Vrijdag 22/01/2021

Liefde vraagt tijd

De omschrijving 'time management voor koppels' doet zijn boek onrecht aan, vindt hij . 'Ik streef een heel ander doel na dan bedrijfsleiders voor wie time management alleen een instrument is om de productie op te drijven. Mijn streven naar een bewust leven in de tijd is een zoektocht naar meer kwaliteit.' Voor relatietherapeut Alfons Vansteenwegen is onthaasting een voorwaarde voor intimiteit.

Wie stralend verliefd is, heeft geen behoeften aan tips over hoe je je agenda's op elkaar moet afstemmen. Elke seconde wordt sowieso benut om de geliefde op te zoeken. Sterker nog, elk moment dat je niet in elkaars gezelschap doorbrengt, wordt als verloren beschouwd. Maar kijk, vroeg of laat doet de dagelijkse realiteit zijn intrede en het leven, dat is bekend, scheidt wie elkaar liefhebben. Voor je het weet ben je allebei druk-druk-druk bezig met vanalles en kom je op het einde van de week tot de conclusie dat je elkaar nauwelijks gezien of gesproken hebt.

"Dat hoeft niet te betekenen dat de liefde overgewaaid is", stelt Vansteenwegen. "Je kunt elkaar gewoon een beetje uit het oog verloren zijn. Relaties hebben nu eenmaal de neiging om te verslijten als je ze aan hun lot overlaat. Een langdurige verhouding is geen evidentie. Ik vraag me altijd af waarom mensen het wel vanzelfsprekend vinden om hun lichaam te onderhouden, maar terugdeinzen bij de gedachte dat hun relatie enige zorg behoeft."

Misschien omdat het haaks staat op ons idee van romantische liefde die spontaan moet groeien en bloeien? Als je er moeite moet voor doen, zo redeneren nogal wat mensen, zal het wel niet 'echt' zijn, en dus niet de moeite waard.

"Ik begrijp die redenering niet. Romantische verliefdheid is iets wat je overkomt, waar je aan overgeleverd bent. Wat is daar zo fantastisch aan? Ik vind het veel spannender om zelf de verantwoordelijkheid te hebben voor mijn relatie. De uitdaging is toch veel groter als je zelf kan bepalen wat je wil realiseren? Hoe intens mag het zijn? Welk interactieniveau wil je? Ik kan me heel goed voorstellen dat sommige mensen nooit stilstaan bij de vraag: wat is dat eigenlijk, een relatie? Dat ze, zoals een echtpaar het in mijn boek verwoordt, ze zich gewoon als wolkjes laten meedrijven. Omdat ze er niet zoveel energie in willen steken, niet zulke hoge eisen stellen, gewoon andere zaken belangrijker vinden. Het is absoluut niet mijn bedoeling om hen de les te spellen. Mijn boek is voor mensen die vinden dat het iets méér mag zijn."

Communicatie en interactie zijn uw sleutelwoorden. Elkaar woordenloos aanvoelen is een andere romantische illusie?

"Ik vrees het wel, ja. Samen televisie kijken zou ik bijvoorbeeld niet bestempelen als een voorbeeld van gemeenschappelijk de tijd delen, juist omdat er geen confrontatie is. Je denkt dat de ander beleeft wat jij beleeft, maar dat is louter een veronderstelling. Ik beeld me in dat jij ontroerd bent omdat ik het ben, zo gaat dat. Men neemt veel te snel aan dat men de ander na al die jaren wel kent, weet hoe hij/zij denkt. Als je wil weten wat je partner werkelijk ervaart, zul je toch moeten praten. Het is net het gebrek aan uitwisseling dat verantwoordelijk is voor slijtage. Maar goed communiceren vergt tijd."

Hoe komt het dat wij dat tijdgebrek nu zo acuut ervaren? Hadden (echt)paren vroeger zoveel meer tijd voor elkaar?

"Ik denk dat hierin twee factoren een beslissende rol spelen. In de eerste plaats is er het maatschappelijk kader, met de nadruk op productie en consumptie. Ik vind echt dat mensen tegenwoordig te hard moeten werken. Ondanks het beeld van veel vrije tijd is er weinig gelegenheid om stil te zitten en na te denken. Zo weinig tijd kunnen we echt vrij besteden. Werktijdverkorting is, vrees ik, vooral een illusie. Wat je dan ziet gebeuren is dat mensen vaak nog harder werken, werk meenemen naar huis, onbetaalde overuren kloppen... Het komt er ook vaak op neer dat meer werk wordt door gedaan door minder mensen. Dat maatschappelijk kader is één factor. Daarnaast is er ook het nodige veranderd aan wat mensen verwachten van samenleven. Een huwelijk is niet langer een overwegend praktische overeenkomst met voortplanting en sociale acceptatie tot doel. Intimiteit staat hoog op ons verlanglijstje. Maar een intieme relatie doet eigen regels ontstaan en die vergen tijd en overleg. Vroeger stapte je in een instituut waar alles op voorhand al vastlag."

Het zijn meestal vrouwen die de alarmklok luiden, signaleren dat de relatie niet meer voldoet. Hoe komt dat?

"In onze cultuur is de vrouw degene die waakt over de kwaliteit van de relatie. Zij merkt als eerste dat er iets misloopt. De man reageert aanvankelijk vaak weigerig, in de trant van: als jij je ongelukkig voelt is dat jouw probleem. Maar uiteindelijk bewijst de vrouw hem een dienst: als ze geen signaal geeft, is hij haar op de duur kwijt. Het is nog altijd zo dat als er zich een probleem voordoet, vrouwen daarover willen praten, terwijl mannen de neiging hebben om zich terug te trekken. Voor hen is dat een puur fysiologische reactie, een kwestie van overleven bijna. Mannen die zich in tijden van emotionele hoogspanning op café verschuilen, doen dat niet uit pure slechtigheid of zo, nee, het is een overlevingsstrategie. Bepaalde gevoelens onderkennen, verwoorden en dan ook nog naar voren brengen zijn vaardigheden die een man nu eenmaal niet aangewaaid komen. Daar komt nu wel verandering in, met het gevolg dat sommige psychologen en filosofen van oordeel zijn dat het model dat de man nu aangediend wordt te vrouwelijk is. Alles wat we zeggen over communicatie en interactie is vrouwelijk gekleurd. Wat gaat dat betekenen voor het mannenbeeld?"

Mijn hart bloedt. Laten we teruggaan naar het gebrek aan tijd. Is zo'n advies als 'reserveer elke donderdagavond drie kwartier om met elkaar te praten' niet erg kunstmatig?

"Het is de enige manier om een nieuwe gewoonte in te voeren. Je kunt blijven zeggen: we zouden eens meer moeten praten, maar als je ook echt wil dat het gebeurt, zit er niets anders op dan je voornemen concreet vorm te geven door een afspraak te maken. Ik hoor van mensen die dat doen dat ze de eerste keer inderdaad een beetje lacherig of onwennig tegenover elkaar zitten en aanvankelijk niks vinden om over te praten. Maar als je volhoudt, komt er wel vanalles los en als je eenmaal de gewoonte hebt om te praten, hoef je niet meer zo strak vast te houden aan die ene avond."

Druk-druk-druk is soms toch ook een uitvlucht om de dingen niet onder ogen te hoeven zien? Leegte, bijvoorbeeld, of verwijdering.

"Dat klopt. Soms loopt men elkaar voorbij uit schrik om stil te staan. Maar ik pleit ervoor om het toch te doen. Als je allebei vaststelt dat er nog weinig overblijft, ben je misschien al bezig met zoeken naar een uitweg. En als die er echt niet meer is, kun je beter de beslissing nemen uit elkaar te gaan in plaats van in een impasse te blijven. Maar ik zeg wel altijd tegen mensen: wacht even, misschien gebeurt er wel iets. Wat telt is dat je bewust bezig bent en niet je kop in het zand stopt."

Als u het hebt over de verschillende tijdbeleving van mensen valt het op dat u wel erg streng bent voor hardnekkige laatkomers.

"Ik probeer vooral aan te tonen waarom te laat komen zo erg is. De tijd die je doorbrengt met wachten op de laatkomer ben je voorgoed kwijt. Die is niet meer in te halen. Zeker als je beseft hoe weinig tijd eigenlijk van onszelf is, is dat toch een serieus vergrijp. Bovendien is tegenover laatkomers geen verdediging mogelijk. Dat lokt vijandigheid uit en die is contraproductief in een relatie."

Laatste vraag: hoe kijkt een relatietherapeut aan tegen een commercieel geïnspireerd feest als Valentijn?

"Ik ben ervoor om de commercie te misbruiken tot nut van de relatie. Natuurlijk is het kunstmatig, maar als paren Valentijn aangrijpen om eens samen te gaan eten of op weekend te gaan kan ik dat als relatietherapeut toch alleen maar toejuichen? Het is een prima gelegenheid om de balans op te maken: wie zijn wij met z'n tweeën? Hebben we elkaar nog iets te zeggen of zijn we elkaar een beetje kwijt geraakt?"

Hilde Sabbe

Liefde vraagt tijd, Alfons Vansteenwegen, Uitg. Lannoo, 159 blz, 595 fr.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234