AFP

19u25 - Kans dat crisis overslaat naar andere eurolanden

De kans dat de crisis in Griekenland overslaat naar andere eurolanden blijkt veel groter dan gedacht. Nu al lopen de rentestanden in de zogenoemde probleemlanden van de eurozone (Spanje, Italië, Portugal en Ierland) ook weer op, terwijl die in Duitsland en Nederland gelijk blijven of zelfs iets dalen.

Dit wijst erop dat beleggers hun vertrouwen in wat de PIIGS worden genoemd, weer kwijtraken, hoewel met name Ierland en Spanje financieel orde op zaken hebben gesteld. De angst voor besmettingsgevaar, die leek te zijn weggeëbd en volgens sommige analisten er helemaal niet meer was, is terug. Dit blijkt vooral uit het oplopen van de zogenoemde spreads - het renteverschil tussen de sterke eurolidstaten en de probleemlanden. Begin dit jaar was het rendement op tienjarige Nederlandse en Duitse staatsobligaties 0,5 tot 1 procent lager dan die op Spaanse en Portugese. Nu is dat in korte tijd opgelopen tot respectievelijk 1,5 en 2,5 procent. Beleggers zoeken weer zogenoemde veilige havens op als gevolg van de dreiging van een Grieks bankroet eind deze maand.

Die dreiging werd groter nadat de Griekse premier Tsipras in het parlement fel had uitgehaald naar het IMF en de EU. Hij noemde de voorwaarden van de geldschieters zelfs 'crimineel'. Hij stelde dat ze 'uit zijn op de vernedering van de Grieken' en liet weten dat er geen enkele kans is dat de pensioenen worden verlaagd. Op zijn beurt riep voorzitter Juncker van de Europese Commissie dat Tsipras zijn eigen parlement 'beliegt'.

Beleggers kiezen voor alle zekerheid eieren voor hun geld. Eerder vandaag daalde het rendement op tienjarige Duitse staatsleningen met vijf basispunten (0,05 procentpunten) naar 0,78 procent, terwijl die op Spaanse juist met 11 basispunten steeg naar 2,54 procent. Dat verschil van 176 punten is het grootste sinds oktober vorig jaar.

Het grootste verschil in de geschiedenis van de eurozone kwam voor in de zomer van 2012 toen de spread zelfs 640 basispunten bedroeg, totdat president Draghi van de Europese Centrale Bank (ECB) de rust wist te herstellen met zijn Londense speech dat 'de bank de euro zou redden koste wat het kost'. Daarna besloot de ECB op grote schaal Spaanse obligaties en die van andere probleemlanden op te kopen.

Ook de tienjarige rentes voor Italiaanse en Portugese obligaties liepen gisteren op tot respectievelijk 2,46 en 3,38 procent. Een van de grote zorgen is dat deze landen die hogere rentes slecht uitkomen omdat ze dan meer geld kwijt zijn aan de financiering van hun staatsschuld op de financiële markten, terwijl ze nog enorme schulden hebben. De vrees groeit daarnaast dat een bankroet van Griekenland ook de aandelenmarkten in de eurozone flink zal raken.

Een troosteloos beeld, dit bijna verlaten vlaggenstandje in het centrum van Athene. Beeld AFP

17u32 - Tsipras: "IMF draagt criminele verantwoordelijkheid"

Alsof nog moest bewezen worden dat het water tussen Griekenland en zijn internationale geldschieters heel erg diep is, heeft de Griekse eerste minister Alexis Tsipras de Europese instellingen en het IMF door het slijk gehaald. Het IMF beschuldigt hij zelfs van "criminele verantwoordelijkheid" voor de problemen waar zijn land nu mee kampt.

Nadat hij reeds eerder op de dag de schuld voor het uitblijven van een akkoord bij de interne verdeeldheid van de 'instellingen' had gelegd, legde Tsipras tijdens een toespraak voor de Syriza-fractie in het Griekse parlement uit wat hij daarmee juist bedoelt.

"De situatie waarin we ons vandaag bevinden, is dat het IMF zijn meerdere niet kent als het aankomt op de striktheid van de besparingsmaatregelen die worden gevraagd, terwijl de EU haar meerdere niet kent in haar afwijzing van elke discussie over de houdbaarheid van de Griekse schuld", zei hij. Alsof dat nog niet volstond, noemde Tsipras het IMF "crimineel verantwoordelijk" voor de actuele toestand in Griekenland, het beleid van de ECB heeft veel weg van "financiële verstikking".

De EU moet dringend stilstaan bij de "harde voorstellen" van het IMF, vindt Tsipras. "Want Europa moet niet alleen over Griekenland discussiëren, maar over de toekomst van de hele eurozone." De harde lijn van de kredietverleners is er volgens Tsipras op gericht zijn land te vernederen.

Het blijft intussen onduidelijk of er nog een akkoord gevonden kan worden. Het gerucht gaat dat er de komende dagen een bijzondere Europese top zou worden georganiseerd, maar het is in de eerste plaats uitkijken naar de eurogroep van donderdag in Luxemburg.

Tsipras schuwde in het Griekse parlement de harde taal niet. Beeld GETTY

16u40 - Vooruitgang of achteruitgan?

Is een oplossing voor Griekenland nou wel of niet dichterbij gekomen de afgelopen weken? Brussel-watchers @SpiegelPeter (The Financial Times) en @DuncanWeldon (BBC) zijn het er niet over eens.

15u32 - Merkel 'doet alles' om Griekenland in de eurozone te houden'

Terwijl Tsipras tegenover Griekse parlementariers tekeer ging over het IMF en de andere geldschieters, sprak Bondskanselier Angela Merkel in Berlijn de hoop uit dat er een oplossing komt voor Griekenland als euroland. 'Helaas' zag ze weinig nieuws in de onderhandelingsituatie. Ze rekent erop dat de bijeenkomst van de Europese ministers van Financiën aanstaande donderdag wel tot resultaat zal leiden. Dat meldt persbureau Bloomberg.

'Ik steek al mijn energie in het helpen van de drie instellingen (eurolanden, IMF en ECB) om tot een akkoord te komen met Griekenland', zei Merkel. 'Dat zie ik als mijn taak. Ik wil al het mogelijke doen om Griekenland in de eurozone te houden.'

De Atheense stock exchange daalde gisteren met 4,5 procent. De Athex banken index daalde met 6.4 percent.

Duits bondskanselier Angela Merkel reageerde vanuit Berlijn op de in het slop zittende onderhandelingen. Beeld AFP

14u23 - IMF niet verzocht om uitstel

De Griekse overheid heeft het IMF niet verzocht om uitstel voor de aflossing van 1,55 miljard euro die het land de geldschieter over juni verschuldigd is. Dat zei een regeringsfunctionaris die anoniem wenste te blijven vandaag.

De ambtenaar reageerde daarmee op een bericht in het Duitse blad Bild dat Athene om zes maanden uitstel zou hebben gevraagd. Volgens Bild wilde Griekenland van een 'technische optie' gebruik maken om de betaling voor zich uit te schuiven.

Eerder deze maand kreeg Griekenland toestemming om zijn vier aflossingen, van in totaal 1,55 miljard euro, te mogen bundelen. Destijds werd afgesproken dat het bedrag uiterlijk op 30 juni op de rekening van het IMF is bijgeschreven.

De Finse premier Juha Sipila (r.) met zijn Griekse eveknie Tsipras. Beeld PHOTO_NEWS

13u57 - "Geldschieters willen Griekenland vernederen

Alexis Tsipras zegt in zijn toespraak tegen parlementsleden dat Griekenland zijn best heeft gedaan om tot overeenstemming te komen. Hij verwerpt (wederom) de voorstellen van de geldschieters. "Drie weken geleden hebben we een haalbaar plan ingediend, maar zij hebben geweigerd ook compromissen te sluiten", zegt Tsipras.

"In plaats daarvan bleven zij onacceptabele voorstellen doen. Zoals salarisverlaging en hogere belasting." De geldschieters zouden erop uit zijn Griekenland te vernederen.

