Donderdag 28/10/2021

Liever goed boek dan trip naar Doornik

Zeshonderd jaar geleden werd Rogier Van der Weyden geboren in Doornik. Zoiets moet wel aanleiding geven tot een viering, een tentoonstelling met werk van de meester, zou je denken. De Bouts-tentoonstelling vorig jaar in Leuven getuigde echter al van het grote probleem met Vlaamse Primitieven. Hun werken zijn zo kostbaar en fysiek zo delicaat, dat hun eigenaars ze niet willen uitlenen. Daar hebben die eigenaars groot gelijk in, maar hoe vier je dan een beroemde stadsgenoot, hoe eer je dan zijn werk?

In Doornik koesterde men mooie plannen. Er zou een tentoonstelling komen van vijftig verluchte handschriften, gemaakt in het scriptorium van de Doornikse Sint-Maartensabdij door tijdgenoten van Rogier. Gezien de banden tussen de Vlaamse Primitieven en de miniatuurkunst en gezien de enorme populariteit van Rogiers werk bij andere kunstenaars was dat een boeiend project en een originele oplossing van het hommageprobleem. Jammer genoeg (melden de kleine letters in het gidsje voor de bezoeker) konden daarvoor noch in de publieke, noch in de privé-sector voldoende sponsors gevonden worden. Mij vervulde dat zinnetje met droefheid, net als de bijna uitgestorven straten van het zonnige Doornik op de zaterdagmiddag dat ik er belandde.

In Doornik bezit men maar één schilderij dat met Rogier Van der Weyden (1399/1400-1464) in verband staat, en een triptiekje van zijn kleinzoon Goswyn Van der Weyden. Naar aanleiding van Rogiers zeshonderdste verjaardag zijn beide stukken grondig bestudeerd in het kunsthistorische laboratorium van Louvain-La-Neuve. Het resultaat is dat het triptiekje niet langer aan Goswyn, maar aan een naamloze navolger van zijn grootvader toegeschreven wordt.

De gracieuze Madonna Renders, lange tijd beschouwd als een werk van de meester zelf, nadien voorzichtigheidshalve toegewezen aan zijn atelier, blijkt nu een slimme twintigste-eeuwse vervalsing te zijn. Was de eerste eigenaar ook de vervalser en verkocht hij het paneeltje in een geestige opwelling van patriottisme aan Hermann Goering? Dat wordt nu verder onderzocht. Detailfoto's tonen hoe de vervalser fijne barstjes in de verflagen nabootste met potlood en pen of gewoon door met een naald te krassen. Die detailfoto's zijn het interessantste wat er op deze expo te zien is, samen met de verrassende voor- en-nafoto's van de restauratie van Rogiers bekendste werk, de Kruisafneming, in het Prado in Madrid.

Wanneer foto's het interessantste materiaal zijn op een eerbetoon aan een schilder, dan bevindt u zich op een zogeheten documentaire tentoonstelling - in feite een boek of een reeks artikelen, voor de gelegenheid afgedrukt op tekstpanelen in een museumzaal. Het Museum voor Schone Kunsten van Doornik beschikte al over een reeks foto's op ware grootte van Rogiers schilderijen. Die sluiten nu aan op de teksten over Rogiers band met zijn geboortestad, over het wetenschappelijk onderzoek, over zijn atelierpraktijk, over de uitstraling van zijn oeuvre.

Het geheel is leerzaam, maar onbevredigend voor de reiziger. Het is immers veel comfortabeler om al die kennis thuis in de zetel na te lezen. De kleine opstelling met twee etalagepoppen, de Vlaamse Primitief voorstellend die een model voor de Madonna schetst in zijn atelier, brengt ook geen visuele troost. Tentoonstellingen zijn geen driedimensionale publicaties, al lijkt die mening de laatste tijd wel veld te winnen.

En hoewel ik de bedoeling en het wetenschappelijke werk van het tentoonstellingscomité waardeer, raad ik u toch aan een goed boek over Van der Weyden te kopen in plaats van naar Doornik te reizen - tenzij u de indrukwekkende kathedraal of Horta's concept van het Museum voor Schone Kunsten wilt bekijken. Leen Huet

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234