Zondag 16/01/2022

Literatuurpaus versus religie

Morgenochtend om zeven uur wordt de nieuwe misdaadroman van Dan Brown wereldwijd verkocht. Tot dan mag niemand weten waar het boek precies over gaat. Maar omdat wij Danny mogen zeggen tegen Dan, kregen wij toch al een exemplaar van Oorsprong.

Robert Langdon is uitgenodigd om in het Guggenheim Museum in Bilbao een wereldschokkende lezing bij te wonen. Een ex-student van hem, de inmiddels wereldvermaarde futuroloog en specialist in speltheorie en computermodellen Edmond Kirsch, zal een live gestreamde voordracht geven waarin de twee grootste mysteries van het bestaan opgelost worden: waar komen we vandaan en waar gaan we naartoe?

Zo begint Dan Browns Oorsprong, zijn zevende boek en het vijfde waarin Harvard-hoogleraar semiotiek Robert Langdon de hoofdrol speelt. Omdat een nieuwe Dan Brown wereldnieuws is, leg je dat boek niet zomaar in de rekken. Nee, daar hoort een wereldwijde release bij, overal op hetzelfde moment. Voor ons is dat moment dinsdagochtend klokslag zeven uur. Dan kunt u in de krantenkiosken van de tien grootste treinstations van Vlaanderen de eerste exemplaren van het boek kopen. In Leuven is zelfs een geheim event gepland.

Dan Brown kennen we vooral van het uit 2003 daterende De Da Vinci code. Intussen zijn er wereldwijd meer dan 100 miljoen exemplaren van verkocht, goed voor een kwartmiljard aan royalty's. Hoeveel boeken van Brown er in totaal al over de toonbank zijn gegaan, is moeilijk te berekenen. Ze zijn immers vertaald in 52 talen, maar dat moet zo stilaan toch de 300 miljoen benaderen.

Paswoord van 62 letters

Om op basis daarvan Dan Brown de paus van de hedendaagse misdaadliteratuur te noemen, lijkt misschien een goed idee, maar er schort toch ook iets aan. Enerzijds speelt religie een grote rol in de boeken van Brown, zeker waar die hand in hand gaat met macht. Anderzijds lijkt Brown zelf niet zo'n gelovig man te zijn, wat steevast ook uit zijn boeken blijkt.

Zo ook uit Oorsprong. Edmond Kirsch wil immers meer doen dan uitleggen waar de mens vandaan komt en waar hij naartoe gaat. In eenzelfde adem wil hij alle wereldreligies ontmaskeren als pogingen om de mensheid te knechten en politiek te misbruiken. Aartsbisschop Antonio Valdespino ziet dat niet zitten en stuurt daarom de oprustgestelde admiraal Luis Avila op hem af. Op het moment dat Edmond Kirsch met veel bombast en Steve Jobs-allures zijn geheim wil bekendmaken, schiet Avila hem een kogel door de kop.

Twee mensen zijn meteen verdacht. Langdon, omdat hij door de persoonlijke assistent van Kirsch op het laatste moment op de hoogte was gebracht dat er gevaar dreigde en al een waarschuwing riep nog voor het eigenlijke schot had geklonken. En Ambra Vidal, de directrice van het Guggenheim die de admiraal op de gastenlijst had geplaatst. Samen slaan zij op de vlucht. Niet alleen om uit de handen van de speurders te blijven, maar ook omdat zij de boodschap van Kirsch alsnog wereldkundig willen maken. Die staat in Barcelona op een server, achter een paswoord van 62 letters, de favoriete regel poëzie van Kirsch. Alleen weet geen van beiden hoe die regel precies luidt.

Brown geeft Oorsprong bijkomende vleugelwijdte door van Ambra Vidal de verloofde van de Spaanse kroonprins Julian te maken. Deze veertiger zit in zijn koninklijk paleis te wachten op de dood van zijn vader om een frisse wind door het land te jagen. Conservatieve katholieken van het type Valdespino zullen dan wel een toontje lager zingen, verwacht iedereen. Maar waarom vroeg hij Ambra dan die admiraal op de gastenlijst te zetten? Zal er dan nooit iets veranderen in Spanje?

Gevoel voor humor

Net zoals in Browns vorige boeken bulkt het in Oorsprong van de oude kunst en architectuur. Behalve Bilbao en Barcelona speelt het boek zich ook af in hoofdstad Madrid en in Sevilla, een stad die Brown als zijn broekzak kent aangezien hij er in 1985 een jaartje kunstgeschiedenis studeerde. Tegenover die klassieke component heeft Brown deze keer ook een hedendaagse gezet. Niet alleen is het Guggenheim in Bilbao een museum voor hedendaagse kunst, de personal assistent van Kirsch is bovendien geen mens maar een AI-computer. Winston heet hij, met een knipoog naar het hoofdpersonage uit George Orwells 1984. Winston lijkt het beste voor te hebben met Langdon en Ambra, maar is dat echt wel zo, of heeft hij ook eigen belangen te verdedigen?

Zeker is dat zo'n computer ook niet alles weet, wat leidt tot een scène waarin Brown zijn gevoel voor humor kan etaleren. Camerabeelden tonen dat op de voorruit van de vluchtauto die op admiraal Avila stond te wachten een rare sticker plakte. Er stond een kruis op, met drie dwarsbalken en een hoefijzer aan de bovenkant. Hij heeft alle databanken ter wereld afgezocht, deelt Winston nuchter mee, het gaat om het alchemistische symbool. Langdon breekt zich het hoofd over wat de alchemisten met de moord op Kirsch te maken kunnen hebben, tot hij de beelden wat nader bekijkt. Dat zijn twee stickers, ziet hij. Op de onderste staat het driearmige kruis, onder katholieken het symbool voor de progressieve paus Franciscus. Dat hoefijzer op de tweede sticker is in realiteit een U, van Uber. Het glimlachje dat je hierbij om de mond krijgt, vergaat algauw wanneer Brown in de volgende alinea uitlegt wat Uber is.

En zo gaat het wel vaker in Oorsprong. We krijgen een toeristische rondleiding in het Madrileense Palacio Real en wanneer Franco ter sprake komt, volgt een hele pagina oppervlakkige uitleg over die man, alsof we dachten dat hij een wielrenner of zo was. Oorsprong lijkt geschreven voor een Amerikaans publiek dat denkt dat België de hoofdstad van Europa is en zich afvraagt of er van daaruit wel een trein naar Brussel gaat. "Onwetendheid is geen deugd", zei Obama tegen Trump, en daar kunnen we ons alleen maar bij aansluiten.

Oorsprong van Dan Brown verschijnt morgen bij Luitingh-Sijthoff, 544 p., 24,99 euro.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234