Vrijdag 03/12/2021

Lijst Dedecker timmert vol vertrouwen aan de toekomstAls je wint, heb je vrienden

'Open Vld en Vlaams Belang gaan het gelag betalen. In 2009 haalt Lijst Dedecker 15 procent van de stemmen. Steek ik mijn hand voor in het vuur', zegt Patrick Ghys, ex-VB'er, nu LDD. Sinds 10 juni kan het zelfvertrouwen niet meer stuk. Een eendagsvlieg? Een zootje gefrustreerden samen? Vergeet het maar. LDD is vast van plan om alle criticasters het nakijken te geven. En om de fouten van vroegere rebellen zoals Hugo Coveliers of Lijst Pim Fortuyn te vermijden. 'Lijst Dedecker is geen fenomeen, het is de liberale partij van de toekomst. Antilinks en anti-extreem.'

Door Filip Rogiers

Wie deze week in Tienen over de markt liep, dacht even dat hij of zij belangrijk nieuws had gemist. Kwamen er dan toch weer verkiezingen aan? Politici van LDD liepen er te canvassen. Terwijl anderen nu al 130 dagen een regering proberen te vormen, nog anderen hun wonden likken, draait de motor van LDD op volle toeren. Er worden roadshows georganiseerd, standpunten uitgediept, een partij wordt op poten gezet. Geen enkele partij past het adagium van Herman De Croo nauwgezetter toe dan LDD: de volgende verkiezingen beginnen de dag na de vorige.

Voor 10 juni hadden peilers en opiniemakers geen euro durven in te zetten op de kans dat LDD de kiesdrempel zou halen. Dedecker en co. sprongen er met 6,5 procent vlot over. Sinds die dag groeit het 'eenmanspartijtje' als kool. Leden stromen toe: 100 à 200 nieuwkomers per week. Eind augustus begon LDD met actieve ledenwerving, de teller stond gisteren op 4.382 geregistreerde nationale leden. West-Vlaanderen is de grootste provincie, Limburg de kleinste. Ook nieuw politiek personeel vindt vlot de weg. Geen grote namen, nog niet, maar wel vaak lokale spilfiguren. Wie te eng focust op de Wetstraat, zal nog opkijken van LDD.

LDD kan zeker sinds 10 juni ook rekenen op enige mildheid in bepaalde perskringen. Een voorrecht dat het VB zelden te beurt is gevallen. De chef communicatie van LDD is Piet Deslé, gewezen journalist en directielid van VTM. Een journalist van Het Laatste Nieuws gaf Jurgen Verstrepen de raad om Mimount Bousakla te polsen. En op Actua TV is Jean-Marie Dedecker deel van het meubilair. Dat er op 10 juni een salonfähige rechtse partij uit de startblokken is gekomen, is wel zeker.

Carrièristen niet welkom

"Het gaat nu a rato van één à twee lokale mandatarissen per week", zegt covoorzitter Ivan Sabbe. "Elk bericht over een overstap leidt tot vijf à zes nieuwe vragen per dag", weet Peter Reekmans. Eind de jaren tachtig was Reekmans voorzitter van de VLD-jongeren, nu is hij een van de LDD-sterkhouders in Vlaams-Brabant. "Nationale mandatarissen verwachten we niet meteen. Wel in de aanloop van de verkiezingen van 2009, als er lijsten moeten worden gevormd. Het is niet onze eerste bedoeling om grote namen aan te trekken. Daar bouw je geen partij op."

Omgekeerd evenredig aan het zelfvertrouwen van LDD is de onrust bij andere partijen, Open Vld en VB voorop. Van de zenuwachtigheid bij de liberalen werd deze week een en ander bekend. Bij het VB blijft de paniek beter verborgen, maar ze is er mogelijks nog groter dan bij Open Vld. Het is voor het eerst in haar bestaan dat de partij echt een geduchte concurrent op rechts krijgt. Deze week was er in Leuven nog een crisisvergadering nadat een lokale steunbeer van de partij, regiocoördinator Steve Godefridi, de overstap had gemaakt. Godefridi was tot dinsdag ook parlementsmedewerker van Gerolf Annemans. "Met zijn overkomst heb ik eigenlijk het VB onthoofd in de streek", glundert Reekmans.

