Vrijdag 23/08/2019

Libris voor Nederlands-Indische protestroman

Geen Vlaams feestje in Amsterdam. Het is de Nederlands-Indische Alfred Birney die met De tolk van Java de Libris Literatuurprijs mee naar huis nam. Lize Spit en Jeroen Olyslaegers krijgen zondag een herkansing bij de Fintro.

"Léés dat bloody boek", zo riep Adriaan van Dis uit na het verschijnen van De tolk van Java dat hij vorig jaar meteen inhaalde als "een meesterwerk". En ook de Nederlandse pers gooide met superlatieven over deze hoogst virulente roman van de 65-jarige Alfred Birney. Dat hij nu de Libris Literatuurprijs en de bijbehorende 50.000 euro vangt, komt dus niet uit de lucht vallen.

Toch werd het vuistdikke boek in Vlaanderen tot voor kort nauwelijks opgemerkt. Dat heeft wellicht te maken met de thematiek, die diep in het Nederlandse koloniale verleden graaft. Met De tolk van Java (De Geus) schreef Birney een "autobiografische mokerslag die de clichés over Nederlands-Indië verpulvert". Zonder enig taboe beschrijft Birney de wreedheden van zijn "volkomen redeloze" vader Adolf, die in de Indonesische onafhankelijkheidsstrijd voor de Nederlanders streed. Eenmaal in Nederland én met ruim honderd slachtoffers aan zijn scalpel, werkte "de paranoïde desperado" zijn frustraties en trauma's uit op zijn gezin met vijf kinderen, waarvan Birney de oudste was. De Volkskrant omschreef de roman als "een woedende eruptie". Libris-juryvoorzitster Janine van den Ende loofde "de sublieme stijl" waardoor je je "bijna medeplichtig voelt aan de beschreven wreedheden en tegelijk ook de kracht ervaart om te willen overleven".

Beeld aan diggelen

Met De tolk van Java wilde Birney vooral een té zoetgevooisd beeld van de voormalige kolonie aan diggelen slaan. "In Nederland overheerst nog altijd de sfeer van tempo doeloe als het beeld van Nederlands-Indië, van heimwee naar een paradijselijk verleden. Dat is een leugen", zei hij daarover in NRC. "Een agressieve, militante vader jegens een zoon als slachtoffer. Haat en liefde", zo vatte hij zijn roman samen.

Birney haalde het bij de Libris van favoriet Arnon Grunberg (Moedervlekken), Walter van den Berg (Schuld), Marja Pruis (Zachte riten) en de Vlamingen Jeroen Olyslaegers (Wil) en Lize Spit (Het smelt). Olyslaegers en Spit mogen dit weekend opnieuw handenwringen: beiden zijn ook nog genomineerd voor de Fintro Literatuurprijs.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden