Woensdag 15/07/2020

'Liever Betty Boop dan 'Avatar''

In The Congress worden live-action en animatie met elkaar vermengd. De opzet van regisseur Ari Folman is ambitieus: een reflectie over de entertainmentindustrie van Hollywood en de toekomst van het beeld en onze dromen. Luc Joris

Folman is bekend als de regisseur van Waltz with Bashir (2008), een onthutsende animatiefilm in een realistische stripstijl over zijn verdrongen herinneringen en betrokkenheid bij het bloedbad in de Palestijnse vluchtelingenkampen Sabra en Shatila.

Voor The Congress greep hij terug naar The Futurological Congress, een sf-roman uit 1971 van de Poolse schrijver Stanislaw Lem - bij het filmpubliek ook bekend als de auteur van de door Tarkovski verfilmde sf-klassieker Solaris.

In The Futurological Congress trekt een ruimtereiziger naar een futuristisch luxehotel waar een internationale milieuconferentie georganiseerd wordt. Alleen heeft de overheid er drugs in het leidingwater gemengd, wat zorgt voor collectieve hallucinaties. Van die ruimtereiziger heeft Folman in The Congress een Hollywoodactrice gemaakt, een rol gespeeld door Robin Wright. Omwille van de ouderdom en luie filmkeuzes lijkt haar glorietijd voorbij. Dé reden waarom de fictieve filmstudio Miramount voorstelt om haar te scannen en haar identiteit aan de studio te verkopen.

Zag Lem zijn nogal trippy boek als een satirische waarschuwing tegen totalitaire regimes en de dictatuur van grote farmaceutische bedrijven, Folman maakt er een sceptische bespiegeling van over de filmshowbusiness en nieuwe technologie zoals de 3D-motion capture. En krijg je dus een fantasie opgesplitst in twee delen: een deel live-action en een deel animatie, één dat lijkt aangevuurd door geestverruimende middelen. "Voor wie nooit met lsd heeft geëxperimenteerd, kan The Congress je een gevoel geven van wat het betekent", zegt Folman.

"Ik geloof niet in het creatief gebruik van drugs. Zelf heb ik met drugs in India geëxperimenteerd, na mij legerdienst in de jaren tachtig. Mijn vader was trouwens een professor chemie en fysica. Hij heeft me toen honderduit ondervraagd. Die ervaring heeft een invloed gehad op wat je ziet, maar toen ik aan het scenario schreef heb ook Aldous Huxley's The Doors of Perception en Tom Wolfes The Electric Kool-Aid Acid Test gelezen over zijn psychedelische trip met Ken Kesey. Vooral dat essay van Huxley is buitengewoon."

Aanvankelijk wilde Folman dat surrealistische animatiegedeelte ook in de realistische cut-outstijl van Waltz with Bashir animeren. Maar al snel kwam hij tot de conclusie dat het niet de juiste techniek was voor deze film. "Ik had de vrijheid van de klassieke animatie nodig", aldus Folman die opnieuw met de Brusselse animatiefilmstudio Walking the Dog samenwerkte.

"Vandaar dat we een hommage hebben proberen te brengen aan de met de hand getekende stijl van Max en Dave Fleischer, bekend van hun Betty Boop- en Popeye-tekenfilms uit de jaren dertig. In vergelijking met Disney is hun stijl ruwer en levendiger, met allesbehalve een perfecte lijn, maar er zit iets menselijks in."

Als kijker voel je je emotioneel wel minder betrokken bij het geanimeerde deel. Bijt The Congres dan niet in zijn eigen staart? "Nee, ik verwacht dat de kijker de uitdaging aangaat om live-action en animatie in een film te vatten zonder dat hij er mee bezig is om ze met elkaar te vergelijken. Ik ben niet technofoob en ik vel geen oordeel over digitale cinema. Maar kinderen hanteren al op heel jonge leeftijd een iPad en ze hebben voortdurend een joy stick of controller in handen waarmee ze met digitale personages spelen. Denk je echt dat zij als volwassene er mee inzitten of ze naar een personage in een film kijken dat echt is of een avatar? Die vraag stel ik in The Congress."

Trippy tableau

THE CONGRESS

SF-FANTASY

Regie: Ari Folman

Met: Robin Wright, Harvey Keitel, Paul Giamatti

Duur: 122 minuten

In de eerste vijftig minuten van The Congress hang je aan de lippen van Harvey Keitel en Robin Wright. Hun vertolkingen verrijken Ari Folmans intrigerende kijk op een visionair Hollywood waar acteurs hartstochtelijk tot pixels gereduceerd worden. Die hartstocht sijpelt uit de film eens Wright aan een ampul snuift en in een animatiepersonage verandert: Hollywood heeft ook een drug ontwikkeld die je laat hallucineren over je favoriete acteurs en films. Op dat moment verspringt de film van een realistische toekomstvisie naar een drukke, wat verwarrende psychedelische animatienachtmerrie, één waarin Wright op zoek gaat naar haar identiteit. Folmans kijk op de kracht van de geest en zijn bespiegelingen over de filmfabriek en het virtuele beeld lopen wat verloren in dat trippy tableaugedeelte dat geïnjecteerd is met een surrealistische esthetiek à la Yellow Submarine. Toch is The Congress niet een film die snel van de radar zal verdwijnen: cultstatus wenkt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234