Zaterdag 23/10/2021

Little Odessa

De tweede generatie Russen transformeerde Brighton in Little Odessa, naar de stad aan de Zwarte Zee waar veel van de 150.000 migranten vandaan kwamen

aan de stadskust

Weinig bezoekers associëren New York met een strandvakantie. Zelfs de New Yorkers vergeten weleens dat ze niet naar de dure Hamptons hoeven om zand onder hun voeten te voelen. Nochtans biedt de stad met haar 22 kilometer lange kustlijn een aangename vlucht weg van het lawaai en de drukte. De meest exotische bestemming is Brighton Beach. Denk daarbij niet aan palmbomen en fruitcocktails, wel aan Russen, kaviaar, wodka en extravagante nachtclubs.

Door Evy Ballegeer

Het ligt in Brooklyn, maar als je na een uurtje treinen vanuit Manhattan uit de metro stapt in Brighton Beach, waan je je in een Russische badstad aan de Zwarte Zee. Op zonnige dagen verzamelt de buurt zich op de uitgestrekte boardwalk met uitzicht op de Atlantische Oceaan. Tegen de achtergrond van het reuzenrad van Coney Island wandelen moeders met kinderwagens en honden voorbij oude migranten die zitten te schaken, terwijl baboesjka's, bejaarde vrouwen, in de schaduw van hun gekleurde parasols de flirtende plaatselijke jeugd in het oog houden. Ook 's avonds vind je de buurtbewoners vooral buiten, een traditie die ze overhielden aan hun thuisland. In veel provinciale Russische steden zijn de restaurants en bars te duur, zodat veel mensen hun zomeravonden doorbrengen met een wandeling. Als er een kremlin of een citadel is, zoals in Novgorod, wandelt men errond, of in steden als Petrozavodsk wandelt men langs het meer. In Brighton wordt er gewandeld op de houten promenade.

Op het terras van restaurant Tatiana nodigen tafels met felgekleurde kleedjes en fluorescerende servetten de voorbijgangers uit. De kaart is opgesteld in het Russisch, maar als je het vriendelijk vraagt, krijg je van manager Leo wel een Engelse versie, zeker als je hem begroet met 'privet' en 'spasibo' zegt om hem te bedanken. Op het menu staan enkel Russische gerechten. De borsjtsj is lekker, al smaakt de schotel met gerookte vis en kaviaar beter in de zeelucht, zeker bij een wodka-Martini of een flesje Sint-Petersburgbier. Het restaurant is erg populair bij de buurtbewoners. Meestal zakken ze met de hele familie naar hier af en laten ze hun tafel vullen met een uitgebreid assortiment gerechten waarvan iedereen mee-eet. Niet zelden belandt de wodka per fles op tafel, wat bijdraagt tot de volstrekt ontspannen sfeer die je laat vergeten dat je in New York vertoeft. De rekening na afloop versterkt dat gevoel alleen maar: het is hier verrassend betaalbaar.

