Zondag 29/11/2020

Liever geen Mechelse variant van het socialisme alstublieft

Paul Goossens meent dat de sp.a op haar kerntaken moet focussen

Paul Goossens leidt de Europese desk van nieuwsagentschap Belga en is voormalig hoofdredacteur van De Morgen.

In tegenstelling tot de kopstukken van CD&V en VLD kunnen de boegbeelden van sp.a wel zuidelijke oorden opzoeken en een frisse neus halen. Geen dagelijkse aller-retour naar Hertoginnedal en evenmin gortdroge en afstompende vergadersessies. De sp.a-leiding kan met volle teugen van de geneugten van de oppositie proeven en, gegeven de duurzaamheid van de lopende zaken, niet zelden in een kabinetswagen met chauffeur. In september wordt het opnieuw menens en moeten de Vlaamse socialisten de echte oorzaken van de electorale opdonder van 10 juni proberen te doorgronden. Er zijn aangenamere en vooral simpelere opdrachten voor een politieke partij.

Het was moedig en misschien ook verstandig van Johan Vande Lanotte om reeds op 11 juni zijn vertrek als voorzitter aan te kondigen. Voor zover nodig werd daarmee voor iedereen duidelijk dat de sp.a zich in een existentiële crisis bevond en dat er bijgevolg uitzonderlijke ingrepen vereist waren. Minder verstandig was dat Vande Lanotte meteen een opvolger naar voren schoof, waardoor het debat ten gronde tot een personenkwestie versmald wordt en de echte vragen over het waarom van het debacle weer onder het tapijt dreigen te verdwijnen.

Overigens is er reden tot grondige twijfel of Caroline Gennez de geschikte persoon is om de sp.a uit deze crisis te tillen. Als ontdekking en beschermelinge van Steve Stevaert onderscheidde ze zich tot dusver niet met één flitsende analyse of geïnspireerde diagnose. Ze heeft wel een pamflet op haar naam staan, over Europa. Het werd een heel bedenkelijk werkstuk, dat ze op verzoek van hogerhand - Stevaert - signeerde, hoewel ze er nauwelijks een letter voor op papier had gezet. Ook voor Vande Lanotte was het geen evidentie dat Gennez het talent had om de partij te leiden en uit de electorale kelder te helpen. Zijn eerste gedachte was Freya Van den Bossche en pas toen die weigerde, vroeg hij het bij Gennez aan. Die zei onmiddellijk ja. Omdat de partijtop op de hoogte van dit bedrijfsgeheim is en weet dat Gennez ook voor Vande Lanotte slechts 'tweede keus' was, heeft ze het extra moeilijk om een schijn van autoriteit op te bouwen.

Dat is des te problematischer omdat Gennez allang geen onbeschreven politiek blad is. Ze is al geruime tijd vicevoorzitter van de partij is en bijgevolg medeverantwoordelijk voor de afstraffing van 10 juni. Met Vande Lanotte kwam ze uitgebreid in de media aan bod, zette mee de toon van de campagne en wekte op geen enkel moment de indruk dat ze twijfels of bedenkingen bij de partijlijn had. Ze is bijgevolg niet de meest geloofwaardige persoon om desgevallend een koerscorrectie te argumenteren en door te voeren. Die koerscorrectie lijkt nochtans onvermijdelijk, want achttien jaar onafgebroken machtsuitoefening heeft van de sp.a een makke, getemde partij gemaakt. Ze werd zo redelijk, gepolijst en salonfähig, dat grote delen van de traditionele achterban er zich niet meer in erkenden en afhaakten. De sp.a slaagde er niet meer in om de kiezer van haar unieke opdracht en haar exclusief aanbod te overtuigen, namelijk dat ze de beste, zo niet de enige garantie op een 'sociale' samenleving is. De sp.a werd een tamme centrumpartij die alles in de aanbieding had. Een rek groene producten, een snuifje liberalisme, een stand communautaire artikelen, mediagenieke dames en - hoe lang nog? - de traditionele sociale waren.

Het zal wel juist zijn dat eenthemapartijen geen toekomst hebben. Toch lijkt het een absolute must dat de sp.a opnieuw op haar kerntaken focust en een pak modieuze gadgets uit de rekken haalt. Deze partij, die zich nog steeds socialistisch of sociaaldemocratisch noemt, kan maar overleven als ze zich weer een scherp sociaal profiel aanmeet, want daar ligt haar raison d'être. Daarvoor is er meer nodig dan goedbekkende oneliners, luide kreten en overjaarse recepten. De grote sociale vragen van deze tijd verschillen grondig van die van dertig jaar terug, ook al omdat de nationale grenzen veel van hun relevantie verloren. In de reële wereld van de big business en de economische machtspolitiek voltrok zich een copernicaanse revolutie die bijna volledig aan de socialistische partijen voorbijging. Ook in Vlaanderen, waar de sp.a sinds 1999 een van de belangrijkste wezenskenmerken van het socialisme, in casu het internationalisme, systematisch verloochende. Hoe irrelevanter de grenzen werden, des te korter werd de politieke horizon van de sp.a-leiding. Bij momenten leek zelfs een gezellig Hasselts socialisme in de maak, dan weer een Oostends of een Antwerps. Het zou zonde van het geld en het zweet van de militanten zijn als er nu voor een Mechelse variant wordt gemobiliseerd.

Net zoals er geen Limburgs sociaal model bestaat, zo bestaat er geen Vlaams sociaal model en wie toch die illusie cultiveert, dwaalt. Alleen een Europees sociaal model heeft in een globale wereld een kans op slagen. Dat vereist echter een compleet andere visie, aanpak en strategie van de Europese socialistische partijen. Alleen als veel nationale dogma's sneuvelen, bestaat er uitzicht dat de fundamenten van het Europees sociaal model overeind blijven.

De sp.a kan maar overleven als ze zich weer een scherp sociaal profiel aanmeet, want daar ligt haar raison d'être

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234