Ook bij de N-VA loenst men vanuit de ene ooghoek naar de formatie (de lat!), vanuit de andere naar LDD. Reekmans is naar eigen zeggen in onderhandeling met één gemeenteraadslid van die partij, en met een afdeling die integraal de overstap wil maken. "Voor eind november volgen er in Vlaams-Brabant minstens acht overstappen. Eén N-VA'er, drie Open Vld'ers en vier VB'ers."

"De bal is aan het rollen gegaan na 10 juni", zegt David Van Hecke, ex-voorzitter VB in Kapelle-op-den-Bos, gewezen rechterhand van Bart Laeremans en cruciale lokale pion in B-H-V-gebied. "Ik verwacht nog zeker zes overstappen uit VB en Open Vld hier in Halle-Vilvoorde. Ik heb zelf ook gewacht tot na 10 juni om mijn overstap bekend te maken. Ik wou het niet eerder doen, dat zou een mes in de rug van de militanten van het VB geweest zijn."

Maar een raid op VB of Open Vld? "Nee, dat hebben we niet nodig", zeggen LDD'ers in koor. "De mensen dienen zich zelf aan."

In die mate zelfs dat LDD vooral niet de fout wil begaan van de illustere Lijst Pim Fortuyn, waar elke aap met een hoed welkom was. Kandidaten krijgen een ernstig intakegesprek. "Als iemand van Open Vld of VB mij komt vertellen dat ze van vandaag op morgen bij LDD willen, stuur ik ze eerst naar huis met de vraag om het programma goed te lezen", zegt David Van Hecke.

Sabbe: "We willen geen job- of partijhoppers, wel stabiele mensen die deel willen uitmaken van een stabiele organisatie. We gaan niet als gekken achter anderen aan lopen. We hebben geleerd uit de verruimingsoperatie van de VLD, het drama van die partij."

Reekmans: "Ik heb twee potentiële overstappen van het VB tegengehouden. De ene was een lokaal mandataris van VB en was zo mogelijk nog ranziger dan Filip De Man. Ik heb hem even gegoogled. Als je op vijf minuten tijd twee keer het woord 'marouffen' tegenkomt, weet je het wel. Ik heb hem afgebeld. De andere was het puur om carrièreplanning te doen. Als in 2009 de grote vissen zich zouden aanmelden, omdat ze vrezen voor een plaatsje op de lijst bij Open Vld of VB, zullen we ze niet één keer, maar wel drie keer screenen. Lijst Dedecker mag niet de vuilnisbak worden van Open Vld of VB."

Hoe verschillend de horizonten soms ook, de nieuw gekomenen bij LDD nemen opvallend vaak het woord 'bevrijdend' in de mond. Alsof er een puzzel is samengevallen. "Er wordt gepraat bij LDD", zegt kamerlid Martine De Maght, dochter van de door Open Vld geroyeerde Aalsterse burgemeester Annie De Maght. "LDD is vandaag hoe het héél veel vroeger is geweest bij de VLD, zeg maar de PVV. We zijn de liberale partij van de toekomst. Maar u zult ons niet op dezelfde arrogante fouten als de Open Vld betrappen."

Blauwe toevoerlijnen

Velen hebben het voor Jean-Marie Dedecker geprobeerd, maar zijn mislukt. Het verhaal begint in de VLD, in de beginjaren van paars met Ward Beysen en Leo Goovaerts, vervolgens Hugo Coveliers. Links en progressief Vlaanderen beleeft de tijd van zijn leven, op rechts zit de grootste hoop vast in het cordon, in een Vlaams Blok dat verder groeit maar politiek gesproken een zuil van zout is. De rest van rechts zit verspreid en slecht in zijn vel in een zieltogende Volksunie, een CVP die in de touwen ligt en een VLD waar paars en links-liberaal het heden en de toekomst vormen. Op rechts is het idee van een Forza Flandria, een bundeling van de rechtse krachten in Vlaanderen, een nog groter fantasme dan het Sienjaal ooit geweest is voor links.