Wapperende was

"Deze boardwalk is de absolute hemel voor mij. Hier vind ik rust", zegt Pat Singer, een roodharige zestiger die Brighton Beach kent als haar binnenzak. Vanuit een klein kantoortje op Brighton Avenue leidt ze al meer dan dertig jaar de plaatselijke buurtvereniging. Pat verwelkomt nieuwe buren, vecht voor de rechten van huurders, helpt bejaarden met hun ziekteverzekering en organiseert activiteiten voor kinderen. De muren van Pats werkruimte zitten verborgen onder massa's krantenknipsels en foto's die fragmenten van Brightons geschiedenis vertellen. Kopieën van zwart-witfoto's tonen Pats grootouders, een stuurs uitziend stel, uitgedost in strakke mantels. "Mijn grootouders emigreerden naar de Verenigde Staten vanuit Odessa", vertelt ze. "Dat is de stad waar de meeste mensen hier vandaan komen. Mijn moeder werd hier geboren en bleef in Brighton wonen tot ze met een katholieke Australische kapitein trouwde. Dat kon mijn Joodse grootvader niet verkroppen en hij zette zijn dochter aan de deur. Mijn ouders verhuisden naar Queens en hoewel mijn moeder jarenlang niet welkom was bij mijn grootouders, mochten mijn broers en ik hen wel bezoeken. Het is in die periode dat ik verliefd ben geworden op Brighton. Ik zie nog voor me hoe de was hing te wapperen boven de tuintjes van de flatgebouwen en mevrouw Levine vanuit haar raam in het Jiddisch naar haar buurvrouw riep dat de thee klaarstond. Ik herinner me ook nog de geur, de geur van versgebakken bagels vermengd met de zoute zeelucht." Pat snuift alsof de geur uit haar herinneringen plots weer haar neus kriebelt. Ze kwam zelf in Brighton wonen zodra ze getrouwd was. Dat was in 1977. "De buurt was er slecht aan toe. De oude generatie migranten - Europese Joden, Russen en Italianen die zich hier vestigden voor de Tweede Wereldoorlog - woonde hier nog, maar hun kinderen waren weggetrokken naar andere stadsdelen. Bendeleden en drugsdealers hadden hun plaats ingenomen. Winkels waren dichtgetimmerd en ook veel appartementsgebouwen stonden er vervallen bij." Ze toont foto's van de rally die ze organiseerde om subsidies te krijgen voor haar Neighbourhood Association, waarmee ze de buurt weer op het goede spoor wou krijgen. "In 1979 kwamen de Russen. Aanvankelijk botste het tussen de oude en de nieuwe generaties. De Joden die hier geboren waren, achtten de nieuwelingen 'niet Joods genoeg' nadat ze jaren onder het Sovjetregime hadden geleefd. Ik herinner me ook nog dat die mensen moesten wennen aan het kapitalistisch systeem. Zo werd er behoorlijk wat getrokken en geduwd in de winkels, omdat ze niet beseften dat er de volgende dag ook nog brood en suiker en toiletpapier te koop zou zijn."

De tweede generatie Russen over wie Pat het heeft, arriveerde in de VS toen de Sovjet-Unie haar beleid ontspande en Joden en refuseniks liet emigreren. Zij transformeerden Brighton in een buurt die al gauw bekendstond als Little Odessa, naar de stad aan de Zwarte Zee waar veel van de 150.000 migranten vandaan kwamen. Omdat er ook nu nog migranten arriveren uit andere delen van Rusland en vooral uit ex-Sovjetstaten, vinden bewoners de benaming Little Russia tegenwoordig meer gepast.

Lang voor de Russen Brighton Beach inpalmden, was het een druk bezocht vakantieoord. De buurt ontwikkelde zich vanaf 1868, toen de moerasgrond en de zandduinen op de zuidwesttip van Brooklyn werd getransformeerd in een badplaats met pretparken, hotels, een paardenrenbaan en een publiek badhuis. De naam werd gekozen tijdens een wedstrijd in 1878 en verwijst naar de Engelse kuststad. Brighton Beach werd later aangekocht door de stad en evolueerde tot een populaire bestemming voor migrantenfamilies. In de jaren '60 en '70 waren het vooral de oudere migranten die hier bleven wonen, waardoor Brighton het Miami Beach voor arme gepensioneerden werd genoemd. Nadat de Russen massaal arriveerden eind jaren '70, stond Little Odessa lange tijd bekend als de thuishaven van de 'rode maffia'. James Grays film Little Odessa (1994), waarin acteur Tim Roth een huurmoordenaar speelt die afrekent met zijn verleden, versterkte die reputatie door Brighton te portretteren als een duister getto. Tijdens het bewind van burgemeester Rudi Giuliani werd de buurt grotendeels gereinigd en verloor ze haar maffioze connotatie. Desondanks brengt de plaatselijke krant The Brooklyn Eagle nog geregeld verslag uit over Sergeys, Zinovys en Dimitrys, die veroordeeld zijn voor gangsterpraktijken, drugshandel, afpersing en illegaal gokken. Ook Pat Singer gelooft niet dat iedereen er tegenwoordig koosjere praktijken op na houdt. "Zie je die nieuwe flats daar?" vraagt ze. "Ze hebben uitzicht op zee, zijn uitgerust met drie slaapkamers, een haardvuur, een zwembad. Echte luxe. Sommige ervan kosten meer dan een miljoen dollar. Waar dat soort geld in deze buurt vandaan komt, daar heb ik het raden naar. Vastgoed is wellicht een ideale manier om geld wit te wassen." Ze lacht, al vindt ze de huidige transformatie van Brighton eerder triest. Steeds meer van de oude houten werkmanshuizen worden afgebroken om plaats te ruimen voor dat soort luxeflats. "Ze vernietigen de ziel van onze buurt. Ach ja, het is overal hetzelfde in Amerika. We reizen allemaal graag naar Europa om oude gebouwen te bekijken, maar in eigen land gooien we alles plat. Nochtans is deze wijk lange tijd bewaard gebleven. Nu nog resten er behoorlijk wat van de originele art-decoappartementsgebouwen die ooit een kraan hadden met zeewater voor therapeutische baden. En toen hier de film Brighton Beach Memoirs werd opgenomen, moest men nauwelijks aanpassingen doen om hier een set uit de jaren '30 te creëren."

