Dinsdag 19/01/2021

Licht op aarde

Hoogtepunten uit 20 jaar BBC Wildlife-fotografie

Reeds meer dan twintig jaar organiseert de BBC in samenwerking met The Natural History Museum in Londen The Wildlife Photographer of the Year Competition, een prestigieuze wedstrijd waaraan 's werelds meest vooraanstaande natuurfotografen deelnemen. Het hoogtepunt is ieder jaar een grote expositie in het Natural History Museum. Daarna trekt de tentoonstelling de wereld rond. In het boek 'Licht op aarde' is hieruit een van de mooiste collecties natuurfoto's verzameld die ooit werden gepubliceerd.

De meer dan 170 beelden werden genomen door een aantal van de beste fotografen die deze gerenommeerde wedstrijd ooit hebben gewonnen of er een eervolle vermelding hebben gekregen. De foto's beslaan alle natuuronderwerpen en leggen de nadruk op schoonheid, kleur en vorm. Zij tonen ons zowel onvergetelijke aspecten van dierlijk gedrag als adembenemende landschappen. De beelden zijn onderverdeeld in zeven themahoofdstukken: Lichtspel, Portretten, Momenten, Weerspiegelingen, Composities, Formaties en Relaties, elk voorzien van een voorwoord door een beroemde fotograaf of persoonlijkheid, van Yann Arthus-Bertrand tot Frans Lanting en Chris Packham. Het voorwoord is van de beroemde BBC-explorer David Attenborough. "Prachtige natuurfoto's hebben één ding gemeen", zo schrijft hij. "Ze herinneren ons eraan dat de wereld die buiten ons ligt, maar waar we deel van uitmaken, de grootste bron is van schoonheid, verwondering en vreugde." Sommige foto's zijn zonder meer 'geweldig'. Soms verdient er een dat predikaat omdat het een prachtig beeld is dat weinigen ooit hebben gezien - bijvoorbeeld een werveling van kleine visjes waar een haai doorheen duikt. Soms is het een foto die zo zorgvuldig werd opgebouwd en in beeld gebracht, waarvan het ogenblik van opname zo perfect getimed was en de manier van afdrukken zo subtiel, dat zelfs de meest vertrouwde onderwerpen, zoals een vogel die zingt in het licht van de dageraad, worden omgetoverd in een beeld waar je nooit genoeg van krijgt. Soms schuilt de pracht in de aanwezigheid van een klein detail, dat bij een vluchtige blik gemakkelijk over het hoofd wordt gezien omdat het zo klein is - bijvoorbeeld een klein spikkeltje dat een arend blijkt te zijn in de mist van een noords bos - waardoor het karakter van de omgeving op een haast mythische manier onthuld wordt. En er is een uitgelezen groep foto's met nog een bijkomende eigenschap. Ze worden in ons geheugen gegrift. Ze zijn onvergetelijk. Dit is de zeldzaamste en meest waardevolle categorie. Alle foto's in dit boek horen erin thuis. Het zijn gewoonweg schitterende foto's.

Stern bij middernacht

De fotograaf droomde er al lang van om een dergelijke foto te maken. Hij had er vier verschillende reizen naar IJsland voor over in de zomerperiode, wanneer de sterns komen om te broeden en de zon nooit ondergaat. De achtergrond was een zandduin in diepe schaduw, veroorzaakt door de middernachtszon die net de horizon raakte. De timing moest heel exact zijn, het ogenblik dat de stern neerkwam en de positionering heel precies, zodat de zon juist achter de vleugels zat. Een lange sluitertijd zorgde voor het uiteindelijke effect, het capteren van de door de zon beschenen vleugels als een aantal borstelstreken.

Hemels gespetter

Dit zou wel eens de perfecte foto van een visdiefje kunnen zijn. De foto werd genomen op het moment dat de vogel weer opsteeg, waardoor zelfs de kleinste details konden worden vastgelegd. De gouden avondzon weerkaatst op zijn vleugels en op de fonkelende opspattende waterdruppels. De strook stralend, weerspiegelend water onder de vogel dient als contrast voor het drama van de bevroren actie. Dit beeld is het resultaat van het jarenlang observeren en fotograferen van de fauna rond een meer nabij het huis van de kunstenaar in Zuid-Finland.