Vooral onder Paars II beginnen er wielen af te vliegen. Het begint bij blauw. De redenen voor dissidentie waren toen al dezelfde als die waarmee Dedecker nog bij de VLD zijn web begon te weven, maar de rebellen waren wanhopiger, slecht georganiseerd en te zuur. Ze stortten zich als lemmingen in de afgrond, in het geval van Beysen zelfs letterlijk. Nu is er een vehikel dat sinds 10 juni aan de winnende kant van het politieke spectrum zit. Dat maakt een wereld van verschil.

Stef Goris, ex-Open Vld: "Veel kiezers die op CD&V/N-VA hebben gestemd op 10 juni, zouden vandaag LDD stemmen. Nu weten ze dat het geen weggegooide stem hoefde te zijn." Ivan Sabbe: "Het kartel heeft het meest gewonnen door de linkse koers van de Open Vld en het ongeloof in de levensvatbaarheid van LDD. Zeker het tweede argument is sinds 10 juni weggevallen."

Ook Goris heeft gewacht tot na 10 juni. "Ik ben van mijn zestiende bij de PVV. Loyaliteit is voor mij een bijzonder grote waarde, maar het is ook geen transcendente waarde. Ik zag te veel dingen gebeuren die erover waren. Ik was er getuige van hoe Karel De Gucht Jean-Marie Dedecker defenestreerde. Ik heb er tot op vandaag spijt van dat ik toen te laf ben geweest om te protesteren. Ik ben er zeker van dat anderen in het partijbureau met dezelfde wrange nasmaak zitten. Het blauwe HRM-beleid was beneden alle peil."

Vooral in Vlaams-Brabant, voorspelt Reekmans, dreigt een kaalslag. "Als je mensen parachuteert, moet je niet schrikken van de weerbots. Ze hebben het gedaan met Gwendolyn Rutten (ex-medewerkster van Karel De Gucht en gewezen kabinetschef van Fientje Moerman, FR) in Aarschot en in 2009 willen ze het opnieuw doen met Wouter Gabriëls (nu nog kabinetschef van Guy Verhofstadt, FR). Die moet de kopman van Vlaams-Brabant worden. Rik Daems voelt de bui hangen. LDD heeft niet met Rik gepraat, dat is een feit. (Grijnst) Ik denk dat hij zelf het gerucht de wereld in heeft gestuurd om zijn waarde wat op te drijven. Patricia Ceysens mag nu nog eens twee jaar minister worden, maar dat zal niet volstaan. Bovendien creëren ze daarmee nog maar eens een stammentwist tussen Patricia en Rik."

Maar alle ex-blauwen bij LDD zweren bij hoog en laag dat ze vrij van rancune zijn. Zoek hier geen Coveliers. Goris: "Hugo is het bos in gestuurd, dat maakte hem rancuneus. Dat straalde van die man af. De kiezer lust dat niet. Jean-Marie heeft nooit rancune gehad, hij ging op zijn eigen drive voort."

Het is nog een teken van de selectiviteit die LDD zich heeft voorgenomen. De vijanden van Dedeckers vijanden zijn niet noodzakelijk zijn vrienden. Sabbe: "Ik ben er geen voorstander van om Hugo's partij VLOTT in onze richting te zien drijven. De Vlamingen willen oplossingen, geen modderoorlogen. Ze willen politici die wantoestanden aan de kaak stellen, ja, maar geen amokmakers. VLOTT is ook te ver geëngageerd in het VB."

Fundamenteler dan de rancune is voor alle ex-blauwen bij LDD wat ze het Grote Ideologische Dwalen van de Open Vld noemen. Dat die partij in een oranje-blauwe regering vanzelf een rechtser gezicht zou kunnen krijgen, en daarmee een belangrijke fond de commerce van LDD onderuit zou halen, gelooft niemand.

