Dinsdag 29/11/2022

Liever bionische benen dan echte

Benen lichter en sterker dan echte, neurologische implantaten tegen depressie en verslaving, spierversterkers en geheugenverbeteraars. De mens verbeteren klinkt eng, maar is niet gekker dan cosmetische chirurgie, claimt Hugh Herr, uitvinder op bionische benen.

"Deze bionische benen zijn beter dan de exemplaren waar ik mee geboren ben. Verwonderlijk is het niet dat anderen overwegen hun eigen benen te laten amputeren en te vervangen door exemplaren zoals de mijne." Dat zegt Hugh Herr, verwoed klimmer en biofysicus aan het gerenommeerde Massachusetts Institute of Technology.

Sinds Herr in 1982 beide benen verloor bij een klimongeval, sleutelde hij zodanig aan zijn protheses dat hij klimtrucs kan uithalen die een niet verbouwde mens nooit nadoet. Hij verwierf faam toen hij voor een danslerares die bij de bomaanslagen in Boston een been verloor een erg gesofisticeerde prothese maakte zodat ze weer kon dansen. Nu duikt Herr opnieuw op met een scherp pleidooi voor mensverbetering. "Met bionische ledematen kunnen we iedereen de kuitspieren van een 18-jarige geven", zo zei hij op een onlangs druk bijgewoond congres in Texas.

Bionische ledematen zijn protheses die de biologie moeten imiteren. Dat lukt steeds beter. In zijn Extreme Bionics-lab ontwikkelt Herr 'denkende ledematen'. Permanent meten ze je positie en zo kunnen ze druk, kracht en beweging aanpassen en een natuurlijke beweging maken. Zijn team komt nu met beenbeugels die efficiënter zijn dan echte benen. Herr: "Wie ze gebruikt vindt gewone benen 'traag en dom'."

Die evolutie is mogelijk omdat de communicatie tussen de prothese en het zenuwstelsel en de hersenen steeds beter lukt. Herr gebruikt onder andere minimale lichtimpulsen die op de hersenen inwerken en bedrading die rechtstreeks op het lichaam aansluit.

Samen met Bram Vanderborght (VUB) en Thomas Sugar (Arizona State University) behoort hij daarmee tot de pioniers. "Net als Oscar Pistorius voelt hij letterlijk hoe indrukwekkend de opties zijn. Daarom pleit hij zo hard voor mensverbetering", zegt Vanderborght.

Tijd om discussie te openen

Overdreven? "Nee. Voor heel veel lichaamsdelen zijn er al protheses, van ledematen tot longen en een hart. En de neuroprotheses winnen terrein. Die staan rechtstreeks in verbinding met je hersenen. Een gedachte veroorzaakt dan, via een sensor en een computertje in je prothese, de beweging die je wil. Ook oorprotheses doen zo weer horen", zegt Vanderborght.

Hij ziet evenwel nog geen reden om je benen af te zetten. Vanderborght: "Herrs verbeteringen zijn zeer specifiek, bijvoorbeeld voor klimprestaties. Maar de protheses hebben nog niet de verbluffende capaciteiten, kracht en naturel van een menselijk lichaam dat een enorme veelheid aan bewegingen maakt. Bovendien zijn die toepassingen nog erg duur."

Voorstanders van mensverbetering wijzen evenwel op nog andere toepassingen, die ze zelf graag demonstreren: een chip in je arm waarmee je je deur en auto opent, pillen en implantaten om concentratie en geheugen te verbeteren, verslaving tegen te gaan of met een elektrode in je hoofd een computer bedienen. "Er is geen verschil met koffie om je op te peppen of plastische chirurgie", vinden Herr en co.

"Goed dat zij die discussie oproepen", zegt medisch ethicus Ignaas Devisch (UGent). "We moeten hierover leren nadenken want het is echt geen fictie meer. Technologische implantaten in de hersenen worden al een tijdje toegepast tegen parkinson, dwangneuroses en sinds kort ook psychoses."

Ethische valkuilen

Maar zijn er dan geen ethische valkuilen? Devisch: "Er wordt verwacht dat de ethiek de grens trekt tussen genezen en verbeteren. In de praktijk bestaat die grens niet omdat lichamelijke 'verbetering' vaak een simpel gevolg is van genezing. Ik denk ook niet dat de mens op het spel staat. Een aantal aspecten van de verbetergeneeskunde zullen onvermijdelijk genormaliseerd raken. Bezwaren zullen verdwijnen wanneer de technieken wijdverspreider en algemeen aanvaarder worden. Vandaag zijn we echter nog een stuk verwijderd van de mensmachine."

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234