Dinsdag 15/10/2019

Interview Familieklap

Lieve Coppens en dochter Laura: ‘Hoe kon ik nu weggaan bij dé Herman de Coninck?’

De oudste is 68 jaar, psychologe, gepensioneerd en ex-vrouw van wijlen Herman de ­Coninck. De jongste is 40 jaar, kunstenares, illustratrice en het miniatuurmensje uit de gedichten van haar vader. Lieve Coppens en Laura de Coninck, moeder en dochter.

LIEVE

“‘Nee, geen sprake van’, dat is wat Herman zei toen ik mijn kinderwens uitsprak. Hij had al een zoon, Tomas, uit zijn vorige relatie (An Somers, de eerste vrouw van Herman de Coninck, overleed bij een auto-ongeval dat zoon Tomas als baby overleefde, red.) en wilde het daar bij houden. Ik heb Tomas geadopteerd, maar het duurde wel even voor ik een moeder-zoonband met hem had. Uiteindelijk kon ik Herman overtuigen om zelf ook voor een kind te gaan. ‘Eéntje dan maar, geen twee’, was zijn antwoord.

“Laura kwam ter wereld toen we Leuven achter ons lieten. Daar had ik Herman voor het eerst ontmoet en daar hebben we als koppel een jaar in een soort commune geleefd, voordat we naar Antwerpen verhuisden. De hele zwangerschap van Laura, haar geboorte en haar opgroeien voelde ontzettend goed aan. Simpel was dat niet, want het botste geregeld in ons nieuw samengesteld gezin. Tomas was acht jaar lang enig kind geweest en was stikjaloers op zijn zus, beschouwde haar als een indringster. Hij wilde de aandacht van zijn vader voor hem alleen. De tijd heeft alles uiteindelijk verzacht, maar de spanning was soms groot.

“Laura en ik hebben een zeer gelijkaardig karakter: het is bijna copy-paste. We zijn conflictvermijders, zoeken altijd naar harmonie, naar schoonheid en zijn ook allebei gevoelig. We hebben voelsprieten voor stoorzenders. Professioneel was ik vaak geschokt door wat ik zag. Als psychologe kom je in contact met mishandeling, verwaarlozing en seksueel misbruik, en mijn eigen gezin diende als tegenwicht tegen al die negativiteit. 

“Mijn band met Laura was fantastisch en toch – ik sta er nog altijd van te kijken – heb ik iets gedaan wat alle geluk op het spel zette: ik ben uit dat gezin gestapt. Ik had bewondering voor Hermans poëzie en redactiewerk, zelfs voor zijn nachtelijke arbeid, maar dat stond ons gezin echt wel in de weg. ’Dit houd ik niet meer vol’, zei ik tegen hem. Zelf vertrekken was atypisch voor mijn persoonlijkheid en dat begreep ook de buitenwereld niet: ’Hoe kun je nu weggaan bij dé Herman de Coninck?’ Sommigen keerden mij de rug toe, ik werd niet meer uitgenodigd op feestjes en toen ik de pijnlijke gevolgen van die breuk ook geopenbaard zag in het daaropvolgende werk van Herman, was dat moeilijk om te dragen. Ik werd uit zijn leven geknipt. Maar het is niet anders.

“Herman heeft later begrip getoond voor mijn keuze, maar niet voor het feit dat ik niet terugkwam. Heb ik daar zelf spijt van? Misschien. Maar ik ben trots op wat er van mijn kinderen geworden is. Laura is uitgegroeid van een wat onzeker, kwetsbaar meisje tot een gedreven, zelfbewuste vrouw. Een liefdevolle moeder die wil gezien en gewaardeerd worden als beeldend kunstenaar, en niet als ’dochter van’. Dat maakt mij ontzettend trots.”

LAURA

“Ik ben vernoemd naar de Laura uit het werk van Francesco Petrarca, het meisje dat zo liefdevol werd beschreven in zijn verzen, en kom zelf uit een zeer liefdevol gezin. Liefde die ik nog altijd in overvloed krijg van mijn moeder. Mijn mama en ik hebben een heel hechte band. We gaan samen op reis, we denken hetzelfde, we voelen hetzelfde. In een gesprek lijkt het wel alsof ik een bevestiging hoor van mijn eigen bevindingen en gedachten.

“Mijn moeder was degene die thuis de zorg op haar nam. In wezen kende ik mijn vader niet in een zorgende rol. Hij was diegene die met één oog de krant las en tegen me praatte, diegene die over me schreef in gedichten, maar de echte vaderrol, het opvoeden, heeft mijn moeder helemaal voor haar rekening genomen. Daar ben ik haar ook erg dankbaar voor, want simpel was dat niet met een man die ’s nachts werkte, tot ’s middags of ’s namiddags in bed lag en het huis bijna als redactielokaal gebruikte. Het vertrek van mijn moeder heeft thuis wel voor een enorme omslag gezorgd. Plots was mijn vader wél aanwezig, smeerde hij ́wél boterhammen. Eigenlijk troostte ik mijn vader onbewust. Na de scheiding was hij een open boek. ’Ik steek het huis van die Jan in brand!’ riep hij. (Jan was de nieuwe partner van Lieve, red.) Hij leefde erg intens, sprak zijn emoties uit, wat hij voorheen niet deed. Vader schreef mij brieven over hoe hij zich voelde, hoe hij mijn moeder miste, hoe erg hij van ons hield.

“Anders dan mijn moeder denkt, heeft ze haar angsten niet doorgegeven, maar heeft de scheiding, samen met de dood van vader (Herman de Coninck stierf op 22 mei 1997 in Lissabon aan een hartstilstand, red.) mijn angsten wel versterkt. Na haar vertrek viel plots alle zekerheid weg. Mijn veilige cocon was aangetast. Daarbovenop dacht ik ook aan de dood van mijn broers moeder, hoe die plots stierf in dat accident. Het idee dat alles zomaar kan eindigen, nestelde zich in mijn hoofd. Dan stond ik ’s nachts 10 keer op uit angst dat vader of moeder dood op de grond lagen. Die verlatingsangst en dat besef van verlies ervaar ik nog altijd, maar in mindere mate. Gelukkig.

“Uiteindelijk is mijn familie nu een collage van allerlei verhalen en gebeurtenissen. Tomas uit de eerste relatie van papa, ik uit de tweede, en daarna kwamen er er alleen maar meer mensen bij om graag te zien: Kristien (Hemmerechts), die sinds mijn negende mijn stiefmoeder is en die mee halftijds voor me zorgde, en haar dochter Kath, mijn stiefzus, en dan nog de voormalige partner van mijn moeder, haar huidige partner, enzovoort. Die verscheidenheid aan banden is juist onze sterkte. Bij de tiende verjaardag van vaders dood is quasi iedereen samen naar Lissabon gereisd om hem te herdenken, op initiatief van Kristien. We zijn immers allemaal verbonden door de liefde voor elkaar en voor hem. En zo had mijn papa het ongetwijfeld gewild.”

Op 29 juni presenteert Laura de Coninck haar kunstboek Saudade (Borgerhoff & Lamberigts) op de opening van Kunstenfestival Watou.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234