De Griekse premier Tsipras. Beeld AP

13u43 - Tsipras spreekt parlementsleden toe

De Griekse premier Alexis Tsipras spreekt op dit moment de parlementsleden van zijn partij Syriza toe. Hier is zijn toespraak live te volgen.

Alexis Tsipras spreekt parlementsleden van zijn Syriza toe. Beeld ERT1

13u34 - "Wonder nodig"

Er is een wonder nodig om deze maand nog tot overeenstemming te komen met Griekenland. Dat zegt de Finse premier Juha Sipila, meldt onder andere The New York Times. "De situatie is lastig en de tijd is kort. Toch blijft het voor iedereen het doel om volgende week tot een akkoord te komen."

Sipila zegt verder dat het moment dat Griekenland niet meer aan zijn financiële verplichtingen kan voldoen vorige week is besproken tijdens de EU-summit. "Meerdere landen hebben zich daar mentaal op voorbereid."

De Griekse premier Tsipras en zijn minister van Financiën Varoufakis, dit weekend in Athene. Beeld EPA

13u18 - Dijsselbloem in Brussel

Eurogroepvoorzitter Jeroen Dijsselbloem is gesingaleerd in Brussel. Hij is aanwezig om te praten over de toekomst van de Europese Monetaire Unie. Die moet worden vastgelegd in het zogeheten 'Four Presidents Report', verwijzend naar de hoogste bazen die vandaag overleggen: Jean-Claude Juncker, voorzitter van de Europese Commissie, Donald Tusk, voorzitter van de Europese Raad, Jeroen Dijsselbloem, eurogroepvoorzitter en Mario Draghi, president van de Europese Centrale Bank.

12u38 - "Eurozone werkt aan noodplan"

De partners van Griekenland in de eurozone werken aan een noodplan om het hoofd te bieden aan de dreiging van economische chaos in Griekenland als dat land er niet in slaagt deze week een akkoord af te sluiten met zijn schuldeisers. Dat berichten Duitse media.

Het plan omvat het opleggen tijdens het weekend van kapitaalbeperkingen om een mogelijke run op de Griekse banken te voorkomen, aldus de krant Süddeutsche Zeitung.

Sinds 2010 heeft Griekenland 240 miljard euro aan hulp ontvangen. De Europese leiders hebben de waarschuwingen aan het land opgevoerd dat de tijd voor Athene opraakt om een overeenkomst te bereiken. Eind deze maand loopt het steunprogramma af en moet Griekenland 1,6 miljard euro aan het IMF terugbetalen, geld dat het zonder nieuw akkoord niet heeft.

12u15 - "Griekenland betaalt niet voor 1 juli"

Voor 1 juli moet Griekenland het IMF weer geld terugbetalen. Premier Tsipras zal dat geld niet over laten maken als er geen afspraak is met de Europese Unie over de Griekse schuld, zei Tsipras volgens verschillende journalisten net tegen de leider van de centrumlinkse partij Potami.

De betaling gaat om de rente over eerdere leningen van het IMF, ter hoogte van 1,6 miljard euro. Betaalt Griekenland niet, dan krijgt het land geen geld meer.

Tsipras bespreekt zijn strategie vandaag met leden van de oppositie. tegen Potami-leider Theodorakis zou hij gezegd hebben dat het dreigen met niet betalen de enige optie is.

Alexis Tsipras. Beeld AP

10u57 - Reactie Tsipras

Intussen is er een reactie van permier Tsipras. De belangrijkste reden dat de geldschieters en Griekenland niet nader tot elkaar komen is de herstructurering van de Griekse schulden. Tspiras vindt het erg belangrijk dat er een deal komt, maar niet één die Griekenland binnen een half jaar weer terugbrengt in dezelfde staat als waarin het land nu verkeert.

10u55 - Zondag noodtop in Brussel?

