Woensdag 01/12/2021

Liefde in tijden van lunchpauze

'De beste Indiase film sinds lang', dixit Salman Rushdie over The Lunchbox. In dit charmante debuut volgt Ritesh Batra twee vreemden die voor elkaar vallen dankzij liefdesbrieven die ze met elkaar uitwisselen via de wereldberoemde lunchleveranciers van Mumbai.

Lekker eten, lekker bier, geen klachten", zo vat Batra zijn verblijf op Film Fest Gent samen. Dat Batra oog heeft voor het culinaire is niet verwonderlijk als je zijn film gezien hebt. Tot de crew behoorden voedselstilisten: de middagmalen die Ila voor Saajan klaarmaakt, zijn hoofdpersonages in The Lunchbox, moesten er niet alleen smaakvol maar ook fantastisch uitzien. Maar tijdens het interview laat Batra vallen dat hij ook zelf graag kookt. "Ik vind koken therapeutisch omwille van het proces van gedetailleerde informatie dat nodig is om een gerecht te bereiden", zegt hij. "Er is altijd de verleiding om een stap over te slaan. Maar je weet dat je dat niet mag doen want dan mislukt het. Het is net zoals bij film. Je moet weten wat je hoofddoel is en je moet op elk detail letten. Alleen is je gerecht op een paar uur klaar. Een film vraagt meer dan een jaar tijd."

Eenzaam in de chaos

Nochtans lag niet Batra's belangstelling voor het gastronomische aan de basis van The Lunchbox. Oorspronkelijk wilde Batra een documentaire draaien over de dabbawala's, de voedselbezorgers die deel uitmaken van de cultuur van Mumbai. Elke dag verplaatsen ze tot tweehonderdduizend lunchboxen, een service die onder de Britten opgericht werd om het eten dat de vrouwen thuis bereid hadden naar het kantoor van hun echtgenoten te brengen. De dabbawala's, vaak analfabeten, gebruiken een complex codesysteem dat bestaat uit nummers, kleuren en letters. De lunchboxen verwisselen constant van eigenaar maar toch komen de pakjes altijd stipt aan.

"Ik ben veel met hen opgetrokken", legt Batra uit. "Hoe beter ik ze leerde kennen, hoe meer verhalen ze me vertelden. Een verhaal ging over een huisvrouw die altijd te laat was met haar lunchbox omdat ze elke dag iets nieuws uitprobeerde. Dat is de kiem van het personage van Ila geworden. Van daaruit is het personage van Saajan gegroeid. Beetje bij beetje raakte ik gefascineerd door hun verhaal, dat van twee eenzame mensen verloren in de chaos van Mumbai. Hun verhaal trok me meer aan en het was geen moeilijke beslissing om de docu op te geven."

De fiere dabbawala's worden geroemd om hun stiptheid. Volgens een enquête maken ze minder dan één fout per zes miljoen leveringen. Dat is de reden waarom ze het Guiness Book of World Records gehaald hebben in de categorie beste timemanagement. Heikel punt: de film volgt net een lunchbox die verkeerd geleverd wordt, het begin van de correspondentie tussen Ila en Saajan. "De dabbawala's komen bijna allemaal uit Bandra, een voorstad van Mumbai", aldus Batra. "Het systeem werkt zo efficiënt omdat de prijs van het falen niet alleen betekent dat je je baas in de steek laat maar ook je hele familie en gemeenschap. Natuurlijk wilde ik hen niet tegen het hoofd stoten. Vandaar dat ik er veel tijd in gestoken heb om die foute levering in de film te situeren op de dunne lijn tussen een fout en een mirakel."

In The Lunchbox staat een ouderwetse correspondentie per briefjes centraal, maar toch ziet Batra zijn film niet als een reflectie over het internet of als een nostalgische liefdesbrief aan de post en de tijd dat er nog intieme brieven geschreven werden. Batra: "De film gaat over twee mensen die vastzitten in de tijd. Ze waren gelukkig op een bepaald moment in hun leven en dat is de tijd waarin ze zouden willen leven. The Lunchboxis niet geboren uit de idee dat ik een boodschap wilde meegeven over de sociale media."

Kattebelletjes

Net omwille van het uitwisselen van die romantische kattebelletjes en de liefde op afstand roept The Lunchbox herinneringen op aan een klassieker als Brief Encounter en vooral 84 Charring Cross Road, twee films over de fameuze Britse reserve. "Uiteraard hebben de Britten een erfenis in Mumbai achtergelaten", verklaart Batra die onlangs ook een kortfilm in Caïro draaide over de effecten van de Arabische Lente. "Dat zie je aan het treinstation, de architectuur van het huis van Saajan. Maar je vindt dat onderwerp eveneens in veel boeken terug. Ik ben sterk beïnvloed door de literatuur van Naguib Mahfouz. Een van mijn dochters is zelfs genoemd naar een personage uit een van zijn romans. En tegelijk blijft het verhaal van The Lunchbox een heel specifiek en lokaal verhaal uit Mumbai."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234