Vrijdag 18/09/2020

Analyse

Libië is voor IS sleutel tot de wereld

Beeld Foto AP

De zwarte vlag van Islamitische Staat wappert op steeds meer plaatsen in Libië. IS wil daarmee indruk maken, maar voorziet ook al aanvallen op 'de zuidelijke kruisvaarderstaten' in Europa.

Islamitische Staat (IS) tracht vaste voet aan de grond te krijgen in heel Libië. Cellen van de beweging zijn sinds kort actief in een reeks Libische steden. Met aanslagen en andere gewapende acties geven de extremisten blijk van hun aanwezigheid en tonen ze waartoe ze militair-technisch in staat zijn. Dit is vooral bedoeld om indruk te maken op de leden van andere islamitische milities, die worden benaderd als rekruten.

Als startschot van de nieuwe strategie kan worden beschouwd de aanslag van 27 januari op Corinthia, een hotel in de hoofdstad Tripoli. Sindsdien trok IS vooral aandacht met het onthoofden van 21 Egyptische gastarbeiders, allen christenen. Dit lokte militaire represailles uit van de Egyptische luchtmacht.

IS heeft intussen twee grotere Libische steden in handen. Een week geleden plantten de extremisten hun zwarte vlag in Sirte, de kuststad die de toegang vormt tot de westelijke helft van het land. Lange tijd waren ze alleen present in Derna, een van oudsher conservatief bolwerk.

De afstand tussen de twee steden bedraagt 850 kilometer. Nu IS zich ook in Sirte heeft genesteld, zit de beweging niet langer opgesloten in de afgelegen enclave Derna, maar heeft ze een potentieel bereik dat een groot deel van de langgerekte Libische kuststrook omvat.

Beeld VK

Zwarte vlaggen

Strijders van IS zijn al gesignaleerd in Benghazi, 's lands tweede stad, en in Tripoli hebben ze diverse geweldsacties geclaimd. Een colonne auto's met IS-strijders, zwaaiend met zwarte vlaggen, werd onlangs gesignaleerd onderweg van het stadje Nofaliya naar de oliehavens Ras Lanouf en Brega.

Op vrijdag 13 februari trok een IS-karavaan met veel bombarie Sirte binnen. Strijders van de islamistische beweging Libië Dageraad, die de stad tot dan in handen had, werden gemaand te vertrekken. Niet duidelijk is of zij dat ook hebben gedaan, zegt Harleen Gambhir, IS-expert van het Institute for the Study of War in Washington. 'Maar meldingen van gevechten zijn er sindsdien niet geweest.'

Hoe sterk de grip van IS op Sirte is, is niet duidelijk. Ook andere milities zouden nog in de stad opereren. In ieder geval hebben de extremisten de radio- en tv-stations van de stad overgenomen, alsmede het ziekenhuis en diverse moskeeën. Op de IS-website verschenen de afgelopen week foto's van religieuze opzichters die winkels in Sirte controleren op onzedelijke kleding.

Hoofdkwartier

Hun hoofdkwartier hebben de IS-strijders gevestigd in het Ouagadougou Conferentiecentrum. Ook hun shariarechtbank en een meisjesschool kregen daar onderdak.

Het internationaal vergaderoord werd door dictator Kadhafi gebouwd als prestigeobject in zijn geboorteplaats Sirte, die hij wilde gebruiken als tweede hoofdstad. Kadhafi hield in oktober 2011 tot enkele dagen voor zijn dood stand in het Ouagadougou-gebouw. Sirte werd in die slotfase van de opstand grotendeels in puin geschoten, als enige stad in Libië die dat lot trof.

Volgens Gambhir gebruikt IS de chaos in het land om zich te profileren als de effectiefste jihadistische groepering, met superieure wapens en militaire knowhow. 'De indruk die ze willen vestigen is: wij zitten overal en we zijn erg machtig.' Zo wordt het voor andere jihadisten aantrekkelijk over te lopen naar IS.

Islamitische Staat wil Libië gebruiken als bruggenhoofd naar Europa en naar de rest van Noord-Afrika. Dit blijkt uit een intern IS-document, dat deze week naar buiten werd gebracht door de Britse Quilliam Foundation, een anti-extremistische denktank.

Volgens het document, getiteld Libië: de strategische poort voor Islamitische Staat, kan IS vanuit Libië aanvallen uitvoeren op 'de zuidelijke kruisvaarderstaten' in Europa, met name Italië. Ook de video over de onthoofding van de (in Sirte ontvoerde) 21 Egyptenaren bevatte de kreet: 'We zullen Rome veroveren, als God het wil.'

Anker

Het document bevat een kaartje waarop pijlen staan vanuit Libische havens naar Kreta, Sicilië en Malta. De Europese zuidkust 'kan eenvoudig worden bereikt, zelfs met een rudimentaire boot', aldus de tekst. Volgens de auteur moet IS de clandestiene verbindingen voor mensensmokkel gebruiken om Europese steden en havens aan te vallen.

Libië is voor IS aantrekkelijk, volgens het document, vanwege zijn strategische ligging, de beschikbaarheid van olie en de aanwezigheid (al sinds de Kadhafi-tijd) van een immense hoeveelheid wapens. 'Mijn broeders, Libië is de sleutel tot Egypte, tot Tunesië, Soedan, Mali, Algerije en Niger. Het is het anker vanwaar Afrika en de islamitische Maghreb kunnen worden bereikt.'

Wel dringt de auteur (wiens naam door Quilliam niet wordt genoemd) er bij zijn medestrijders op aan haast te maken met het overnemen van Libië. Het zou gaan om een unieke kans, die kan worden gemist. In dat geval 'geven we het wapenarsenaal over aan de kruisvaarders'.

De Quilliam Foundation weet niet of het interne IS-rapport al de status van officieel beleid van de terreurgroep heeft, maar toont het wel de manier van denken in IS-kring. 'Het stuk is geen poging een westers publiek te intimideren.'

Volgens de stichting is de samenwerking tussen de Libische IS-afdeling en het centrale commando in Irak en Syrië veel nauwer dan veelal wordt aangenomen. Ook persbureau AP komt tot die conclusie.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234