Volgens de Financial Times wordt er in Brussel gesproken over een noodtop, aanstaande zondag, omdat er al vanuit wordt gegaan dat de vergadering donderdag niet tot een oplossing van de impasse zal leiden. Overigens vindt niet iedereen dat een goed idee, omdat de vraag is wat een top met Europese leiders te zeggen zou hebben over bijvoorbeeld de hervorming van Griekse pensioenen.

10u33 - Varoufakis: geen nieuwe bezuinigingen

Donderdag vergadert de eurogroep weer over Griekenland, en ondanks Europese druk zal Griekenland daar geen nieuwe hervormingen presenteren. Dat zei de Griekse minister Yanis Varoufakis van Financiën vandaag in het tweede deel van een interview dat de Duitse krant Bild publiceerde. De reden: de eurogroep is niet de juiste plek om hervormingen te presenteren die niet op een lager niveau zijn besproken, zei Varoufakis.

10u20 - Steun Potami

De voorman van de Griekse centrumpartij Potami heeft alvast aangekondigd voor elke deal te zullen stemmen die Griekenland in de euro houdt. Nu is de EU-gezindheid van Potami geen nieuws, maar de regering weet zich maar mooi verzekerd van zijn steun. Volgens Stavros Theodorakis heeft Tsipras hem verteld dat Griekenland nog steeds stappen te zetten heeft, zolang de partijen die het land geld lenen maar de juiste stappen zetten.

Premier Tsipras met Potami-leider Stavros Theodorakis (rechts). Beeld REUTERS
De Griekse premier Tsipras had vorige week nog tijd voor een grapje over... tijd. Beeld AP

10u05 - Hollande: weinig tijd

We hebben weer een noodklok gevonden, dit keer wordt hij geluid door de Franse president Hollande. Er is nog maar weinig tijd over om te voorkomen dat Griekenland de euro moet verlaten, zei hij gisteren. Hollande was op bezoek in Algiers, en zei daar dat het niet aan Frankrijk is om Griekenland te dwingen verder te snijden in de pensioenen, maar om aan Griekenland te vragen wat hun alternatieven zijn. Kortom: de bal ligt bij de Grieken.

Hollande voegde er aan toe dat alles gedaan zal moeten worden om te voorkomen dat Griekenland de eurozone moet verlaten.

President Hollande (rechts, op de rug) aan tafel met de Griekse premier Tsipras (links) en bondskanselier Merkel, vorige week. Beeld EPA

09u56 - EU-hof keurt opkoopprogramma goed

In de tussentijd is een crisisremedie van de Europese Centrale Bank goedgekeurd door het Europees Gerechtshof. De ECB mag staatsobligaties van eurolanden opkopen. Tegen het vonnis is geen beroep mogelijk.

09u25 - Kanselier Oostenrijk in Griekenland

De Oostenrijkse kanselier Werner Faymann is morgen in Griekenland, en de geruchtenmachine sloeg weer aan zodra dat nieuws bekend werd. Volgens persbureau Bloomberg zou het wel eens kunnen dat hij een voorstel voor een compromis bij zich heeft voor de Griekse premier Tsipras.

Waarom Faymann de oplossing zou kunnen of moeten bieden is niet bekend, maar hij hintte er wel al op dat er een plan nodig is van een jaar of vijf om Griekenland er weer bovenop te helpen, en het vertrouwen in het land te herstellen.

Kanselier Werner Faymann. Beeld REUTERS

09u15 - Aandelen dalen

Kan niet echt als een verassing komen: de koersen op de aandelenbeurzen in Europa dalen voor de derde achtereenvolgende dag. Beleggers maken zich zorgen over het uitblijven van een akkoord tussen de EU en Griekenland. En dan was het ook al een slechte dag op de beurzen in New York.

09u13 - Niemand weet hoe het afloopt

Echt niemand weet hoe dit gaat eindigen. De Europese Centrale Bank niet, het Internationaal Monetair Fonds niet, Europese Commissie-voorzitter Jean-Claude Juncker niet, de Duitse bondskanselier Angela Merkel niet en de Griekse premier Alexis Tsipras niet. Wat we wel weten: ook als Griekenland failliet gaat, zijn we nog niet van het land af.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234