Donderdag 25/02/2021

Liever centen dan natuur

Voor ons zijn het de natuurlanden bij uitstek, maar in realiteit bakken Canada en Australië het wel erg bruin als het gaat over ecologie en milieu. Van vernietigende mijnbouw en massale houtkap tot vervuilende industrie en tonnen broeikasgassen.

In Australië volgt de ene milieuflater stilaan de andere op. De meest recente ophef gaat over haaien. In het westen van het land mogen de autoriteiten alle witte exemplaren groter dan drie meter die zich nabij de populaire stranden wagen, zonder pardon afmaken. De regering nam de maatregel nadat haaien de afgelopen drie jaar zeven slachtoffers maakten.

Even daarvoor was er discussie over het Great Barrier Reef, het enorme koraalrif in Queensland dat elk jaar duizenden toeristen lokt. Tropische stormen, de opwarming van de aarde en giftige doornkroonzeesterren hebben het fragiele ecosysteem daar de voorbije jaren sowieso enorm aangetast.

Maar alsof dat niet genoeg is, heeft de regering een Australische projectontwikkelaar nu de toestemming gegeven om er miljoenen kubieke meters zand te dumpen. Het staatshavenbedrijf North Queensland moet uitbreiden en zo de gigantische export van steenkool naar het buitenland verzekeren. Het overtollige zand en slib mag gedumpt worden op Unesco-werelderfgoed.

Canada is in hetzelfde bedje ziek. In de dunbevolkte provincie Alberta, bij het grote publiek vooral bekend om de vele Nationale Parken met besneeuwde bergtoppen, gletsjers en bergmeren, richt mijnbouw onherroepelijke schade aan. En toen in de Northwest Territories een nieuw natuurgebied bescherming moest krijgen, legde de overheid de grenzen zo vast dat mijnbedrijven ongehinderd hun gang konden gaan.

Oliefilmpjes

Nochtans staan de landen bij het brede publiek net bekend om hun prachtige vergezichten en indrukwekkende dierenpopulatie. Troeven die vooral online te bewonderen zijn. Want wie de landen ooit bezocht, pleistert daarna maar wat graag zijn Facebookpagina vol met imposante natuurplaatjes, kangoeroes en beren incluis.

Des te vreemder maakt het dat net Canada en Australië natuurbeheer zo met de voeten treden. "Het is vooral een politiek-economische kwestie", zegt Mathias Bienstman van de Bond Beter Leefmilieu (BBL). "Zowel in Australië als in Canada zitten veel fossiele brandstoffen. In Australië heb je grote voorraden steenkool, in Canada zijn ze sinds enkele jaren begonnen met het ontginnen van teerzand (zand waar bepaald gehalte olie in zit, SV). Erg vervuilende, maar zeer winstgevende praktijken. Nu fossiele brandstoffen zo schaars zijn, valt er heel veel geld mee te verdienen."

De politiek aarzelt overigens niet om daar volop op in te zetten. "Zowel in Canada als Australië is een conservatieve rechtse regering aan de macht", zegt Bienstman. "Meteen na hun aantreden zag je een shift. Opeens stonden ecologie en milieu minder nadrukkelijk op de agenda. Beide regeringen profileren zich net met een antigroenbeleid."

Canada was voor de komst van de conservatieve Stephen Harper in 2006 net een internationale voortrekker als het ging over klimaat en milieu. Nu is olie-export een van de stokpaardjes van de regering en moeten door de overheid gefinancierde reclamefilmpje de burgers ervan overtuigen dat teerzand welvaart zal brengen.

Voor Australië zorgt Tony Abbott, van de centrumrechtse Liberal Party of Australië, sinds september vorig jaar voor de ommezwaai. Zijn progressieve voorgangers hadden nog beloofd om mee te stappen in het Europees emissiebeleid, maar sinds Abbott de plak zwaait is die belofte bitter weinig waard.

De politieke verschuivingen doen ook de internationale klimaatonderhandelingen geen goed. Canada stapte enkele jaren geleden doodleuk uit het Kyotoprotocol en op de klimaattop in Warschau deed het land er alles aan om dwars te liggen. Australië heeft zijn belofte tot CO2-reductie verder afgezwakt en zet daarmee de toekomst van de klimaatonderhandelingen op het spel.

"Je merkt ook dat die conservatieve regeringen heel erg vatbaar zijn voor druk uit de fossiele brandstoflobby", legt Bienstman uit. "De olie- of steenkoolmaatschappijen steunen rechtstreeks die politieke partijen. De fossiele brandstoflobby is overigens heel erg effectief. De vele hotels en toeristische diensten in Canada en Australië hebben er uiteraard baat bij dat de natuur bewaard blijft, maar zij slagen er helemaal niet in om hun belangen zo doeltreffend te verenigen. De oliebedrijven wél."

Stemmenkanon

Misschien is het net die overdadige natuurpracht die de fossiele lobby in de kaarten speelt. Want wie maalt nu om een bos meer of minder als het hele land vol groen staat? Of waarom protesteren tegen een nieuwe mijnsite als je de vele natuurparken in een mensenleven nauwelijks bezocht krijgt?

"Dat is toch niet het geval", countert Wendel Trio (Climate Action Network) . "Australiërs en Canadezen staan net bekend om hun milieubesef. Zeker in Australië beseffen de inwoners maar al te goed wat de opwarming van de aarde kan aanrichten. Weerkundigen hebben daar zelfs voorgesteld om een nieuwe temperatuur toe te voegen aan de temperatuurskaarten, omdat de vorige kleuren de extreme hitte niet meer uitgelegd kregen."

Ook in Canada staan natuur en milieu hoog op de agenda, zo bewijst onderzoek. Een rondvraag enkele jaren geleden leerde dat 98 procent van de Canadezen natuur essentieel vindt voor het menselijk voortbestaan. Acht op de tien geeft ecologische bescherming voorrang op economische groei. Meer nog: de ecologische keuzes van de conservatieven hebben zowel in Australië als in Canada al duizenden mensen op straat doen komen.

Vraag is of de Canadezen en Australiërs de regering bij volgende verkiezingen hiervoor ter verantwoording zullen roepen. Trio: "Dat is moeilijk te zeggen. Waarom stemmen mensen voor een partij? Zeker tijdens een economische crisis kan een argument als werkgelegenheid zwaar doorwegen." Maar voor wie dus graag nog wil genieten van de Australische of Canadese natuurpracht alvast één tip: best niet meer te lang wachten.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234