Maandag 23/11/2020

Litouwen wil zijn staatshoofd dumpen

Paksas kreeg geld van omstreden Rus voor verkiezingscampagne

Brussel / Vilnius

Eigen berichtgeving

Frank Schlömer

Net als Polen komt ook de Baltische republiek Litouwen een maand voor de EU-toetreding negatief in de publiciteit. Polen heeft zich in een diepe politieke crisis gemanoeuvreerd, waarvan de anti-EU-partij Zelfverdediging profiteert. Litouwen wil af van zijn president, die op verschillebnde punten de grondwet overtreden heeft.

Het Litouwse Grondwettelijk Hof heeft president Rolandas Paksas schuldig bevonden aan drie van de zes aanklachten die tegen hem gericht waren. Daarmee geeft het groen licht aan het Litouwse parlement om de afzettingsprocedure tegen Paksas te starten. "Door zijn optreden heeft de president de grondwet ernstig overtreden en mag de procedure worden opgestart om hem af te zetten", zei de voorzitter van het Hof, Egidijus Kuris.

Het Hof vond Paksas schuldig aan inbreuken tegen de nationale wetten en de grondwet. Paksas is onder meer schuldig aan het onrechtmatig verlenen van de Litouwse nationaliteit aan de Russische zakenman Joeri Borisov. Hij speelde de Rus ook vertrouwelijke informatie door en bracht daarmee de veiligheid van het land in het gedrang. Dat Paksas steekpenningen zou hebben aanvaard, werd als niet bewezen geacht. Tegen de uitspraak van het Grondwettelijk Hof is geen beroep mogelijk.

Borisov, die zelfs geen Litouws spreekt, zou volgens de geheime diensten contacten onderhouden met de Russische maffia. Hij staat voorlopig onder huisarrest. De man was de belangrijkste geldschieter van de verkiezingscampagne van de liberaal Paksas en zou hem liefst 350.000 euro hebben toegestopt.

Borisovs naam duikt op bij verschillende dubieuze firma's en hij zou niets anders zijn dan een gewone geheim agent van Moskou. Officieel is hij baas van de firma Air Baltika, die overtollige Russische legerhelikopters probeert te verkopen, en hij was vroeger zelf piloot van gevechtshelikopters in Afghanistan tijdens de sovjetbezetting. Hij werd er onderscheiden en bracht het tot de rang van majoor.

Volgende week zal het parlement stemmen over de afzetting van Paksas. Een parlementaire onderzoekscommissie in Vilnius heeft over alle mogelijke affaires die het land op stelten zetten, die van Pak-sas inbegrepen, al 200.000 dossier-bladzijden verzameld. In het parlement is een drievijfde meerderheid vereist voor de afzetting van de president, of minstens 86 van de 141 afgevaardigden. Het Hof baseerde zijn uitspraak op informatie die het parlement had verzameld in het kader van de afzettingsprocedure. Is de president eenmaal afgezet, dan verliest hij zijn onschendbaarheid en kan hij worden vervolgd.

Rolandas Paksas, een voormalige stuntpiloot die in de Sovjet-Unie werd opgeleid, ontkent van zijn kant de beschuldigingen en heeft steeds geweigerd af te treden. Wel geeft hij toe dat hij Joeri Borisov de Litouwse nationaliteit niet had mogen krijgen. "Ik verontschuldig mij hiervoor duizendvoudig bij mijn volk", zei hij gisteren behoorlijk pathetisch op de radio.

Litouwen zit erg verveeld met de zaak, die al sinds de herfst van 2003 aan de gang is. Het land is pas toegetreden tot de Navo en zal op 1 mei lid worden van de Europese Unie. Indien Paksas wordt afgezet, zal volgens de grondwet de parlementsvoorzitter zijn taak overnemen. Binnen twee maanden moeten dan nieuwe presidentsverkiezingen worden gehouden.

Maar Paksas geeft zich nog niet gewonnen. Hij haalt uit naar "corrupte journalisten" en "politici die de staat bestelen" en is voor onbepaalde tijd op tournee dwars door het land vertrokken. Hij is namelijk van plan om, als hij wordt afgezet, gewoon opnieuw aan de presidentsverkiezingen deel te nemen. Het zou zelfs kunnen dat hij dan weer verkozen wordt, want op het platteland is hij immens populair.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234