Donderdag 22/10/2020

Limburg lekt, Vlaanderen verdroogt

Limburg pompt jaarlijks 20 miljard liter water weg, zoveel als wat een half miljoen gezinnen verbruiken. Dat kost ruim 600.000 euro. Ondertussen riskeert Vlaanderen ernstige grondwatertekorten. Milieuminister Schauvliege (CD&V) pluist uit of die absurditeit weg te werken is.

Elke seconde van elke dag en nacht pompen 37 krachtige installaties in Limburg duizenden liters water naar de Maas en andere waterlopen. Het is nooit gebruikt en op sommige plekken bijna drinkbaar. Maar het wordt recht in kanalen en rivieren weggepompt. Zo gaat het al ruim veertig jaar. "We moeten wel", zegt Theo Donne van de Limburgse Reconversie Maatschappij (LRM). "De huizen zijn verzakt en er is overstromingsgevaar in en rond onder andere Eisden, Leut, Beringen en Zolder."

De LRM heeft per decreet de opdracht om het water 'eeuwigdurend' weg te pompen. Een erfenis van de mijngeschiedenis. Door de mijnputten en schachten waarlangs vroeger het zwarte goud werd opgedolven, is de bodem over honderden vierkante meters in de buurt van de voormalige mijnen geïmplodeerd. Daardoor zijn huizen, straten en gronden soms tot 6 meter dieper gezakt in een straal van één kilometer rond de voormalige mijnen.

"Zo kan het grondwater niet meer weg. Net onder de bodem stapelt het zich op. Ondertussen komt daar een pak regenwater bij. Op den duur stimuleert dat verzakkingen en overstromingen. Een andere oplossing dan dat water altijd maar wegpompen leek er nooit te zijn. Het lukt ook goed, we hebben het onder controle met onze pompen", zegt Donne.

Maar het kost jaarlijks ruim 600.000 euro om die 20 miljard liter, goed voor het verbruik van 500.000 gezinnen, weg te pompen. Dat terwijl het Rekenhof onlangs waarschuwde voor waterschaarste in Vlaanderen. In 8 van de 42 waterreservoirs staat het peil van het grondwater nu al te laag. Zonder beleid tegen waterschaarste dreigt er binnen enkele decennia een 'blue out' waarbij er geen water meer uit onze kranen komt, zo stelt het Rekenhof.

Rendabel verspillen

Die laatste bevindingen zijn nieuw. Maar al jaren circuleert het idee dat er toch iets beters moet te doen zijn met al dat water dat Limburg verkwanselt. Omdat water een goedkope grondstof is, bleek tot nu toe uit studie na studie dat verspilling de economisch meest rendabele strategie was. Infrastructuur aanleggen om het water te verplaatsen naar bijvoorbeeld industrieterreinen of dinkwaterbedrijven bleek een stuk duurder.

"Die studies zijn mogelijk achterhaald. Ik laat mijn diensten nu uitzoeken of we dat Limburgse water niet beter kunnen inzetten", zegt Vlaams minister van Leefmilieu Joke Schauvliege, die de vraag kreeg voorgeschoteld in het parlement. Ze wijst er op dat de mentaliteit is veranderd. "De redenering dat water spotgoedkoop en overal te krijgen is, verliest terrein. We weten nu dat dat in de toekomst misschien niet meer overal zo zal zijn." Eind deze maand nog komen de experts van de minister met een stappenplan over het voorstel om de verspilling in Limburg te koppelen aan dreigende tekorten.

Niet alleen omleidingen naar bedrijven die nu veel water oppompen behoren tot de mogelijkheden. "We weten dat de kwaliteit hier en daar zeer goed is en slechts een kleine bewerking nodig is om er drinkwater van te maken. Ook die piste moeten we bekijken", zegt sp.a-volksvertegenwoordiger Rob Beenders, die de parlementaire vraag indiende.

Een andere piste die voorligt zijn pijpleidingen in Antwerpen vanuit het kanaal, de Zuid-Willemsvaart, die daar naar industrie- of drinkwaterbedrijven lopen. Beenders: "Nu stroomt het Limburgse water gewoon weg door dat kanaal tussen Maasmechelen en Antwerpen. Het zou nuttiger zijn dat Antwerpen die hoeveelheden gebruikt die er via Limburg toch de hele tijd bijkomen."

"Goed plan", vindt professor hydrologie Patrick Willems (KU Leuven). "Door de klimaatverandering en de verstedelijking zitten we in Vlaanderen met een zorgwekkende watertoekomst. Er zijn verschillen per streek, maar 20 miljard liter verloren water per jaar in Limburg is enorm. De opties om daar meer mee te doen moeten preciezer onderzocht worden. Het kost een smak geld om dat water te transporteren naar 'dorstige' gebieden of om er drinkwater van te maken, maar het kan perfect. En het is ook zeker dat water almaar schaarser en dus duurder wordt." Misschien spreken ze in Limburg ooit wel van blauw goud.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234