Maandag 18/01/2021

reportage

Linkse dromer acht zijn tijd gekomen

► Benoît Hamon: 'Ik verwerp de notie van een sterke man. Frankrijk heeft juist behoefte aan meer democratie.'Beeld AP

In het Parijse Institut National du Judo, waar Benoît Hamon (49) zijn razend enthousiaste aanhangers toespreekt, hangt een opgetogen stemming. De ex-minister van Onderwijs sluit af met een citaat van de 19de-eeuwse schrijver Victor Hugo: "Niets is zo machtig als een idee wanneer de tijd gekomen is. Onze tijd is gekomen!"

Tussen de fans in de sporthal zou je er bijna in geloven. "Ik ben enorm teleurgesteld in Hollande, maar Benoît Hamon is een man met nieuwe ideeën", zegt Linda Laïd (41), chef personeelszaken. Wie de socialistische presidentskandidaat wordt, zal zondag en op 29 januari blijken uit de socialistische voorverkiezingen. De kanshebbers zijn ex-premier Manuel Valls en de ex-ministers Arnaud Montebourg en Benoît Hamon.

Hamons paradepaardje is het algemeen basisinkomen van 750 euro per Fransman. De kandidaat spiegelt zijn fans een betere wereld voor, minder materialistisch, duurzaam en democratischer. Hij laat links weer dromen, na de periode Hollande die door veel linkse kiezers als "verraad" aan de linkse zaak werd beschouwd. Met enig succes: twee- tot drieduizend merendeels jonge aanhangers geven de judo-arena het aanzicht van een collegezaal.

De scherven lijmen

Zondag houdt de socialistische partij de eerste ronde van de voorverkiezingen. Volgens de laatste peiling haalt Valls 34 procent, Hamon 27 procent en ex-minister van Economische Zaken Montebourg 26 procent. In de tweede ronde, een week later, zou Hamon volgens dezelfde peiling Valls verslaan met 52 tegen 48 procent. Een paar maanden geleden stond Hamon nog op 13 procent. Gezien de kleine marges kan het dus nog alle kanten op.

De vraag is hoe relevant de socialistische voorverkiezingen nog zijn. Sinds de jaren zeventig is de Parti Socialiste het zwaartepunt van links Frankrijk. Maar als Valls de presidentskandidaat wordt, zou hij volgens de peilingen slechts 10 procent halen. Hamon en Montebourg doen het nog slechter met 7 procent. De socialisten worden links en rechts ingehaald door de radicale Castrofan Mélenchon (15 procent) en de links-liberale ex-minister van Economische Zaken Emmanuel Macron (18 tot 21 procent). Binnen de Parti Socialiste is het defaitisme nu al voelbaar. Als de socialistische kandidaat niet stijgt in de peilingen, kan hij zich maar beter terugtrekken ten gunste van Macron, zei minister van Buitenlandse Zaken Ayrault deze week.

President Hollande heeft zijn partij in scherven achtergelaten. Bij de socialistische voorverkiezingen wordt niet alleen een kandidaat gekozen, maar ook de partijlijn bepaald. Ex-premier Valls wil de "realistische" koers van Hollande voortzetten. Probleem is dat zijn agenda om links te moderniseren alweer ouderwets aandoet. De brexit en de overwinning van Trump hebben laten zien dat veel lager opgeleiden zich in de steek gelaten voelen door linkse partijen die zich met het liberalisme verzoenden. Ex-minister van Economische Zaken Arnaud Montebourg wil deze lager opgeleiden juist beschermen door een progressief patriottisme van protectionisme en "deglobalisering'" Het kamp-Montebourg valt Benoît Hamon aan als een naïeve dromer wiens plan voor een basisinkomen onbetaalbaar zou zijn.

Hersenschim

Hamon zegt dat hij een visie op de toekomst heeft. "Arbeid zal steeds zeldzamer worden", stelt hij. "De robotisering treft alle sectoren. Daar moeten we op voorbereid zijn." Volgens hem zal het basisinkomen vooral de onderkant van de samenleving ten goede komen. Werknemers met een flexbaan krijgen meer inkomenszekerheid en mensen met zwaar of onaangenaam werk krijgen de vrijheid om part-time te gaan werken.

Volgens Montebourg en Valls mist Hamon de statuur van een president. Hamon wordt gezien als de sympathiekste kandidaat, maar moet deze vriendelijke ex-minister van Onderwijs het straks opnemen tegen Donald Trump? "Ik verwerp de notie van een sterke man", antwoordt Hamon. "Frankrijk heeft juist behoefte aan meer democratie."

Ondanks de verleidelijke sfeer in het Institut du Judo lijkt president Hamon een hersenschim. Hoever reikt een kandidaat die niet over de Franse identiteit praat, maar een corps belooft van inspecteurs die burgers op de bon zullen slingeren wegens racisme en discriminatie? Zal de Parti Socialiste onder Hamon definitief een partij worden van de bobo's, de hoger opgeleide bourgeois bohémiens uit de grote steden?

In de judo-arena lijken de aanhangers van Hamon zich niet druk te maken over zulke vragen. Volgens hen moet een linkse politiek een alternatief formuleren,. Voor het beheer van de bestaande wereld, heb je andere partijen. "Ik weet ook niet hoever Hamon zal komen", zegt student Achille Martin (19). "Maar hij heeft in elk geval nieuwe ideeën. Als hij wint, zal de socialistische partij zich vernieuwen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234