"Links is het DNA van de Open Vld geworden", zegt Goris. "Ik wist dat het echt over en uit was toen Bart Somers op gezag van Noël Slangen kwam zeggen dat de Open Vld van nature een progressieve partij is. Ook vandaag zijn de signalen onmiskenbaar. Paars is voorbij, maar wie wordt de nieuwe fractieleider in het Vlaams Parlement? Sven Gatz."

Sabbe: "Ik ben in 1985 actief geworden in de PVV. De VLD-beweging was duidelijk: links georiënteerde VU'ers kregen de voorrang. Dat is de lijn en daar kunnen of willen ze niet meer van terugkomen. Direct na de verkiezingen zegt Karel De Gucht in een interview dat hij wel gaat vissen als de partij rechts moet worden. En Mireille De Gucht zei dat ze het een belediging vindt om rechts genoemd te worden. Het zal dus niet afhangen van de kleur van de regering waar de Open Vld in komt. Ze zijn de CVP van de jaren tachtig geworden: het petje gaat nu eens naar links, dan weer naar rechts. De partij zal wel proberen een recuperatiepoging in te zetten, maar ik ben er rotsvast van overtuigd dat het nu te laat is. Ze onderschatten het gezond verstand dat onder de Vlaamse bevolking gegroeid is."

Reekmans: "Zelfs als dit een centrumrechtse regering zou worden, dan nog zal Open Vld geen kiezers terugwinnen. Maar ik geloof het eerste niet. Het wordt een regering waar ACV/ACW zijn stempel op zal drukken, even erg als een regering met PS/sp.a."

Minder bekend is het lek dat LDD in de VB-tanker heeft geslagen. En het waarom daarvan. "Simpel", zegt Van Hecke. "Het VB bestaat uit een gematigde en een extremistische vleugel. Ik behoorde tot de eerste, met mensen zoals Bart Laeremans en Gerolf Annemans. En veel anderen die op de rechterzijde de weg kwijt zijn geraakt en bij het VB zijn uitgekomen omdat de VLD te veel was opgeschoven naar het centrum. Er was al die jaren geen alternatief op de rechterzijde, als we het N-VA even buiten beschouwing laten."

"Het VB is enkele jaren geleden begonnen met een verruimingsoperatie met Jurgen Verstrepen en Marie-Rose Morel. De partij zou een brede, Vlaamse volkspartij worden. Daar had ik mijn hoop op gezet, maar ze zijn vrij snel hervallen in de aloude extremistische lijn. De campagne 'Zonder Jihadstraat' was de druppel. Dat soort campagnes voerde je tien jaar geleden, vandaag niet meer. Bij LDD krijg je de hele waaier van maatschappelijk relevante thema's, en zonder de ranzigheid. In de interne ruzie binnen het VB heeft de gematigde lijn van Annemans ongelijk gekregen. Die vleugel verliest nu leden en kiezers."

"Ik zie bij heel wat lokale en provinciale mandatarissen van het VB een gezonde interesse voor LDD. Niet bij nationale mandatarissen, dat kan ook moeilijk met de tucht die daar heerst. Maar het is zeker niet onze bedoeling om VB in een verdomhoekje te steken. We gaan niet de fout maken van de anderen: geen cordon sanitaire. Er zitten in die partij nog heel wat waardevolle mensen. Mensen die er zoals ik in hebben gezeten, weten dat er méér is achter de façade die Philip Dewinter heet. Als er op 10 juni een Forza Flandria met LDD was geweest, dan had ik de overstap wellicht niet gemaakt."

Patrick Ghys, ex-VB'er in Mortsel: "De Open Vld is steeds linkser en de extremisten zijn steeds extremer geworden. Het VB raakt niet onder het eigen juk uit. De Zonder Jihadstraat deed voor mij de deur dicht. Zulke campagnes zijn sympathiek, voor die 20 procent diehards in de partij, maar ze miskijken zich op de straat."

