Maandag 16/09/2019

Literatuurpop in de jukebox

Theater aan Zee l Talk beëindigt fris programma vol tekst, muziek en gastronomie

Theater aan Zee bolt vandaag uit met nog enkele muziek- en straattheateroptredens, maar van de eerste editie van het literaire programma TAZ Talk werd gisteren de laatste pagina omgeslagen. De afgelopen week nodigde het collectief Ontroerend Goed dagelijks schrijvers, muzikanten en performers uit om de grenzen te verkennen van de gesproken letteren. Gisterenavond plaatste Tom Lanoye vakkundig een punt achter de reeks eigenzinnige maar niet altijd even boeiende optredens.

Oostende

Van onze verslaggever

Jeroen Versteele

Het cliché wil dat literatuur pas tot zijn recht komt wanneer je, de knieën opgetrokken en een fleece om je heen gewikkeld, muisstil een stevig geurende hardcover degusteert. Op de eerste editie van TAZ Talk, voor de gelegenheid ondergebracht in de gloednieuwe kunstgalerij Artresidence Beau-site, zijn daar alleen de opgetrokken knieën van overgebleven. Zowat elk optreden was immers uitverkocht, toeschouwers zaten opeengepakt op kussens en zitballen. Geen geur van papier of kaftlijm, maar wel die van cocktailhapjes, vers klaargemaakt door Lords of Acid-bimbo en kokkin Deborah Ostrega en de geletterde gasten van de dag.

Els De Pauw opende de serie met rode wijn en artisjokken, en een selectie uit de barokke zelfonthullingen en tips voor bitcherige vrouwen die ze als sekscolumniste produceert onder haar pseudoniem Amélie O. Knap geschreven en behalve erg grappig ook wel leerzaam (dat vagina's soms veesten laten en welke gevolgen die kunnen hebben, is bijvoorbeeld goed om weten), maar De Pauws kunstig doorwrochte teksten verliezen toch iets van hun aantrekkelijkheid als ze gewoon worden voorgelezen. De parmantige hooghartigheid die rond het typetje Amélie O. hangt, kwam maar af en toe de kop opsteken, met behulp van stevige soundmixnummertjes van Hertenkamp, een geschift damesviertal dat verkleed als stewardessen expliciete hints en sexy bevelen het publiek inkeilde op technobeats en bossanovaritmes.

Zelfvertrouwen spatte dan weer van het podium tijdens het optreden van Christophe Vekeman, die zijn teksten wijdbeens de microfoon injoeg. Hij hijgde, kreunde, smeerde klinkers breed uit en hamerde op alliteraties. Stampte zijn hiel op de cadans van een gedicht over een vrijpartij. "Hij is de toekomst van de Vlaamse literatuur", loofde Herman Brusselmans zijn jonge collega, die hij geregeld afwisselde met strak afgelezen korte verhalen. Wat Vekemans podiumprestatie betreft zou dat best kunnen, maar zijn teksten willen we daar toch nog eens op nalezen. Die leken wel stilistisch puik en lekker bekkend, maar soms een beetje jagend naar gemakkelijk effect. Door zijn overdreven, artificiële voordracht benadrukt Vekeman wél de materialiteit van taal en weet hij je aandacht nadrukkelijk op lettergrepen en klanken te richten, met een bevreemdend effect als gevolg.

Door combinaties van schrijvers en performers voor verrassende, betekenisvolle cocktails zorgen, dat was de bedoeling van de samenstellers van TAZ Talk. Alexander Devriendt: "We flirten met de klassieke voordracht, maar confronteren schrijvers met tegenpolen, die hen wegtrekken uit de sfeer ze gewoonlijk oproepen. Daarbij gaan we op zoek naar manieren om literatuur in te zetten als een podiumact die niet verveelt." Gemakkelijk is de zoektocht naar avontuurlijke voorlezers echter niet geweest: "Met Lanoye, Brusselmans en Vekeman ben je ongeveer rond. Vandaar onze zoektocht naar jong performancetalent tijdens bijvoorbeeld tijdens onze avond met laureaten van poëziewedstrijden."

Op de avond met de poëzielaureaten presenteerde Ontroerend Goed inderdaad het kaf van Poetry Slams, Kunstbendes en andere voordrachtwedstrijden voor onbekend talent, met als opdracht een gedicht over Oostende te declameren. Daarin lieten vooral de Nederlandse dichters Sven Ariaans en Peter M. Vanderlinden zichzelf lekker gaan met gedreven rapversies van hun verhalende gedichten, maar de applausmeter piekte toch vooral voor Stijn Vranken. Die speelde voortdurend met het cliché van de romantische kunstenaar die zich cynisch in hopeloze liefdes stort, en bleek in plaats van een lofzang een schelddicht te hebben gecomponeerd over onze koningin der badsteden. Maar dat moderne romantici liever langs een drukke stadslaan kuieren dan op de dijk wisten we al langer. Nee, dan was de originele liefdesverklaring van de amper zestienjarige Simon Van Buyten aan de kuststad, voor de gelegenheid beschreven als een mysterieuze minnares, toch verrassender. De jongste van de groep hanteerde bovendien het meest sobere, effectieve taalgebruik van allemaal, waarmee hij afstak tegen zijn collega's die wel eens in vormelijke tierlantijntjes durfden te verzanden.

Op sommige avonden verdween het literaire nagenoeg volledig van het podium, om slechts heel terzijde nog een rol te spelen in de optredens. De Jenny's (theatervriendinnen Gerda Dendooven, Mieke Versyp en Nathalie Roymans) schonken in hun pleidooi tegen kustgevaren zoals brandend zand en restjes 'filet américain préparé' hoogstens wat aandacht aan prentjes in de klassieker Tiny aan zee, waarmee ze de ondeugdlijkheid aantoonden van Tiny's hondje. Vrolijke flauwekul, ongetwijfeld genietbaar na een trippel of twee.

Grappiger was stand-up comedian Vitalski, voor de gelegenheid gematcht met Republica-presentator Lieven Vandenhaute, met wie hij een culturele talkshow presenteerde. Net afgestudeerde acteurs uit het TAZ-theaterprogramma waren hun gretige gasten en zeiden op commando stukjes monoloog op.

Op een festival dat het voor een groot stuk moet hebben van humor en jong talent staat dit frisse literaire luik op zijn plaats. In zijn verschillende vormen kan voordracht even verrassend en direct zijn als theater, zo valt af te lezen uit de gretige reacties van toeschouwers. Al is het de vraag of het dan weer niet wat té publieksvriendelijk en poppy is allemaal. Vervelen deden de shows zelden, maar inhoudelijk bleef het soms wat magertjes. Behalve dan gisterenavond, toen Tom Lanoye de editie afsloot. Het was zijn deadlinedag voor zijn Humo-column, waardoor hij naar eigen zeggen in een euforische stemming verkeerde. Leuk voor het talrijk opgekomen publiek, dat een dwarsdoorsnede te horen kreeg van Lanoyes werk. Zoals de hilarische persiflage op Guido Gezelle door la Fallstaf, de travestiet in de Sheakespeare-bewerking Ten Oorlog, maar ook columns over sluiers en andere hoofddeksels, het braakgehalte van Knokke en de onschuld van Michael Jackson. Zo eindigde de zoektocht van deze eerste editie van TAZ Talk dan toch bij een voorstelling van de man die verbluft met slimme teksten én een meeslepende voordracht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234