Donderdag 21/11/2019

Turkse president

Lijkt Erdogan echt op Gollem?

Links: de Turkse president Recep Tayyip Erdogan. Rechts: Het 'Lord of the Rings'-personage Gollem, bekend van zijn 'my precious'- monologen. Beeld AP/rv

Is een vergelijking van de Turkse president Erdogan met het personage Gollem uit Lord of the Rings beledigend? Een Turkse rechter heeft een commissie van vijf experts in het leven geroepen om zich over deze kwestie te buigen. Hen wacht een aartsmoeilijke opgave.

Het zijn bijzonder moeilijke tijden voor Turkije. Zoals bekend is Turkije belast met de taak een dam op te werpen tegen de niet-aflatende vluchtelingenstroom. Mogelijk mag het land in ruil straks toetreden tot de EU, maar voor het zover is moet Turkije nog wel antwoorden op een juridische kwestie. Het is een bijzonder ingewikkelde kwestie, al is ze in wezen wel te herleiden tot een eenvoudige vraag: is het een belediging, om president Recep Tayyip Erdogan te vergelijken met Gollem?

Dit verhaal begin in februari van dit jaar, bij de Turkse dokter Bilgin Çiftçi. Op zijn Facebook-status deelde deze dokter toen een fotocollage met drie verschillende foto's van Gollem, een sleutelpersonage uit de vermaarde Lord of the Rings-cyclus van Tolkien, later met veel succes verfilmd door Peter Jackson.

Naast de foto's van die Gollem zie je drie foto's van president Erdogan, telkens met een min of meer vergelijkbare uitdrukking op het gelaat. Een onschuldig mopje, zou je denken, maar daar dacht blijkbaar niet elke Turk zo over.

Volgens een Turkse bron was het een collega van Bilgin Çiftçi bij het Instituut voor Openbare Gezondheid in de stad Aydin die een klacht tegen de dokter aanhangig maakte. De klacht luidde dat Çiftçi zich door het delen van de collage schuldig zou hebben gemaakt aan het beledigen van de president, een 'vergrijp' waar in Turkije nog altijd serieuze gevangenisstraffen op staan.

Bilgin Çiftçi, die inmiddels al ontslagen is door zijn werkgever, nam daarop een advocaat onder de arm. Diens verdediging was helder. Tijdens de diverse hoorzittingen betoogde de advocaat dat het delen van deze collage onmogelijk beledigend en dus strafbaar kan zijn. Dit zou immers impliceren dat Gollem een 'slecht' personage is. Maar is dat ook zo?

Een collage van Gollem en Erdogan. Beeld Twitter

Psychologen en filmkenner

Om over de ware inborst van dit personage te oordelen zou de rechter natuurlijk wel moeten weten wie Gollem - "het personage waar deze zaak uiteindelijk werkelijk om draait" - werkelijk is. Cruciale vraag dus: heeft de rechter de films wel gezien?

Het spreekt voor de Turkse rechtstaat dat de bevoegde rechter meteen toegaf dat hij enkel "een paar fragmenten" van de films had gezien, en zich derhalve onbevoegd verklaarde om hier nu al een oordeel over te vellen.

In de plaats daarvan besloot hij tot de samenstelling van een commissie van vijf experten. Behalve twee academici horen hier volgens de rechter twee psychologen en een filmkenner in te zetelen. Een makkelijke taak hebben die experten zeker niet gekregen. Uiteraard kun je betogen dat Gollem niet moeders mooiste is, maar zoals u en ik weten: ugliness is, net als beauty, in the eye of the beholder.

Mogelijk zal het onderzoek zich daarom toespitsen op het karakter van dit personage. Is Gollem goed of slecht? Ook dat is geen gemakkelijke vraag, niet het minst omdat in dit personage het goede en het kwade een hele cyclus lang met elkaar strijden, met onduidelijk resultaat.

Hoe dan ook moet de expertencommissie zijn antwoord klaar hebben voor 13 februari volgend jaar. Dan velt de rechter een oordeel, en wordt Bilgin Çiftçi mogelijk veroordeeld tot een gevangenisstraf van twee jaar. U mag zelf raden wat ondertussen het favoriete onderwerp is van de Turkse cartoonisten en twitteraars.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234