Donderdag 22/10/2020

Liefde in tijden van deliria

ANTWERPEN

Nochtans is Guy Cassiers’ regie wederom een streling voor het oog én oor, mede met dank aan de acteurs. Naast een fenomenaal acterende Josse De Pauw in de hoofdrol zijn dat Katelijne Damen, Marc Van Eeghem en Bert Luppes.

In tijden van taalverloedering op toneel en scherm wordt hier gesproken in afgemeten taal, waarin elk woord wordt geproefd. Zelfs in het diepste delirium (‘Actinium, Beryllium, Titanium, Uranium’) zoekt De Pauw als de benevelde consul alsnog de poëzie.De semiautobiografische roman Under the Volcano (1947) van Malcolm Lowry verhaalt over de laatste dag in het leven van een Britse ex-consul in Mexico. Zijn vrouw, die hem verlaten heeft, komt die dag hopend op verzoening terug. Maar liever voltrekt de consul zijn noodlot in de drank. Lowry (1909-’57), zelf een doorgewinterd drankorgel, schreef in het boek zijn relatie met zijn eerste vrouw van zich af.Josse De Pauw bewerkte Lowry’s roman voor Het Toneelhuis en vertolkt tevens op weergaloze wijze de consul: geen verlopen dronkenlap maar een intelligente figuur die zijn waardigheid en gevoel voor humor behoudt, ook al raakt zijn denken geleidelijk aan steeds meer vertroebeld door de drank. Dat heeft veel te maken met De Pauws houding op scène. Er komt geen drankglas aan te pas, zijn cleane witte hemd blijft te allen tijde schoon. Hij blijft op en top een intellectuele bourgeois, net als de rest van zijn omgeving. Zijn vrouw Yvonne (Katelijne Damen), zijn halfbroer-salonfilosoof Hugh (Marc Van Eeghem), zijn vriend La Ruelle (Bert Luppes): ze leven in een exotisch paradijs in betrekkelijke luxe en met weinig zorgen.“Maar wat heb ik met dat paradijs gedaan?”, vraagt La Ruelle zich af. Hij krijgt enkele brieven, een manuscript, overhandigd. Het brengt hem terug naar exact een jaar eerder, 2 november 1938: de Dag der Doden, de laatste dag uit het leven van consul Geoffrey Firmin. In Lowry’s roman worden drank, liefde en dood aan de voet van de vulkaan en tegen de achtergrond van een nakende wereldoorlog tot een hallucinante cocktail verweven, een stream of consciousness van bijzinnen, vol adjectieven, mijmeringen en zintuiglijke beelden.

‘Puur’ vakmanschap

Regisseur Guy Cassiers is meer dan vertrouwd met het brengen van onbewerkbare (en volgens sommigen onleesbare) romans op het toneel. Dat bewees hij eerder al met brio met zijn Proustcyclus A la recherche du temps perdu. Ditmaal houdt Cassiers zich voor zijn doen opvallend koest in de wijze waarop hij zijn typische theatertaal, waarbij tekst, spel en videobeeld op scène samensmelten, hanteert. Hij maakt nauwelijks gebruik van live, vaak door de acteurs op scène, gemanipuleerde beelden, maar kiest voor het eerst voor vooraf opgenomen beeldmateriaal. Dat ging hij in Mexico zoeken en laat hij projecteren op een spel van verschillende gaasdoeken: een hand die steeds weer een glas grijpt, weelderige tuinen, stierengevechten, het licht dat binnenvalt in een cantina.Het maakt de voorstelling op zijn sterkst in de monologen omdat woord en beeld dan samenvloeien tot één (innerlijke) wereld. Bij de dialogen wordt het beeld veeleer het behang, een illustratieve achtergrond waartegen de personages poseren als komen ze uit een sepia album gestapt.Enkele scènes voeren evenwel naar een visuele en auditieve climax, waarbij film tegen theater schuurt: kleurige tekeningen die zich in een maalstroom vermengen met mariachimuziek, een rennen over straatstenen dat leidt tot een grijze close-up, De Pauw languit op de scènevloer. Aan het slot van de voorstelling wordt alle macht en (suggestieve) kracht opnieuw aan het theater gelaten, met een blanco scène.Wie houdt van Cassiers’ theater krijgt ook deze keer ‘waar voor zijn geld’. Onder de vulkaan is slim gemaakt, goed gespeeld theater waarop niets af te dingen valt. Behalve die gewaarwording. Is goed gedaan voldoende of mogen we ons gelukkig prijzen met het vakmanschap dat Cassiers en zijn ploeg blijven tonen, een vakmanschap waarvan veel ander theater verstoken blijft? Onder de vulkaan is een goede Cassiers, maar het mist de poer van pure mescal.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234