Zeepaardje in zeewier

Onder water heb je kunstlicht nodig om de blauwgroene filter van het water te neutraliseren en een foto kleur te geven, maar de manier waarop het licht wordt gebruikt, is van het grootste belang. Hier wordt het Tasmaanse dikbuikzeepaardje belicht alsof het in de studio poseert, tegen het gevederde blad van een reuzenkelp, dat mooier is dan de creaties van om het even welke kunstenaar. Hoewel het gezicht van het zeepaardje scherp is, met zijn oog gericht op de fotograaf, krijg je door zijn golvende vin en de welvingen van het zeewier ook het gevoel dat het water beweegt. Bekeken vanuit het perspectief van een vis zou dit tafereel er echter heel anders uitzien: het zou een schilderij zijn in geel en groen, met het zeepaardje perfect gecamoufleerd tussen het zeewier.

Zonovergoten vleugels

De fotograaf droomde er reeds lang van om deze foto te kunnen nemen. Maar de realisatie van die droom vergde vier trips naar IJsland in de zomer, wanneer de noordse stern arriveert om te broeden en de zon nooit ondergaat. De achtergrond was een zandduin in diepe schaduw, veroorzaakt door de middernachtzon die net de horizon raakte. De timing moest heel precies zijn - het exacte moment waarop de stern landt -, net zoals de opstelling, zodat de zon direct achter zijn vleugels stond. Een lange sluitertijd creëerde het gewenste effect, het vastleggen van de beweging van de zonovergoten vleugels als een reeks penseelstreken.

Herten om middernacht

Dit is een portret van herten zoals slechts weinigen hen ooit te zien krijgen, 's nachts rustend in een veld met lang gras, maar nog steeds op hun hoede voor het gevaar dat ze niet kunnen zien. De fotograaf heeft opzettelijk een nacht met dikke mist uitgekozen en een zeer snelle film gebruikt om dit korrelige beeld te creëren van dieren waar we maar net een glimp van opvangen.

Luipaard en de opkomende maan

Dit een ogenblik van katachtige gratie - een jonge luipaard die ligt te rusten. Zijn houding drukt soepelheid uit en zijn lichaam past perfect in de welving van de rots. De luipaard is gewend aan mensen en aan de fotograaf, die hij bijna even scherp in de gaten houdt als de fotograaf hem. De meevaller was de maan, die net achter de luipaard op de juiste plaats opkwam om een magische foto te creëren.

Dageraad van de bizon

Het lage gezichtspunt, de oplopende helling, het licht dat van achteren komt, de vrieskou en de warmte van de vroege ochtendzon creëren samen een haast mystieke foto. De locatie is het Yellowstone National Park in Wyoming na een nacht waarin de temperatuur was gedaald tot -26°C, waardoor de bizon helemaal met rijp bedekt was. De fotograaf wist precies waar en wanneer hij zich moest opstellen en trotseerde de kou om het moment vast te leggen waarop de zon net goed stond en de stoom die van de vacht van de bizon opsteeg hem een aura van brekend licht gaf.

Evenwichtsoefening

Dit is een beeld vol contrasten, tussen de lichte en de donkere silhouetten en tussen de teerheid van de jonge boom en de plompheid van de beer die er wat wankel in hangt - net in de goede houding om de schors eraf te trekken. De beer ging zo op in wat hij aan het doen was dat hij de fotograaf niet opmerkte. Dit gaf deze laatste de tijd om de juiste positie te kiezen en de zon achter de boom te plaatsen om dit mooie effect te creëren. De Aziatische zwarte beer had waarschijnlijk zijn zinnen gezet op de termieten en andere insecten onder de schors, of misschien wou dit jonge dier gewoon plezier beleven. Deze ontmoeting bij dageraad in de uitlopers van de Himalaya was een gelukstreffer, maar tevens het resultaat van de grondige kennis van het gebied en grote ervaring in het veld van de fotograaf.

Info Boek

Licht op aarde

Oorspronkelijke titel: Light on the Earth

BBC Worldwide Ltd.

Aantal pagina's: 224

Prijs: Euro 44,50

Formaat: 325 x 260

Eerste druk: november 2005

Compilation and text

© BBC Worldwide 2005 Photographs © the individual photographers

© Nederlandstalige uitgave: Het Bronzen Huis

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234