Reekmans: "Ik ben tegen het cordon sanitaire, maar ook tegen elke vorm van extremisme. Ik ben er nu mee aansprakelijk voor dat ik mensen uit het VB help vertrekken. Het VB reageert dwaas op LDD: door nog extremer te worden, hopen ze ons af te remmen. De geschiedenis zal uitwijzen dat dat een kapitale blunder is. Maar laat ze vooral doen. Dat houdt de extremisten daar."

Ivan Sabbe vat het groeimodel van LDD samen. Dat is er een van concentrische cirkels die volgens de zelfverzekerde Sabbe alleen maar groter kunnen worden. "Beweging één wordt gevormd door mensen uit Open Vld. Beweging twee zal bestaan uit al diegenen die zich bij gebrek aan alternatief ooit tot het VB hebben bekend, maar die vandaag bij ons werkbare oplossingen inzake migratie en economie zullen vinden. Wij zijn salonfähig. Een derde beweging wordt vermoedelijk N-VA. Dat is een wingewest. Op één of andere manier zal N-VA niet kunnen blijven wonen in het huis van CD&V. De kans is reëel dat LDD en N-VA elkaar vinden in de toekomst. Dat zal de echte Forza Flandriabeweging zijn."

Wie op een ander gaat plukken, haalt mensen van diverse pluimage binnen. Het drama van vele nieuwe politieke formaties. Het wordt een zootje, een blokkendoos. Maar al komen ze dan van VB, Open Vld of zeldzaam - Mimount Bousakla - van de sp.a, LDD straalt vandaag nog opvallend veel coherentie uit. Zet Jurgen Verstrepen en Mimount Bousakla samen en je ziet de hoofden vaker instemmend knikken dan als je dezelfde oefening zou doen met pakweg Bart De Wever en Herman Van Rompuy.

Het leidt bij de betrokkenen mee tot het hoger beschreven gevoel van bevrijding. Het bindmiddel heet gezond verstand. Er is een last van vele schouders gevallen: taboes zijn er niet, politiek correcte druk valt weg, de stempel een paria te zijn is opgeheven.

Goris: "LDD heeft een duidelijk ideologisch profiel. Het gezond verstand, inderdaad. Het is de buik van Vlaanderen: men wil geen zacht geblaat, maar evenmin het extremisme."

Ivan Sabbe: "De gelatenheid is doorbroken. Alle ontevredenen werden afgeschilderd als gefrustreerden en in de hoek van het VB gezet. Daar bleven ze allemaal zitten onder een verkeerde vlag. Vele VB-standpunten zijn niet te rijmen met het Europa waar wij in willen leven. Zesenhalf procent van de Vlamingen is op 10 juni dan toch wakker gebleken. Dat was ook voor mij een déclic. Er is een alternatief. Ook het VB ondervindt nu dat de mensen van een alternatief no-nonsense en oplossingen verwachten. De fout die VB blijft maken en in Nederland ook Geert Wilders maakt, is dat een wereld zonder migratie ondenkbaar is. Je kunt ze niet verjagen, anders ligt je economie plat. Voor LDD is het duidelijk: wie hier wil komen werken en studeren, is welkom. Wie er de plichten qua inburgering bij neemt, ook. Dat moet beloond worden. Moeilijker is het niet."

Loon naar werken, zuurstof voor de ondernemingen, veiligheid zonder flauwiteit, economische migratie, een klare lijn als het gaat over gezinshereniging of schijnhuwelijken. LDD'ers noemen het zelf een centrumrechts verhaal.