Pat vermeldt nog een andere film die hier werd gedraaid. Ze herinnert zich de titel niet meer, wel dat ze Jean-Claude Van Damme van de metrobrug zag springen. Het is onder die bovengrondse metro dat de hoofdstraat van de wijk loopt, Brighton Avenue. De metrobrug neemt veel licht weg, wat de straat er somber doet uitzien, al past dat wel bij het Russische karakter van de buurt. Hier en daar sijpelen lichtstraaltjes tussen de sporen die als kleine spots het asfalt belichten. Kratten met groenten en fruit en cyrillische uithangborden domineren het straatbeeld: "Michael Kozhin, Amerikaanse tandarts", "Schoenen uit Italië", "De beste waren", "Goedkope goederen uit Rusland" (een winkel uitgebaat door Chinezen), "Wij aanvaarden voedselbonnen" en "Bella werkt hier". Hoewel veel van de verkopers al jaren in de VS wonen, spreken ze nauwelijks Engels. Waarom zouden ze? Hun klanten en hun buren spreken allemaal Russisch en alles wat ze nodig hebben, is hier. "Wij gaan niet naar Amerika. We hebben daar niets te zoeken", durven de bewoners weleens te zeggen.

In M&I International Foods, de drukste en grootste winkel van de straat, belichten neonlampen stapels en stapels Russisch voedsel, van brood, bier en worsten tot kaviaar, snoep en babyvoeding. Ooit verkocht de slager hier Stalinska kielbasa, maar die verdween uit het aanbod nadat de klanten hun beklag hadden gedaan over de aanwezigheid van een worst met de naam van de brutale Russische dictator. Tsaar Nicolas' brood is echter wel nog altijd verkrijgbaar. Met hun ouderwetse uniformen en bootvormige papieren hoedjes zien de verkoopsters eruit alsof ze zo uit de Sovjet-Unie van de jaren '70 zijn gestapt. Ook hun onvriendelijke houding herinnert aan dat verleden. "Verkopers in de Sovjet-Unie moesten nooit hun waren aanprijzen", legde eigenares Sofia Vinokurov uit in een tv-programma dat een fragment over Brighton Beach uitzond. "Ze luisterden niet naar de klanten, waren niet aandachtig. De verkoopsters doen alsof ze je niet horen, want ze weten dat de mensen het toch zullen kopen." In het café op de eerste verdieping zitten klanten gebogen over kommen soep en bordjes pierogies, kleine pakketjes aardappel of vlees in gekookt en gebakken pastadeeg. De toonbank verraadt ook de Russische zoete tand: de ene schaal naast de andere met suikerige gebakjes. Veel uitleg over wat de zoetigheden precies zijn, krijgt een niet-Russische bezoeker niet. De vrouw achter de toonbank steekt kort haar kin in de lucht, alsof ze wil zeggen: "Wat moet je?", waarna ze verwacht dat je je keuze aanwijst en betaalt. Daar moeten blijkbaar geen woorden aan worden vuilgemaakt.

Iets verderop in de straat, bij Gastronom, herhaalt hetzelfde scenario zich. Knikken, wijzen, betalen. Hier verkopen ze onder meer vatrushki, kaastaartjes, en de caloriebom salo, puur varkensvet dat in plakjes wor0dt gesneden en met brood wordt gegeten.