Het is een verhaal waar ook Bousakla zich in herkent. "Centrumrechts is gewoon realistisch. Ik ben er niet vies van. Links in België is verzand in een verhaal van betutteling. En macht. Daar ging het bij de sp.a om, en achter de sp.a bij de PS, de grote baas. Als sp.a en PS links moeten voorstellen, ben ik zeker niet links. Links laat de maatschappij verrotten, het importeert armoede naar dit land. Sommige allochtonen staan veel verder dan de sp.a. Ze willen uit het circuit van bijstand, ze zijn het beu dat de andere partijen de ogen blijven sluiten voor zulke zaken als schijnhuwelijken. Als allochtonen integreren en een plaats verwerven in de maatschappij, zal het zeker niet aan de sp.a te danken zijn. Integendeel."

LDD zal er alles aan doen om Karel De Gucht en anderen die op 10 juni zeiden dat de lijst het lot van Rossem en andere eendagsvliegen beschoren zou zijn, ongelijk te geven. Dedecker en co. weten beter dan wie ook welk leergeld nieuwe partijtjes en scheurlijsten in Vlaanderen en ook in Nederland betaald hebben. Ze zullen erop letten dat het niet ranzig wordt zoals VB of Geert Wilders. Ook de fuik van de 'one-issue-partij' zal angstvallig vermeden worden. Bousakla en Bouckaert leiden werkgroepen die vandaag al bezig zijn met de uitbouw van het programma 2009. Martine De Maght: "Het programma van 10 juni dekte nog niet de hele lading. Dat wordt nu verder uitgewerkt. Wat we willen verdedigen, of het nu over migratie of de gelijkschakeling van pensioenen gaat, zal onderbouwd zijn, geen onzin."

In het personeelsbeleid neemt LDD zich voor om de vinger strak aan de pols te houden. Reizigers zonder bagage komen er niet in. Spanningen tussen pioniers en nieuwkomers wil LDD koste wat het kost vermijden. Het is overigens een van de redenen waarom er voor Margriet Hermans niet meteen een rode loper klaarlag. "In Antwerpen hebben we al een aantal sterke mensen", zegt Reekmans. "Moeten we die opzijschuiven voor Margriet Hermans? Bij de lijstvorming zullen de eerste drie plaatsen gereserveerd worden voor mensen van het eerste uur. Iedereen zal er moeten voor werken. Vijf keer harder dan in een partij die een geoliede machine is. De bacterie die machtshonger heet, mag zich niet nestelen in LDD."

Sabbe: "We hoeven niet per se heel veel mensen aan te trekken. Er is al veel potentieel in huis. We hebben liever iemand die excellent is geweest in een vorig beroep en dezelfde kwaliteit wil halen in de politiek, dan iemand die uit de politiek komt maar mediocre is."

Reekmans: "We mogen vooral de basis niet uit het oog verliezen. Als dat gebeurt, is het over en uit. Dan zijn wij of Jean-Marie niet beter geweest dan zij die we zeggen te bekampen. LDD is geen oligarchische partij. De Nederlandse PVV is Geert Wilders, LDD is niet Jean-Marie Dedecker. Jean-Marie is geen zonnekoning. Hij heeft niet liever dan dat er goede mensen bij komen."

Toen LDD boven de doopvont werd gehouden, luidde het al dat de naam na 10 juni wel eens kon veranderen. Partij van het Gezond Verstand behoorde tot de mogelijkheden. Maar ook dat hebben de Dedeckerianen geleerd van andere partijen: vermijd oeverloze discussies over namen of letters. "Ofwel wordt het Partij van het Gezond Verstand", zegt Reekmans. "Ofwel blijft het LDD, maar krijgen de letters een nieuwe betekenis: liberaal, iets anders en nog iets anders. Maar net zo goed kan het Lijst Dedecker blijven. In het partijbureau vinden sommigen dat die merknaam nu eenmaal gewerkt heeft en dat het beter is om ons 100 procent op de bekendmaking van de inhoud te concentreren."

Als de kat maar muizen vangt, vindt ook Sabbe. "Het is ons ultieme doel om de partij te worden die het centrumrechtse gedachtegoed vertegenwoordigt en het ooit ook in een regering wil gaan bewijzen. Tien procent lijkt mij een redelijke target voor 2009." Doe maar vijftien, vindt Patrick Ghys.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234