Maar je wordt niet overal nors onthaald. Een ideale plek om een andere kant van het Russische leven hier te ontdekken, zijn de nachtclubs. Tatiana, het restaurant op de dijk, verandert tijdens het weekend 's avonds in een glitterende zaal waar gasten voor 60 dollar gerookte paling en blini's eten en drinken à volonté. Mannen in het zwart en vrouwen op hoge hakken en met blinkende juwelen leven zich uit op de dansvloer. De muziek mengt zich met het geluid van tikkende glazen en zware Russische accenten. Typisch voor dit soort clubs is dat schaars geklede dansers en artiesten er een wervelende show opvoeren. "Onze clubs vormen de ziel van Brighton Beach", zegt Pat, die laatst nog een tafeltje had bij Tatiana boven een aquarium in de vloer. Ook de Rasputin trekt volle zalen met Vegaswaardige optredens. En als Rasputin Las Vegas is, dan is de National Broadway. "Alleen kan je je hier voor de toegangsprijs die je in Manhattan betaalt een hele nacht uitleven", besluit Pat. n

Brighton Beach praktisch

Brighton Beach bereik je met de B- of de Q-trein. Stap uit aan de eindhalte. Je kunt ook de F nemen naar het NY Aquarium en dan langs de boardwalk naar Brighton Beach wandelen.

Strand

n Brighton Beach heeft een uitgestrekt zandstrand waar 's zomers badmeesters de zwemmers in de gaten houden. Hou je niet van Russisch eten, neem dan je picknick mee. Er zijn openbare toiletten en douches.

n New York Aquarium

New Yorks enige aquarium is gevestigd langs de boardwalk. Er zijn meer dan 8.000 dieren te bewonderen. Behalve vissen zijn dat ook zeeleeuwen, walrussen en pinguïns. Als het weer het toelaat, voeren de zeeleeuwen een show op in de openlucht.

Surf Avenue en West 8th Street

fi www.nyaquarium.com

n Coney Island

Net naast Brighton Beach ligt Coney Island. Ook hier kan je een dagje aan het strand liggen. Het pretpark met het bekende reuzenrad is zeker een bezoek waard. Sla ook Nathan's niet over, het fastfoodrestaurant dat elk jaar een hotdogwedstrijd organiseert op 4th of July. Een hotdog met Nathan's fries en een vers gemaakte limonade is een must.

restaurants

n Tatiana Restaurant

Aarzel niet om de kaart in het Engels te vragen!

fi Op de boardwalk ter hoogte van de hoek met Brighton

6th Street

n Southern Gastronom Corporation

Proef de vatrushki of kaastaartjes.

fi Brighton Beach Avenue 239, tussen 2nd Street en

1st Place

n Café Glechik

Rijke Oekraïense keuken .

fi 3159 Coney Island Avenue tussen Brighton Beach en Oceanview Avenue

n Mimino

Vooral gerechten om mee te nemen. Georgische salades, ideaal voor een strandpicknick. Pikante bietensla, gehakte kippenharten en -levers en spinazie met walnoten behoren tot de specialiteiten.

fi 111 Brighton Beach Avenue tussen Brighton 13th en

14th Street

n Ocean View Café

Dit restaurant staat bekend om zijn zakouski, warme en koude voorgerechten, en vareniki, halvemaandumplings met aardappel, vlees of kersen.

fi290 Brighton Beach Avenue, nabij de hoek met Brighton

3rd Street

n Varenichnaya

Oezbeekse noedelsoep is de specialiteit.

fi 3086 Brighton 2nd Street

tussen Brighton Avenue en Bridgewater Court

winkels

n M&I International Foods

Beleef een Russische winkelervaring.

fi 249 Brighton Beach Avenue tussen Brighton 2nd en

3rd Street

clubs

The National

De oudste en bekendste supper club, vereeuwigd in de prent Moscow on the Hudson (1984), waarin saxofonist Robin Williams in het huisorkest speelt.

fi 273 Brighton Beach Avenue, nabij Brighton 2nd Street

fi www.come2national.com

n Tatiana

Liveshows tijdens het weekend brengen 'de Russische Pamela Anderson' en een resem cabaretzangers.

fi 3152 Brighton 6th Street op de boardwalk

fi www.tatiana-restaurant.com

n Odessa

Deze club had in de jaren '80 de reputatie van maffianest. Ze staat nu bekend om haar uitgebreide Russische menu en haar indrukwekkende team van Russische en Amerikaanse artiesten.

fi 1113 Brighton Beach Avenue tussen Brighton 14th Street en Seacoast Terrace

n Rasputin

De sfeer in deze nachtclub is zeer feestelijk. Erg geschikt voor groepen die een banket wensen met twee hoofdgerechten en minstens vijftien voorgerechten, zoals gerookte eend, haring, pierogies en blini's.

fi 2670 Coney Island Avenue, nabij Avenue X

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234